Helliot Vermogensbeheer

Griekse hervormingen

2012-02-20T09:35:00.000-08:00

Beleggers zien het weer van de zonnige kant sinds afgelopen dagen, dit omdat een oplossing voor Griekenland voorhanden lijkt.

Goede macrocijfers en sterke arbeidscijfers Amerikaanse arbeidsmarkt afgelopen week. Aandelen die allereerst sterk waren afgestraft worden nu weer opgepakt. De Amerikaanse banengroei is stijgende en daarmee stijgt ook het consumentenvertrouwen en bestedingen van de Amerikanen. Het hangt aan elkaar vast. De Amerikaanse consument besteedt weer, en behoudt zicht op werk. Al met al wijzen de indicatoren in de Verenigde Staten op economische groei.

De gedachten bij beleggers omtrent eventuele ‘zeer zware recessie’ die eraan zou komen, zijn gelukkig meer op de achtergrond geraakt. Het grote schuldencrisis-spook is ook meer naar achteren, het draait uiteindelijk om Spanje en Italië waarbij Griekenland de ‘early warning sign’ is voor het lot van deze landen.

Een faillissement van Griekenland kunnen we als Europa nog wel bekostigen. Maar voor de resterende AAA-landen; Nederland, Luxemburg, Finland en Duitsland is het belangrijk of de Griekse schuld ook concreet in stand gehouden kan worden. Kan Griekenland genoeg verdiencapaciteit als economie behouden om zo deze staatsschuld (na de sanering) af te betalen. Alleen als dat het geval is moeten de resterende AAA-landen pas overwegen om er überhaupt opnieuw een tranche a € 130mrd in te steken.

De huidige bezuinigingen in Griekenland moeten samen gaan met de hervormingen op gebied van arbeidsmarkt en fiscale regelgeving. Al met al een lastige dobber aangezien er ook weer niet al te veel in de economie gesneden moet worden omdat anders de beperkte Griekse verdiencapaciteit nog verder onder druk komt te staan. Immers, dat is de enige waarde die er nog is, ter dekking van de nieuwe lening. De verhouding tussen de Griekse staatsschuld en zijn BNP mogen door de harde bezuinigingen niet al te ver uit elkaar gaan liggen, anders wordt de lening vanzelf een ‘schenking’ van Europa. Of is dat het al...

Met vriendelijke groet,

www.perfectindicator.nl

Drs. Rob Bliekendaal

200 km schaatsen

2012-02-07T11:14:00.000-08:00

Ik voel een zekere spanning. Gaat ie d'r komen? Mijn 5e Elfstedentocht. Niet dat ik 'm ooit gereden heb. Sterker nog, de keren dat ik op de schaatsen heb gestaan zijn op twee handen te tellen. Dat was vanwege uiteenlopende redenen geen onverdeeld genoegen, kan ik u vertellen.

Dit in tegenstelling met de bijkomende ijspret. De snert, de warme chocomelk. Het hele scala aan menselijke emoties, gezonde blozende koppen, uitputting, pijn, voldoening, een lach en traan. Tjonge, wat kijk ik graag naar mensen. Ik heb echt diep respect voor sporters, half-getrainden en iets minder voor de gekken en dwazen, de ongetrainden, die de uitdaging van 200 km schaatsen aangaan. Vraag mezelf dikwijls af of die emoties die ik bij mezelf ontwaar ook waarachtig zijn of dat ze onbewust aangestuurd worden door aandringen van de media. Maakt niet uit welk kanaal je opzet, welke krant je opslaat. Het zijn allemaal soevereine berichtgevers die veronderstellen ons in veelvoud te kunnen bestoken met hun identieke boodschap en hopen ons daar gelukkig mee te maken. Overdaad schaadt. Echter met de hand op mijn hart stel ik vast, dat ik en alleen ikzelf, verantwoordelijk ben voor mijn opwinding bij een mogelijke doorgang van de tocht der tochten. Het was daar, diep van binnen, al bij de eerste berichtgeving over een mogelijke koudegolf. Ruim voordat de media zich massaal op dit fenomeen stortten.

Nu ik daar zo over nadenk, trekt mijn grijze massa vrij gemakkelijk de parallel met de rol, en sommigen zullen ook beweren, de functie van de media bij de gehypte uitvergroting van de schuldenproblematiek met al die mislukte, papegaaiende onheilsprofeten die absoluut niets toevoegen aan de discussie over het vermeende naderend failliet van Europa en haar gemeenschappelijke munt. Nu pas besef ik mijn groeiende bewondering voor de onbetwiste gangmaker van de kopgroep. Mevrouw Angela Merkel.

Onverstoorbaar, standvastig, koersbepalend, stapje voor stapje de beste schaatsers om je heen verzamelen. De kopgroep formeren en het peloton oplijnen. Jezelf eerst verzekeren van de steun van de sterkste benen. IMF en ECB. Knap gedaan. Dan een paar stayers, die je uit wind zetten. De Franse president Sarkozy, het tandem Rutte en de Jager en nog wat vooraanstaande Duitse landgenoten mogen de boodschap verkondigen. Een kopgroep die elkaar aanvankelijk wat schuchter aftast en vervolgens de handen ineen slaat. Gelukkig bekende Frau Merkel in een onbewaakt ogenblik, dat ook zij haar momenten van twijfel kende. Ik denk dat haar biografie over een jaar of twintig verfilmd zal worden. Van mij mag het morgen al, kan gewoon niet wachten. Ze lijkt in niets op een van de vroegere leiders van haar land. Ze schreeuwt niet, is bescheiden, wijst beleefd de weg, vertrouwt haar adviseurs. Het invoeren van die ene munt heeft absoluut zijn toegevoegde waarde al bewezen en is zeker zijn doel niet voorbij geschoten. Duitsland is gewoon Europa en wij allen plukken daar de vruchten van. Wie wil er nou niet zo'n buurvrouw.

Maar ook even de hakken in het zand. “Beste Grieken, natuurlijk zijn jullie lid van Europa. Schulden maken. Het kan een keer uit de hand lopen, hebben we zelf ook gemerkt, toen wij de samensmelting van onze twee Duitslanden wilden financieren. Kostte ook zo'n slordige 300 miljard. We hebben dat tenslotte wel voor elkaar gekregen. We zullen ook jullie helpen, maar dan eerst bij jullie thuis orde op zaken stellen.” Het zijn dezelfde gesprekken die je met je kinderen voert als ze wat al te uitbundig hun centjes hebben verbrast tijdens hun vakantie in Chersonissos. Niets meer en niets minder. Ook dan zegt een goede ouder: tor hier en niet verder. En als je niet bereid bent om je te schikken naar je situatie, krijg je helemaal niets meer. Het hoort gewoon bij de opvoeding.

De kritiek uit andere werelddelen is inmiddels verstomd. Time is your friend. Geitner hoeft niemand in Europa meer krachtig toe te spreken, geen loze beloftes meer uit China of Japan. Alle hijgers en opgewonden betweters zijn afgeschud.

Ze hebben het door. Er is wel een leider in Europa en er is democratie. Inspraak voor allen. De media berichten schoorvoetend dat de bevolking klaar is met al die doemscenario's. Het is dus geen issue meer. We zien wel waar de pijn valt. In ieder geval wat zuiniger aandoen. De spaarquote stijgt, de bestedingen nog altijd licht dalend. Niet aan de noodrem hangen zoals in 2008. De schade blijft vooralsnog beperkt. Daarom is de AEX weer redelijk snel opgeveerd naar 325. Dat was wel het punt waar we ten tijde van alle onheilspellende berichtgeving overstag gingen. Ik denk dat we nog wel een kwartaaltje moeten wachten voordat we meerdere bevestigingen zullen krijgen dat de meeste bedrijven hun winstgevendheid op peil kunnen houden. De werkgelegenheidstoename in de US is een eerste lichtpuntje, consolidatie en minder slecht dan verwachte eerste kwartaalcijfers zouden het volgende lichtpuntje kunnen zijn.

Het feit dat de boodschap: het ineenstorten van onze economie plaats heeft gemaakt voor bezuinigen en stimuleren is wat mij betreft een teken van realiteitszin. Toekomstig herstel van groei nu reeds inprijzen lijkt me nog iets te voorbarig. Mijn voorlopige tradingrange is 315-343. Voor wat het waard is. Zo is er altijd ruimte voor nog een broodetende profeet. Op naar Friesland. Ik zal mijn boterhammen hard nodig hebben.

Frank Oosthoek

Raad van Advies

Oplossing Griekenland in de maak?

2012-02-06T10:27:00.001-08:00

Over de vrijwillige afschrijving op Grieks staatspapier door de banken is nog geen consensus, maar de markt houdt wel rekening met 70% afschrijving. Een nieuw reddingsplan is nodig voor Griekenland om de nieuwe tranche veilig te stellen en om toch daarmee weer wat groei te creëren daar om uit de problemen te kunnen komen.

Andere schuldeisers als particulieren in de vorm van obligatiehouders hoeven nu nog niet af te schrijven, voor hoelang nog? Een mogelijke oplossing zou zijn het ESM naar 1000 miljard in plaats van 500 miljard te vergroten, maar politieke bereidheid is er nu nog niet om dit te realiseren.

De ECB koopt de Griekse obligaties op van banken om deze van omvallen te redden. Typisch wel weer dat de banken nadat de obligaties zijn overgenomen door de ECB als hardste roepen dat de ECB ook op deze obligaties moet gaan afschrijven. De omgekeerde wereld, ECB heeft deze obligaties niet gekocht van de banken voor winstbejag waarvoor de banken ze oorspronkelijk zelf wél hadden gekocht. Het is te hopen dat de Europese leiders ertoe in staat zijn het faillissement van Griekenland geordend te laten verlopen of wordt het een chaotische bankroet. En dan? Eindelijk snelle besluitvorming? Griekenland nog wel of niet meer bij de euro? En zet de oplossing van Griekenland niet de deur op een kier om ook voor andere landen de euro te gaan verlaten…?

De AEX staat op de 325 en heeft de stijgende lijn zo te zien voorzichtig weer te pakken, een stukje gezonde winstneming zouden wij nu eerst verwachten voordat uiteindelijk weer een mooie trendrichting kan worden gekozen. Signalen uit de VS zijn verbeterd, ook qua werkgelegenheid zien we verbeteringen en ze zijn ook beter dan die van Europa. De hypotheekaanvragen nemen ook weer toe in de VS en dat ondersteunt het beeld van het betere consumentenvertrouwen aldaar. De bedrijfscijfers zijn echter ondanks dit alles niet best maar de verwachtingen van de analisten waren zo in de mineur dat het huidige bedrijfsleven in de VS eenvoudig deze zeer laag gestelde analistenverwachtingen kan overtreffen. Het heeft de huidige koersstijgingen tot gevolg in de VS.

Met vriendelijke groet,
www.perfectindicator.nl
Rob Bliekendaal

Eurotop 30 januari 2012

2012-01-24T06:42:00.000-08:00

Sarkozy en Merkel maken vast de agenda op voor nieuwe Eurotop op van 30 januari. Wat te verwachten?

Fiscale reglementen worden scherper, en de transactietax onder aanvoering van Frankrijk zal wellicht worden ingevoerd om zo de eenheid te kunnen bewaren. Duitsland en Nederland zijn hierin felle tegenstanders. Maar al met al stelt het niet erg veel voor, de grote lijn om de Eurocrises uit Europa te krijgen wordt hierin opnieuw vergeten.

Maar wat worden nu de échte sanctiemaatregelen? Dat wordt afwachten. Pijnpunten zijn nog steeds dat de andere landen de lasten van de schuldenlanden moeten dragen. De kans op een eensgezind Europa met een gezamenlijk beleid om de Euro te redden zijn nog steeds niet zo groot. Merkel en Sarkozy noemen zelfs dat als de Euro verdwijnt dat er dan de kans op oorlog groter wordt, geen verzoeningstaal.

Ook de downgrades van Standard & Poors richting Italië, Spanje, Frankrijk zijn feitelijk signalen van de ratingburo’s die net als de Eurotop achter de feiten blijven aanlopen.

Het IMF laat einde van de maand weten of Griekenland nog wel de volgende tranche geld krijgt, of dat het wellicht toch tot een faillissement leidt. Wat kan het IMF dan nog doen? Nog meer bezuinigen op de Grieken, meer afschrijven van banken op de leningen richting Griekenland, of toch opnieuw weer meer geld richting de Grieken? Alle maatregelen zijn niet populair.

Ook verdergaande afschrijvingen van de banken omtrent schulden richting Griekenland zullen noodzakelijk zijn. Banken verdienen geld met name met geld uitlenen, maar dat is nu juist hetgeen ze steeds sterker moeten gaan afbouwen (de-leveraging). Het is een hele moeilijke markt geworden voor banken. De beurs is er de laatste 4 weken gelukkig nog rustig onder.

Met vriendelijke groet,

www.perfectindicator.nl

Rob Bliekendaal

Rutte, mijn “leider”

2012-01-17T09:37:00.000-08:00

Zondag in Buitenhof zag het land de hersenen van onze premier overuren maken in een zoektocht naar de juiste politieke antwoorden om maar niet de verkeerde Teletekst-koppen voor te kauwen.

En oh wat is hij goed, alle cijfers en weetjes weet hij op te dreunen, oppervlakkig en in de diepte, het gaat over Europa, politieke carrière, AA-tjes, BBB-tjes, CBS en van links naar rechts.

Hij liet weten zijn inspiratie te kunnen vinden in onder anderen Thatcher, Helmut Schmidt, Lubbers en Den Uyl. Allen personen die het volk door moeilijke perioden wisten te leiden, visie hadden en deze het volk wisten bij te brengen. Personen waar men een bepaald gevoel bij kreeg.

Met alle macht probeer ik op mijn beurt visie, gevoel en leiderschap te vinden in mijn leider van vandaag de dag. Ik pureer inspiratie en gedrevenheid uit het televisieoptreden van Rutte waarin hij alle aandacht en tijd krijgt om zijn volk door de crisis te leiden.

Mijn leider vreest echter ‘dat we het ergste niet hebben gehad. 2012 zal nog erger worden dan 2011. We zullen de crisis dit jaar met z’n allen echt gaan voelen. De werkloosheid zal nog verder stijgen, de staatsschuld zal toenemen en we zullen voelen dat de economie zal afremmen. Het goede nieuws is wél dat we in een heel sterk land leven, en als we sterke maatregelen nemen we weer sterker uit de crisis komen.’ Rutte haalt de krantenkoppen met: ‘2012 zal moeilijker worden dan 2011’.

Oprecht probeer ik me te laten inspireren door Rutte. Ik stel mij voor hoe ik als directie mijn werknemers zal toespreken:

“Beste werknemers, ik weet hoe hard jullie in 2011 hebben gewerkt om jullie bedrijf door de crisis te trekken. 2011 was het jaar van onzekerheid, politieke besluiteloosheid, massa-ontslagen, reorganisaties, downgrades, aandelencrashes, tsunami’s, kerncentrales, daling van de huizenprijzen en waarin niemand zijn huis meer aan de straatstenen kwijtraakte.

Maar ik zal jullie wat vertellen: 2012 wordt nog erger! In 2012 zal nog een aantal van jullie worden ontslagen. Jullie bedrijf zal nog ernstiger in de schulden raken en het product dat jullie produceren zal nóg minder gewild zijn.

Maar het goede nieuws is dat we sterk zijn! En ‘als’ de directie goede maatregelen neemt komen wij er met de overblijvers sterker uit…”

Ik zie koppen hangen, het laatste sprankje enthousiasme spoelt door het putje. Commitment van overgebleven werknemers om 2012 tot succes te maken gaat in rook op. Waarom zou je immers, als je toch ontslagen wordt, het een beroerd jaar wordt en niemand je product nog wilt. Harder en langer werken voor meer onzekerheid en bezuinigingen.

Nee, ik vrees terug aan Rutte dat dit op dit moment niet tot inspiratie leidt. Met alle management technieken, managing expectations, politieke agenda’s, besturen door informeren en realisme kan ik er geen kaas van maken.

Huisvader

Economie wordt gedragen door mensen en dan door gevoel ofwel sentiment. Mensen gaan niet voor verlies of een deprimerend verhaal. Mensen willen bouwen, succes en zijn over het algemeen opportunistisch op wat chronische berenspotters ná. Mensen geven geen geld uit als ze onzeker zijn over hun baan.

Men wil zich graag laten leiden door visionairs en/of opportunisten, daar zijn in de geschiedenis nogal wat voorbeelden van en soms ook wat negatieve weet Rutte als historicus.

Ik snap het geheel, ik snap hoe de lijnen liggen binnen Europa en in de regering en dat daarmee alles hééél moeilijk te regeren is. Natuurlijk moeten ministers politiek correct zijn, hun carrières nastreven, cijfers realistisch interpreteren en het volk helder informeren.

Maar er is meer dan het CBS en politieke wetenschap. Leiderschap. Charisma. Gevoel. Als goed huisvader mag je je kinderen best wel een fijne jeugd en toekomst voorhouden, ze aansporen om te ontwikkelen, ook al haalt het huishoudpotje het einde van de maand niet altijd. We leven toch in een sterk land?

Roger Broekhuizen

Managing Director

Helliot Vermogensbeheer NV

Hopen op een minder turbulent beursjaar

2012-01-11T03:08:00.000-08:00

Verschillende banken zijn in 2011 afgewaardeerd door de ratingbureau's en daarnaast ook gezakt voor het laatste stresstest-examen. De financiële sector zit nu nog steeds in de problemen.

De obligatieveiling van Spanje is gelukkig geslaagd een aantal weken geleden, het dumpen van staatsleningen is daarmee gestopt. Maar Italië en Spanje zullen het de komende periode nog wel moeilijk krijgen. Rentes boven de 6,5 % zijn niet ongebruikelijk meer. Van Ierland en Griekenland horen we nu even niet veel meer, dit omdat Italië gewoon vele malen grotere impact heeft.

Bezuinigingen moeten bij overheden wellicht wat worden getemperd om de lokale economie draaiende te kunnen houden, ondanks dat we al in een recessie zitten. Hiermee kunnen we kijken of we uit de neerwaartse spiraal kunnen komen. Dit is de strategie van de VS die lijkt aan te slaan.

Ook het bedrijfsleven maakt melding dat er niet veel te strak bezuinigd moet worden opdat het economische vliegwiel blijft draaien. Deze wijze van economische stimulering zorgt ervoor dat er geen arbeidsplaatsen verloren gaan. Bedrijven spelen namelijk anders in op de verslechterde economische omstandigheden en moeten verder gaan saneren.

Al met al is het dus een slecht beursjaar geweest voor 2011. Het begon optimistisch met de verwachting dat de tweede helft van het jaar omhoog zou komen. Maar politieke besluiteloosheid met de Euro, de tsunami Japan, natuurrampen, Arabische lente naast de hoge olieprijzen hebben uiteindelijk het hele jaar 2011 roet in het eten gegooid ondanks prima bedrijfscijfers en goed gevulde orderportefeuilles met goede marges.

Al met al geen gemakkelijk jaar om de juiste beleggingsafwegingen te maken tussen kansen en risico's, behalve natuurlijk voor olie en goud.

Met vriendelijke groet,

www.perfectindicator.nl

Rob Bliekendaal

Ernst&Young: 'Recessie eurozone duurt niet lang'

2011-12-15T15:36:00.000-08:00

AMSTERDAM (AFN) - De recessie in de eurozone zal niet langer dan een jaar duren. De vraag uit opkomende markten zal de groei in Europa weer aanjagen en met het akkoord over een fiscale unie in de eurozone is een oplossing voor de crisis in zicht.

Dit stelt accountants- en adviesbureau Ernst & Young in zijn Eurozone Forecast, die het donderdag publiceerde.

Volgens hoogleraar financiële economie Sylvester Eijffinger, die bij de presentatie van het rapport aanwezig was, is het besluit om de eurozone tot een fiscale unie om te vormen een beslissende stap richting een geharmoniseerd economisch bestuur. "Het is daarbij wel essentieel dat er een preventiesysteem onder toezicht van de Europese Commissie komt, waardoor bij landen kan worden ingegrepen voordat het echt fout gaat."

Ernst & Young verwacht dat met een voortvarende implementatie van het akkoord de economie in de eurozone zich in 2012 stabiliseert. "Bovendien blijft er een prikkel uitgaan van de opkomende markten, die naar verwachting de groei gaan aanjagen, waardoor de groei in de eurozone in 2014/2015 weer rond de 2 procent uitkomt", aldus bestuursvoorzitter van Ernst & Young Nederland, Pieter Jongstra.

Opmerkelijk
Eijffinger noemt het verder opmerkelijk dat de economische groei in Nederland al sinds 2010 sterk achterblijft bij die in de ons omringende landen. Ook de komende jaren zet deze trend zich volgens Ernst & Young door. "Eigenlijk hebben we nooit een verschil gehad groter dan 0,2 procentpunt met bijvoorbeeld België. Dat de groei in Nederland nu structureel achterblijft, komt door de woningmarkt. Die ligt compleet op zijn gat, wat heel slecht is voor de private consumptie. Heel veel sectoren, van bouwmarkten tot de meubelboulevards, zijn afhankelijk van de woningmarkt."

Het kabinet zal daarom zijn woningmarktbeleid moeten veranderen, aldus Eijffinger. "Ik ga hier geen politieke uitspraken doen, maar het is duidelijk dat het systeem van hypotheekrenteaftrek aangepast moet worden. En dat zal ook wel gebeuren."

PwC: Productiebedrijven vrezen grondstofschaarste

2011-12-07T01:24:00.000-08:00

Amsterdam, 7 december 2011 - Bestuurders van de grote wereldwijde productiebedrijven vrezen dat de impact van grondstofschaarste op hun bedrijfsvoering de komende vijf jaar zeer sterk zal stijgen.

Vooral de geopolitieke ontwikkelingen baren productiebedrijven grote zorgen. Veertien mineralen en metalen krijgen het stempels kritisch. Met name bedrijven in de auto-, chemie- en energiesector luiden alarm. Dat blijkt uit het vandaag gepubliceerde rapport 'Minerals and metals scarcity in manufacturing: the ticking time bomb'. Een onderzoek van PwC onder 69 wereldwijde productiebedrijven uit de FTSE500 over de schaarste van mineralen en metalen. Het rapport is vandaag uitgereikt aan ZKH Jaime de Bourbon Parme tijdens een conferentie van The Hague Centre for Strategic Studies (HCSS) over grondstofschaarste.

Belangrijkste onderzoeksresultaten op een rij:

Meer dan driekwart (77%) van de ondervraagde productiebedrijven ervaart schaarste van metalen en mineralen als een issue dat hun business sterk kan beïnvloeden.
De risico's nemen toe: Over 5 jaar verwacht 72% van de productiebedrijven risico's te ervaren, in de huidige situatie is dat 58%.
Het beïnvloedt de business in toenemende mate: in de duurzame energiesector (78%), de infrastructuursector (73%) en de hightech (67%) vrezen bedrijven het meest voor hun leveringszekerheid.
Europese bedrijven voorzien meer risico's (71%) dan bedrijven in Azië (53%) en Verenigde Staten (50%). Dit neemt de komende 5 jaar toe met 8 tot 19%.
De productiebedrijven maken zich het meest zorgen over de alsmaar groeiende vraag (65%) naar metalen en mineralen en over de geopolitieke verhoudingen (54%) die invloed hebben op schaarste, zoals handelsbarrières en grondstoffenpolitiek van landen.

De prijs van grondstoffen stijgt de laatste jaren fors en in de toekomst zullen er minder grondstoffen beschikbaar zijn. De snelle groei van veel economieën en van de wereldbevolking vormen belangrijke oorzaken. Maar ook het inzetten van monopolyposities door landen die beschikken over zeldzame aardmetalen speelt een rol. "Productiebedrijven maken zich meer zorgen over deze geopolitieke dimensie dan over de daadwerkelijke fysieke schaarste", zegt Rob Mathlener, duurzaam grondstofexpert bij PwC. "Schaarste betekent niet altijd zeldzaam. Het hangt ook samen met hoe weinig ervan wordt gewonnen en de barrières die landen opwerpen ten behoeve van hun eigen concurrentiepositie. Nederland zal nadrukkelijker moeten anticiperen op deze verandering in het politieke denken en het machtsevenwicht."

Bedrijven zullen wereldwijd strategisch moeten inspelen op schaarste. PwC onderscheidt vier pijlers van strategisch grondstofbeleid: grondstoffenvoorziening veiligstellen, productieproces efficiënter maken, effectievere producten maken en end-of-life producten als grondstof inzetten. Nederland loopt volgens Rob Mathlener ver achter op andere landen. "Wereldwijd werkt tussen de 50 en 70% van de bedrijven met een strategie en worst-case scenario's. In Nederland is dat maar een vijfde, zo blijkt uit eerder onderzoek van PwC. Nederlandse bedrijven anticiperen met name op economische schaarste. Het ontwikkelen van een nieuwe wereldorde en het effect op de business verdient meer aandacht."

Ook blijkt uit het onderzoek dat er grote verschillen zijn tussen sectoren in de mate waarop bedrijven zich voorbereiden op schaarste. De automotive- en duurzame energiesector zijn het best voorbereid op schaarste. De high tech- en chemiesector zijn aanzienlijk minder voorbereid. Het is opvallend dat slechts een gering aantal high tech-bedrijven grondstofbeleid heeft, terwijl deze sector sterk afhankelijk is van schaarse metalen.

In China, Duitsland, Frankrijk en Engeland en de VS staat grondstofschaarste hoog op de politieke agenda. Het overlaten aan de markt wordt als een te groot risico beschouwd. De overheid onderneemt samen met de industrie maatregelen die verder gaan dan diplomatie, zoals voorraadvorming en proactieve acquisitie. Rob Mathlener: "Duitse en Britse politici werken samen met ondernemers om grondstoffen veilig te stellen. Dat gebeurt hier niet. Grondstofschaarste moet hoger op de agenda. Bedrijven en overheden zullen intensiever moeten samenwerken en heldere rolverdelingen bepalen om deze tikkende tijdbom onschadelijk te maken."

Op de lijst van meest genoemde kritische mineralen en metalen staan onder meer:

Beryllium: wordt o.a. gebruikt in lichtgewicht componenten in defensiemateriaal en ruimtevaartindustrie.
Neodymium en Dysposium: zeldzame aardmetalen gebruikt in supermagneten.
Cobalt: wordt o.a. gebruikt in vliegtuigmotoren en oplaadbare batterijen voor auto's.
Tantalum: wordt o.a. gebruikt in mobiele telefoons, computers en auto-elektronica.
Flurospar: wordt o.a. gebruikt in constructiemateriaal, cement en glas.
Lithium: wordt o.a. gebruikt in windturbines en lithium-ion batterijen van hybride auto's.

Klik hier voor het rapport 'Minerals and metals scarcity in manufacturing: the ticking time bomb'

Dit is een origineel bericht van PwC
Bron: ANP

High-yield obligaties?

2011-11-30T13:43:00.000-08:00

High-yield obligaties vormen nog steeds een interessante beleggingscategorie. Zelfs nu de risico-premie is genormaliseerd, zegt obligatie-expert Sander Bus van Robeco. Vijf vragen over investeren in high-yield obligaties.

1. De vraag die adviseurs in deze tijd regelmatig krijgen: is het nog wel interessant om in high-yield obligaties te beleggen?

Na twee fantastische jaren kun je je afvragen of er nog waarde zit in de high-yield markt. De risico-opslagen zijn immers sterk afgenomen ten opzichte van de recordniveaus die de markt kende in het vierde kwartaal van 2008. Terugblikkend was dat uiteraard het beste moment geweest om in high-yield te beleggen. Het faillissement van Lehman Brothers en de verontrustende economische vooruitzichten stonden echter eenieder scherp op het netvlies en weerhielden beleggers in deze – als risicovol beschouwde – beleggingscategorie te investeren. In 2009 en 2010 zijn markten weer enigszins genormaliseerd. Risico-opslagen zijn sterk gedaald en daarmee zijn de rendementsverwachtingen ook gedaald. Desondanks verwachten we een aantrekkelijk rendement van deze beleggingscategorie en zijn wij van mening dat de vooruitzichten voor de high-yield markt nog altijd rooskleurig zijn.

2. Zijn deze hoge rendementen houdbaar?
De high-yield markt is één van de weinige markten die nog een relatief hoge yield van circa 7,3% biedt. Een steeds groter gedeelte van de gemiddelde beleggingsportefeuille wordt ingericht met high-yield – mede omdat andere beleggingscategorieën een te onzeker (aandelen) of te laag (staatsobligaties) verwacht rendement geven. Dit maakt de high-yield markt, zeker ten opzichte van andere beleggingscategorieën, aantrekkelijk voor veel obligatiebeleggers. Aangezien de zoektocht naar hoogrenderende beleggingscategorieën waarschijnlijk voorlopig zal aanhouden, verwachten we een verdere opwaartse druk op deze beleggingscategorie. Deze zogenoemde koopdruk is vooral relevant voor een beleggingscategorie zoals high-yield, die van nature minder liquide is. Van een bubbel is echter nog geen sprake, want de grote inflows in de markt zijn vooralsnog in balans met het aanbod van nieuwe obligaties.

3. Hoe verhoudt zich dat met het risico deze tijd?
Een beleggingscategorie als high-yield heeft altijd te kampen met verliezen door faillissementen. Onder andere Bank of America Merrill Lynch geeft echter aan te verwachten dat het percentage faillissementen in 2011 verder zal afnemen. De positieve economische ontwikkeling heeft namelijk niet alleen geleid tot een afnemend aantal faillissementen, maar sinds medio 2009 loopt ook de recovery rate op. Dit is de restwaarde van de faillissementsboedel die de ‘senior’ obligatiehouder toekomt bij een faillissement. Op het dieptepunt van de crisis bedroeg dit minder dan 35% van de nominale waarde; in de tweede helft van 2010 is dit percentage gestegen tot bijna 60%.

4. Worden beleggers dan nog wel goed gecompenseerd voor het genomen risico?
De huidige risico-opslag van circa 5,5% blijkt ruim voldoende om bijna het dubbele van het door Bank of America verwachte aantal faillissementen op te vangen. De risico-opslag, eigenlijk de buffer voor faillissementen, is dus niet alleen bovengemiddeld hoog in historisch perspectief, maar ook meer dan voldoende om de verwachte toekomstige verliezen op te vangen.

5. Welk effect heeft de verwachte lage economische groei?
In een dergelijk scenario zal de winstgevendheid hoog blijven, en het faillissementsrisico zal gemiddeld genomen verder afnemen. Gezien de onzekere toekomst zullen bedrijven, zij het in mindere mate dan op het dieptepunt van de crisis, terughoudend zijn met het spenderen van de grote kasposities aan bijvoorbeeld overnames of hogere dividenduitkeringen. Het management zal het geld liever gebruiken om schulden verder af te lossen of om reserves op te bouwen. Dit is uiteraard positief voor de obligatiehouder, want de kredietwaardigheid van deze ondernemingen zal daardoor verder verbeteren. Kwalitatief slechtere high-yield bedrijven hopen echter wel op een sterkere groei en meer inflatie. Zij hebben dit immers nodig om in hun kapitaalstructuur te groeien. Rentelasten voor deze ondernemingen zijn nu nagenoeg gelijk aan de inkomsten, en alleen een hogere economische groei stelt hen in staat hun schuldenlast terug te brengen en hun kredietwaardigheid te verbeteren. Reden te meer om te kiezen voor de betere kwaliteit high-yield bedrijven.

Bron: Marketminds

Wat u móet weten over obligaties

2011-11-30T13:38:00.000-08:00

De obligatiehandel gold lange tijd als degelijk en een beetje saai. Maar daar is sinds de kredietcrisis verandering in gekomen. Zes belangrijke zaken die u moet weten over obligaties.

Beleggen in staatsobligaties was in het verleden aanmerkelijk minder spannend dan een aandelenbelegging. De belegger ontving elk jaar keurig de beloofde rente en kreeg aan het eind van de looptijd de inleg terug. Het maakte niet veel uit of het nu een Italiaanse of Nederlandse staatslening betrof.
Dat is sinds het uitbreken van de kredietcrisis veranderd. Speculeren op een faillissement van Griekenland is niet langer taboe. Griekenland, Portugal en Ierland zagen de rentetarieven op staatsleningen oplopen tot boven de 7 procent en werden gedwongen aan te kloppen bij het Europese noodfonds. Ook de rente op Italiaanse staatsleningen komt in de buurt van dat niveau. Zelfs op tienjarig Belgisch staatspapier wordt inmiddels 5 procent betaald. Op de tienjarige Bunds daarentegen is de rente gedaald naar onder de 2 procent.
Dit betekent dat de financiële markten voor sommige landen hogere risico’s incalculeren en ook steeds meer onderscheid maken. Voor beleggers vergt dat meer kennis over de obligatiemarkt. Wat moet u in ieder geval weten over deze beleggingscategorie?

1. Wat is een obligatie?
Obligaties zijn leningen die door overheden en bedrijven worden uitgegeven om vermogen aan te trekken, waarmee zij bijvoorbeeld investeringen kunnen doen. Een obligatie heeft een vaste looptijd en keert periodiek een rentevergoeding, een coupon, uit. Dit gebeurt meestal jaarlijks.

2. Welke soorten obligaties zijn er?
Allereerst moet onderscheid worden gemaakt tussen staats- en bedrijfsobligaties. Staatsobligaties worden uitgegeven door overheden, zoals de Nederlandse staat. Bedrijfsobligaties worden uitgegeven door ondernemingen.

Binnen deze categorieën kan nog onderscheid worden gemaakt in het risico dat de belegger loopt. Dit risico wordt weergegeven in een kredietrating, die wordt opgesteld door bureaus als Fitch en Moody’s. De rating kan variëren van AAA (hoogste rating) tot D (laagste rating). Hoe hoger de rating, hoe groter de kans voor de belegger dat alle rente wordt betaald en de hoofdsom wordt teruggestort.

Verder moet er nog een onderscheid worden gemaakt in de voorwaarden die aan een obligatie kleven. Er bestaan bijvoorbeeld ook converteerbare obligaties, die de belegger desgewenst kan omwisselen in aandelen. Dat kan aantrekkelijk zijn als de aandelenkoers van het bedrijf dat de obligatie uitgeeft, stijgt. Door deze keuzemogelijkheid ontvangen beleggers wel een lager rentepercentage.

Een variant hierop is de ‘reverse convertable’, waarbij de keuze om de obligatie af te lossen in aandelen bij de uitgevende instelling ligt, in plaats van bij de belegger. Voor dit extra risico ontvangt de belegger een hogere rente. Tot slot zijn er tussen obligaties verschillen in de looptijd (van enkele maanden tot enkele jaren en zelfs eeuwig durend) en de rentetarieven (vast of variabel).

3. Welk rendement biedt een obligatie?
De belegger genereert zijn inkomsten uit de periodiek betaalde rente. Daarnaast kan hij bij een eventuele tussentijdse verkoop zicht hebben op koerswinst, als de onderliggende koers is gestegen.

4. Waarvan hangt de hoogte van de coupon af?
De kredietwaardigheid van het land of bedrijf dat de obligatie uitgeeft vormt de belangrijkste factor. Op obligaties met een hoger kredietrisico ontvangen beleggers een hogere rente dan op obligaties van bovengemiddelde kwaliteit. Immers, naarmate de kans op een faillissement toeneemt, eisen beleggers een hogere vergoeding, ter compensatie voor het risico dat zij hun inleg in rook zien opgaan.
Ook de looptijd van de lening is van belang voor de hoogte van de coupon. Hoe langer de looptijd, hoe hoger doorgaans de rente, omdat het risico groter wordt dat de lening niet wordt terugbetaald.
Tot slot wordt gekeken naar de marktrente, waarmee een obligatie concurreert. Beleggers willen op een obligatie uiteraard een hogere rentevergoeding krijgen dan op relatief risico-arm spaargeld.
Daarnaast kunnen nog andere factoren een rol spelen, zoals extra voorwaarden die aan een obligatie kleven. Denk hierbij bijvoorbeeld aan de mogelijkheid om obligaties om te wisselen in aandelen.

5. Wat zijn de risico’s?
Obligaties vormen meestal het defensieve gedeelte van een beleggingsportefeuille. Hoe defensief ze daadwerkelijk zijn, hangt grotendeels af van de kredietwaardigheid van het land of bedrijf dat de obligatie uitgeeft, oftewel: hoe groot is de kans dat de obligatie aan het eind van de looptijd ook daadwerkelijk wordt afgelost.

Obligaties van zeer kredietwaardige landen, zoals de Duitse bund, gelden als zeer betrouwbaar. Dat geldt ook voor bedrijfsobligaties van zeer solide multinationals. Maar er zijn ook landen en bedrijven met een lagere kredietrating. De meest risicovolle categorie betreft junk bonds: obligaties met een rating CCC of lager. Daarna volgen high yield-obligaties: obligaties met een kredietstatus die tussen de investment grade en junk bonds in zit. Overigens bestaan ook binnen elke categorie verschillen. De ene high yield-obligatie is de andere niet.

Het grootste risico dat een obligatiebelegger loopt, is dat de uitgevende partij failliet gaat en de rente en aflossing niet meer kan betalen. Verder lopen obligatiebeleggers een renterisico. Als de marktrente oploopt, daalt de koers van de obligatie en omgekeerd. Immers: als de rente stijgt, willen beleggers een hogere vergoeding krijgen. Deze komt in de vorm van een lagere koers.

6. Hoe kan ik het renterisico inschatten?
Dit kan aan de hand van de duration, een maatstaf voor de rentegevoeligheid van een obligatie. Deze wordt bepaald door de vervaldatum, de huidige rentetarieven en de kasstromen uit coupons. De koersen van obligaties met een hogere duration reageren sterker op veranderingen in de rentetarieven.

Bron: Marketminds Robeco

Europa aan de krimpende hand.

2011-11-30T13:28:00.002-08:00

De crisis slaat stevig toe in Europa, onze economie is ook aan de krimpende hand, en de werkloosheid is steeds sneller aan het oplopen. In de USA gaat het zo te zien beter dan in Europa.

De onrust op de obligatiemarkten raakt nu uiteindelijk ook de gewone economie omdat het vertrouwen van consumenten en producenten steeds verder terugloopt. Dit zal voorlopig wel zo blijven. Ook de rol van de banken die steeds minder krediet gaan verlenen aan het bedrijfsleven doet hier verder geen goed aan. De consument maakt een terugtrekkende beweging, en geeft minder snel geld uit. Sinds februari is er feitelijk een afzwakking van de economische groei. Doordat banken stevig moeten afboeken op de obligatieleningen van de Zuid-Europese landen voelen wij daar als consument nu al de stevige gevolgen van.

De hele Eurozone heeft nu feitelijk een negatieve groei. Ook het huidige 4e kwartaal is het krimp wat de klok slaat. De belangrijkste aanjager van deze krachten zijn de politieke onrusten. Als de politiek zich ertoe zet om een ferm antwoord op de crises te geven, dan kan het sentiment ook weer snel omslaan. Vertrouwen gaat te paard en komt te voet, ofwel de politiek moet veel inspanningen leveren om het huidige wantrouwen van de financiële markten om te buigen.

Inmiddels gaat het niet meer om de individuele landen met hun eigen balansposities, als wel om de totale portfolio van Europese landen en het totale financiële systeem. Tot nu toe zien we dat Duitsland de meeste verruimingen tegenhoudt, echter zal er door de Duitsers uiteindelijk snel gekozen moeten worden. Of zo verder doormodderen met de huidige Euro, of het gevaar van terug naar de D-mark met alle slechte gevolgen van dien. En Duitsland is toch degene die het feestje uiteindelijk mag bepalen. Alle geboden oplossingen tot dusver die zijn gedaan werkten op de markt maar een dag, een week, maximaal twee weken en daarna ging het vrolijk weer zuidwaarts verder op de beurs. Dus daar moeten we het niet van hebben.

Ook sociale onrusten zullen wellicht niet meer uitblijven, stakingen over de aangekondigde bezuinigingen in zowel Nederland als de rest van Europa. Het kan eventueel gebruikt worden als argument in de verkiezingen bij partijen in het verkiezingsprogramma, om ervoor te zorgen dat de landen uit de Euro stappen.

Is er hoop vanuit de ECB? Laten we het hopen, maar zij moeten wel politiek neutraal kunnen blijven. Heel veel slagkracht kan de ECB in haar beperkte mogelijkheid ook niet bieden. Ze zullen gedwongen worden om obligaties op te blijven kopen.

Alleen in de Verenigde Staten met geringe economische groei, doen zich wat verbeteringen voor op de cijfers van de consumentenbestedingen en huisverkopen. Ook het aantal aanvragen van werklozen blijft nog stabiel, het inkomen van de gemiddelde Amerikaan stijgt nog, dus lijkt het daar nog een beetje de goede kant uit te gaan.

Met vriendelijke groet,
Drs. Rob Bliekendaal
www.perfectindicator.nl

Perfectindicator heeft een samenwerkingsverband met Helliot Vermogensbeheer te Baarn, indien u ook wil profiteren van deze kansen klik dan op www.helliot.nl.

Twee Quadriziljoen

2011-10-19T06:55:00.000-07:00

De website van The Guardian kwam gisteren laat met een verhaal dat Duitsland en Frankrijk het in principe eens zijn om EFSF te verhogen naar 2000 miljard. Aandelen van jou en bonds aan jou is dan de Pavlovreactie van de handelaren of plaatsvervangende algoritmes.
Ontkenningen
Het duurde even voordat ontkenningen binnenkwamen, maar toen kwamen ze ook van alle kanten. Nu moet gezegd worden dat 2000 miljard wel zo ongeveer het getal is dat de markt voldoende acht voor EFSF om in de meest negatieve scenario's toch nog daadkrachtig te kunnen optreden. Het is een kwestie van cijfers, niet van geld, want behalve schuldbewijzen van overheden en muizevallen ligt er niet veel in de kluis van EFSF. Dat geldt zowel voor de debet- als de creditzijde van de balans ...

First loss
Naar het zich laat aanzien, komt het bedrag voort uit het verzekeringsmodel/variant, waarbij EFSF 20% "first loss" accepteert, zodat met een EV van 440 mrd ongeveer 2200 mrd verzekerd kan worden (daar moet dan nog weer wat op in mindering worden gebracht, zodat netto de genoemde 2 quadriziljoen overblijft). In een RBS strategy note wordt overigens berekend dat EFSF eerder iets van 250 mrd beschikbaar heeft na de reddingsoperaties, zodat dan uiteindelijk 1250 mrd kan worden verzekerd. Het verzekeren van (een gedeelte van) staatsleningen is wat anders dan het opkopen van papier zoals de ECB dat doet en bovendien bestaat er het risico dat de obligatiemarkt nog verder gesegmenteerd wordt.

Naakt kopen verbieden
Er is een wet in de maak om het naakt kopen van CDS op staatsleningen/landen algemeen en voor langere tijd te verbieden. Daar is natuurlijk wel wat voor te zeggen, als het wordt gebracht dat het naakt kopen van verzekering tegen faillissement op staatsleningen net zoiets is als een brandverzekering kopen op het huis van een ander, maar er zijn voldoende strategieën te bedenken, waarbij het afdekken van een landenrisico zinnig is zonder dat men staatsleningen in de handels- of beleggingsportefeuille heeft. De eerste commentaren luiden dat de definitie van "hedging" (afdekken dus) veel breder zal worden geformuleerd. Het raakt ons niet of de CDS-markt dicht gaat of niet, maar van origine staan we sceptisch tegenover gereguleerde markten, zeker als dat door politici wordt bekokstoofd.

Verplicht beleggen in staatsleningen
De volgende stap is verzekeraars, pensioenfondsen en banken te verplichten in staatsleningen te beleggen. In wezen is dat proces al gaande, want de dekkingsgraad c.q. het Tier 1 vermogen is laag en dus moeten risico's van de balans en dan helpt het om veilige staatsleningen te hebben, want die tellen niet zo zwaar mee voor het kapitaalsbeslag. Mooi toch?

Bron: SNS Securities

Vijf vragen over de ban op short gaan

2011-10-19T06:46:00.000-07:00

Diverse overheden hebben deze maand het verbod op short gaan in bankaandelen verlengd. Is deze strategie nu echt zo schadelijk, of zijn beleggers slechts jaloers op de winsten van shortsellers? Vijf kritische vragen over de ban op short gaan.

1. Is short gaan echt zo schadelijk?
Short gaan – het verkopen van effecten zonder deze in het bezit te hebben, om deze later met winst tegen een lagere koers terug te kopen – lijkt een ongevaarlijke beleggingsstrategie. Fondsbeleggers kennen het vooral als een manier waarop zij profiteren van hun visie op aandelen met beperkte potentie. Door de niet-aantrekkelijke aandelen te shorten kan extra rendement worden behaald in een portefeuille met aandelen met opwaarts potentieel.
De door de fondshuizen ingenomen shortposities zijn echter slechts een fractie van het totale aantal posities. Deze kunnen van grote invloed zijn op de markt, zeker in sectoren die al onder druk staan, zoals de bankensector. Zo vonden de onderzoekers van de Amerikaanse toezichthouder SEC dat de ondergang van zowel investeringsbank Lehman Brothers als Bear Stearns werd versneld door partijen die grote ongedekte shortposities hadden ingenomen. Ook de problemen rond de bank Fortis zouden naar verluidt op scherp zijn gezet na een door shortsellers versterkte koersdaling.

2. Tegen welke krachten moet de markt beschermd worden?
Shortsellers speculeren op de daling van de koersen. Als ze het bij het rechte eind hebben, kan dat veel geld opleveren. Zo veel, dat sommigen niet aarzelen om geruchten in de wereld te helpen die een koersdaling van specifieke aandelen een handje helpen. Bij Lehman werd het gerucht verspreid dat onder andere obligatiebelegger Pimco niet langer wilde handelen met de bank. Onjuist, maar een koersdaling van 21 procent op 10 juli 2008 was het gevolg.
Manipulatie van de markten wordt ook bereikt door ongedekt oftewel naked short gaan. Bij een reguliere shortpositie worden de te leveren aandelen bij een derde partij geleend. Bij ongedekt short gaan worden aandelen verkocht zonder dat de handelaar die aandelen heeft geleend. De koper krijgt slechts de toezegging dat de aandelen later zullen komen. Dit is mogelijk omdat de aandelen op de meeste beurzen pas na drie dagen moeten worden geleverd. Door het verkopen van aandelen die er niet zijn, ontstaat extra volume. Er worden als het ware aandelen gecreëerd. Daardoor kunnen er veel meer aandelen worden verkocht dan er in omloop zijn. Dergelijke grote verkooporders hebben een sterk drukkend effect op de koers.

3. Wie zijn die speculatieve shortsellers?
George Soros, die speculeerde op daling van de Britse pond, is een uitzondering, maar de meeste shortsellers treden niet graag in de publiciteit. Dat geldt zeker voor hen die ongedekt short gaan. Het zijn onafhankelijke handelaren en hedgefundmanagers, maar ook handelaren bij grote banken. Uit onderzoek door de Amerikaanse University of North Carolina blijkt overigens dat de meeste handelaren, net als reguliere beleggers, handelen op basis van het nieuws, en niet op basis van marktmanipulatie. En net als gewone handelaren worden ze soms ook verrast door het nieuws. De aangekondigde overname van autofabrikant Volkwagen door Porsche bracht shortsellers – die een daling van de koers van VW verwachten – in het nauw. Ze zagen zich genoodzaakt hun posities te sluiten door aandelen te kopen. Het prijsopdrijvende effect zorgde voor een koersstijging van 82 procent en veel verlies voor de shortsellers.

4. Hoe grijpen de toezichthouders in?
Het verbod op ongedekt short gaan is in de meeste landen in Europa en in de Verenigde Staten sinds 2008 van kracht. Meer recent werd door Frankrijk, Spanje, Italië en België een verbod op gedekt short gaan in bank- en verzekeringsaandelen uitgevaardigd. Dit werd begin oktober verlengd. De Amerikaanse toezichthouder SEC hanteert de uptick-regel: een aandeel dat 10 procent of meer is gedaald op een handelsdag, kan alleen worden geshort als de meest recente prijs hoger is dan de prijs daarvoor. In Nederland voelt toezichthouder AFM weinig voor een verbod op gedekt short gaan. Wel is er de meldingsplicht voor shortposities die meer bedragen dan 0,25 procent van het totale uitgegeven aandelenkapitaal van een financiële onderneming.

5. Hebben fondsbeleggers last van het verbod op short gaan?
Niet direct. Er is een beperkt aantal fondsen dat gedekte shortposities heeft. Bovendien geldt het verbod in de meeste landen alleen voor aandelen van banken en verzekeraars. Wel kan er door de ban een meer algemeen effect optreden: gerenommeerde wetenschappers wijzen erop dat markten minder efficiënt zijn als short gaan wordt verboden. Zo vonden de onderzoekers van EDHEC-Risk Institute dat shortsellers positief bijdragen aan de efficiëntie van de markt en aan de liquiditeit. In florerende markten is het ook prettig om te weten dat de strategie zorgt voor het temperen van een te groot optimisme in de markt, waardoor het te hoog oplopen van de koersen wordt tegengegaan.

Bron: Marketminds Robeco

Nog weinig vertrouwen bij banken

2011-10-19T06:30:00.000-07:00

Duitse banken hebben afgelopen periode al miljarden extra nodig, en zo te zien nu ook de Franse banken en de Spaanse banken door de afwaardering van S&P en Fitch. S&P waardeerde 24 Italiaanse banken af, 10 Spaanse banken en Fitch haalde er 6 naar beneden. Inmiddels hebben we al vele forse koersvallen gezien afgelopen perioden bij de banken.

Ze zijn gewoonweg onvoldoende gekapitaliseerd, met name de Duitse bank. Daarnaast vertrouwen banken sowieso elkaar niet meer, en dus de hele kredietstroom staat vast.

Solvabiliteitsproblemen bij banken leiden weer tot liquiditeitsproblemen, immers een al magere bank durft niet meer aan een andere bank uit te lenen. Daarnaast werken de politici en de centrale banken van die landen niet gecoördineerd goed samen om een goede vuist tegen de schuldenproblematiek te geven. Het politieke praten moet nu echt voorbij zijn, als een en ander nog langer gaat duren dan komen we vanzelf in een recessie. Er zal snel een enorm groot fonds moeten worden gecreëerd om voorlopig de bankencrises en de problemen met kredietverlening mogelijk (tijdelijk) af te weren.

Waarom? Doordat er moet worden afgeschreven op Griekse schulden, en dat er mogelijk besmetting is naar Italië en naar Spanje. Waar moet extra eigen vermogen nu vandaan worden gehaald? Lastig! Als Griekenland uit de euro stapt en ze komen hiermee weg? Dan is het hek van de dam en zullen ook andere landen dit voorbeeld gaan volgen om zo van de problemen af te zijn. Tijd kopen via een ‘gecontroleerde default’, het zijn allemaal mogelijkheden die je kunt overwegen om het vertrouwen in de lucht te houden. Het parlement van Slowakije heeft gisteravond principieel al tegen de nieuwe uitbreiding van het Europese noodfonds EFSF gestemd, ondanks dat dit allemaal naar draagkracht gaat van iedere afzonderlijk land.

Wat de markt weer goed in beweging brengt is dat de aandelen op dit moment relatief goedkoop gewaardeerd staan, maar aan de andere kant is er wel weer een hoge volatiliteit in de koersen. Banken zijn erg gevoelig voor nieuwsberichten die weer kunnen leiden naar tussentijdse gevoelige neerwaartse tikken, dus nog niet echt koopwaardig.

Het is te hopen dat de komende kwartaalcijfers in de VS niet al te negatief zullen zijn om zo de stemming op de beurs goed te houden. Ook de afgegeven outlooks en de toekomstige orderstroom zullen niet al te negatief moeten worden afgegeven vanwege de aanstaande economische neergang waar de consument de hand op de knip zal houden.

Perfectindicator heeft een samenwerkingsverband met Helliot Vermogensbeheer te Baarn, indien u ook wil profiteren van deze kansen klik dan op www.helliot.nl

Met vriendelijke groet,

www.perfectindicator.nl

Drs. Rob Bliekendaal

Marktvisie Robeco - oktober

2011-10-19T06:27:00.000-07:00

Kijkend naar de sterke daling van bijvoorbeeld koper, de zwakke performance van aandelen of het oplopen van de risico-opslag voor bedrijfsobligaties, zou je kunnen concluderen dat we aan de vooravond staan van een recessie. Op basis van de meest recente cijfers lijkt dat beeld overtrokken, maar er is wel sprake van regionale verschillen.

VS: geen recessie
Op basis van de meest recente cijfers lijkt de kans op een recessie in de VS momenteel nog niet erg groot. De meeste cijfers die de afgelopen maand werden gepubliceerd waren beter dan verwacht. De autoverkopen lieten een stevige stijging zien, het producentenvertrouwen herstelde en zelfs de arbeidsmarkt rapporteerde in september meer dan honderdduizend nieuwe banen. Op zich is het bemoedigend te zien dat de groeiafzwakking niet is omgeslagen in krimp, maar tegelijkertijd is er zeker geen sprake van aantrekkende groei. De groei van honderdduizend banen is bijvoorbeeld niet voldoende om de werkloosheid te laten dalen, terwijl het producentenvertrouwen nog steeds gevaarlijk dicht bij het ‘neutrale’ niveau van 50 ligt. Een recessie is niet waarschijnlijk, maar de economie is momenteel niet in staat om nieuwe tegenvallers op te vangen zoals een handelscrisis, een handelsoorlog met China of een nieuwe patstelling over een eventueel stimuleringsplan voor de economie.

Europa: schuldencrisis en economische zwakte
We hebben op de nationalisatie van Dexia moeten wachten om het punt te bereiken waarop Europese politici eindelijk de ernst hebben ingezien van de aanhoudende crisis in de eurozone. Er wordt nu gesproken over het (verplicht) versterken van de balansen van banken. Als dit gecombineerd zou worden met een herstructurering van de schuld van Griekenland en Portugal (en wellicht Ierland), zou dit het crisiselement uit de eurozone halen. Echter, in de uitvoering kan nog veel misgaan, wij zien dus liever daden dan woorden. Naast de eurocrisis krijgen we hier bovendien ook nog eens te maken met een groeiafzwakking. In de kern van de eurozone is er nog geen sprake van een recessie, maar de cijfers over de zuidelijke landen doen het ergste vermoeden. Vreemd is dat niet: de hogere rente, de bezuinigingsmaatregelen en het voortsudderen van de eurocrisis komen het investeringsklimaat niet bepaald ten goede.

Japan: herstel, maar gematigd
Wat betreft Japan is er momenteel nog geen angst voor een recessie. Na de economische terugslag die samenhing met de aardbeving van maart dit jaar, is men daar nog in de herstelfase, waarbij hard gewerkt wordt om beschadigde infrastructuur te herstellen. De angst voor negatieve groei in de tweede helft van dit jaar is dan ook beperkt. Toch zien we dat de groeiverwachtingen voor Japan alweer neerwaarts worden bijgesteld. De verzwakking van de mondiale groei, gecombineerd met een sterke yen zijn niet goed voor de export. Daarnaast is de grote vraag wie er voor de kosten van de herstelwerkzaamheden gaat opdraaien. De Japanse overheid heeft reeds een schuld van meer dan 230% van de totale economie uitstaan en zal toch eens een poging moeten wagen om zich aan de schuldenberg te ontworstelen. Een belastingverhoging is een mogelijke optie, al is dit politiek moeilijk bespreekbaar en zal het ook niet gunstig zijn voor de economie.

Opkomende markten: afkoeling naar gezonde groei
Net als in de geïndustrialiseerde landen, zien we de economische cijfers in de opkomende landen de laatste tijd wat verzwakken. Het belangrijkste verschil met het Westen is dat de groei nog steeds tussen de 3,5% tot 8,5% ligt, dus er is zeker geen sprake van een recessie. De groeiafzwakking in deze landen is een gevolg van de verzwakking van de eindvraag uit het Westen. Daarnaast is in een aantal opkomende landen de rente verhoogd om de inflatie onder controle te krijgen. Deze hogere rente draagt ook bij aan de groeivertraging. Overigens is het economische beeld binnen deze groep zeer gevarieerd: in India is men nog bezig de rente te verhogen om de inflatie te beteugelen maar in Brazilië is de rente al weer verlaagd.

Financiële markten: volatiel
De financiële markten waren de afgelopen maand weer volop in beweging, waarbij het leek of koersuitslagen van meer dan twee procent de gewoonste zaak van de wereld zijn. Angst voor een verkeerde uitkomst van de eurocrisis en hoop op een oplossing waren de belangrijkste drijfveren. De verzwakkende conjunctuur speelde op de achtergrond eveneens een belangrijke rol.

Bron: Marketminds Robeco - Lukas Daalder

Just when the party got started

2011-10-19T06:21:00.000-07:00

Hebben we eindelijk een feestje, gaat Moody er met de punchbowl vandoor door te zeggen dat Frankrijk misschien wel de AAA-status kwijt gaat raken. Nou, dan kan de club van AAA straks vergaderen in een lift.

Moody zegt dat Frankrijk de zwakste van de AAA-landen is en dat de fiscale gezondheid extra in het geding is gekomen door de situatie bij Franse banken, die volgens een recent rapport nog eens 43 miljard vers kapitaal nodig hebben, maar men haast zich tegelijkertijd te melden dat de nationale schuld draaglijk is (88% van BBP). Sla "this time is different" van Reinhart en Rogoff er maar eens op na, die hebben daar andere ervaringen mee.

Timing ongelukkig
De timing is wel een beetje ongelukkig gezien de spijkers met koppen die de AAA-landen dit weekend/deze maand nog willen slaan in het financiële raamwerk van de Europese Unie, maar we kunnen ons eigenlijk niet heugen wanneer een mogelijke verlaging van de kredietbeoordeling wel gelukkig getimed was voor de debiteur. Overigens zegt Moody "France's AAA rating is stable and outlook is backed by economic strength and robust institutions, but the outlook might be downgraded over the next three months if etc. etc.". Dus Moody zegt dat de outlook van de outlook niet goed is. Dat is weer een nieuwe. Diepe massages beginnen doorgaans met een zachte handoplegging.

Extra bedreiging
De Federal Reserve Bank of San Francisco, bij monde van haar directeur Charles Evans, ziet in de Europese crisis een extra bedreiging voor de Amerikaanse economie en vraagt om verdere verruiming van het Amerikaans monetaire beleid, ook al zou dat op termijn tot inflatie kunnen leiden. Kernzinnen uit zijn speech:

These are not ordinary times
Another round of easing
Out of the box
The economic outlook has weakened substantially

Griekenland
Bij voorkeur gaan we om Griekenland heen in een catamaran en met een Zwitserlevenpensioen, maar in de loopgraven van de kapitaalmarkt kunnen we er gewoon niet omheen. Zolang er onzekerheid is over de mate van afstempeling van de schuld en het traject dat de EU wil volgen om herhaling te voorkomen, zijn een heleboel andere zaken plotseling van ondergeschikt belang geworden. Overigens is er nu weer een vraag of de nieuw gevormde 9 man sterke Duitse parlementaire commissie, die snel moet kunnen beslissen over nieuwe hulpprogramma's en dergelijke, wel een grondwettelijk beginsel heeft (artikel in Der Spiegel).

Natural holders?
De banken die voorheen ingestemd hadden met 21% afstempeling, beginnen zich te roeren omdat de markt uitgaat van afschrijvingspercentages van 50+% (meer in lijn met de geschiedenis). 35 tot 40% is misschien nog wel bespreekbaar, maar alles daarboven komt op het bordje van de overheden, die de banken dan weer extra steun, bla bla bla. Je vraagt je toch af wie de koers van de (Griekse) staatsschuld zover omlaag gebracht hebben nu het ongedekt verkopen van obligaties (en kopen van verzekering) al enige tijd verboden is. Dat moeten toch "natural holders" zijn zou je zeggen. Zou het niet ook zo kunnen zijn dat als er partijen short hadden gezeten dat er misschien wat meer bodem in de koersen gekomen was? Het is geen exacte wetenschap, maar als er shorts in de markt zitten hoeft dat helemaal niet slecht te zijn voor de betreffende waardetitel(s). Maar goed, ook dat kindje is met het politieke badwater weggespoeld.

Bron: SNS Securities

Nominatie ‘Beste Vermogensbeheerder 2011’

2011-09-29T07:45:00.000-07:00

Was Helliot Vermogensbeheer in 2010 al één van de vijf genomineerden voor de Gouden Stier, zijn we ook dit jaar weer genomineerd voor de Gouden Stier 2011. Dé publieksprijs voor de “Beste Vermogensbeheerder”.

Er is weer flink gestemd door onze cliënten en iedereen die het eens is met ons beleid.

Op donderdag 10 november zal de Posthoorn kerk in hartje Amsterdam de locatie zijn van de door Belegger.nl georganiseerde Oscar-uitreiking voor de Nederlandse beleggingsindustrie. Net als voorgaande jaren is ook 2011 zeker geen eenvoudig beleggingsjaar. Des te spannender is het wie uiteindelijk het ere metaal heeft gewonnen, ofwel een Gouden Stier zal bemachtigen.

Wij zijn super trots dat Helliot Vermogensbeheer ook dit jaar bij de beste vijf vermogensbeheerders van Nederland is geëindigd. Onze eigenwijze visie binnen de sector werpt zijn vruchten af en daar zijn we blij mee.

Voor iedereen die het nog niet weet: “Wij geloven in de kracht van een transparante en actieve werkwijze, maken alleen gebruik van goed verhandelbare pure effecten en bewaken het risico actief. Extreem lage kosten en nooit verborgen provisies. Geen woorden maar daden. Daarmee maken we het onderscheid in vermogensbeheerland.”

Uw vermogen is het waard om door een professioneel team te worden gemanaged. Mocht u benieuwd zijn geworden dan bent u altijd welkom voor een kopje koffie bij ons op kantoor in Baarn. U kunt uiteraard ook informatie aanvragen via onze site.

Met vriendelijke groet,
Team Helliot Vermogensbeheer

T 035-2400 121
E info@Helliot.nl

Afrika kan tegen een stootje

2011-09-23T09:45:00.000-07:00

Terwijl de beurzen wereldwijd onder druk staan, blijven de meeste Afrikaanse markten redelijk overeind. Ook de economische vooruitzichten blijven gunstig. ‘Hier hangt veel laaghangend fruit’, zegt Cornelis Vlooswijk, beheerder van het Robeco Afrika Fonds.

Veel westerse landen kampen met stagnatie, maar de groeiverwachtingen voor diverse Afrikaanse landen zijn nog steeds hoog. Zo zal de economische groei in Ghana dit jaar uitkomen op circa 13,7%, verwacht het IMF. Ook Zambia en Nigeria doen het niet slecht, met een geraamde groei van bijna 7%.

‘Door die hoge verwachtingen kunnen veel economieën in dit continent wel tegen een stootje’, concludeert Cornelis Vlooswijk, manager van het Robeco Afrika Fonds: ‘Zelfs als de raming vanwege de economische crisis neerwaarts moet worden bijgesteld, kunnen de bedrijfswinsten verder groeien. Er hangt daar veel laaghangend fruit dat nog geplukt moet worden. Alleen al door efficiencyverbeteringen bij de overheid en het bedrijfsleven valt in Afrika veel rendement te behalen.’

Veel Afrikaanse landen bezitten bovendien veel grondstoffen. Zij hebben de afgelopen jaren flink geprofiteerd van de gestegen grondstoffenprijzen en de grote vraag naar grondstoffen vanuit China. ‘Mochten de prijzen dalen, dan kan dat de economische groei in deze regio onder druk zetten’, erkent Vlooswijk. Maar zover is het nog niet, stelt hij: ‘De prijzen zijn nog steeds hoog in historisch perspectief.’

Olieveld
De fondsbeheerder signaleert wel grote verschillen tussen landen. Ghana en Zambia zijn bij hem favoriet. Beide landen kennen een hoge economische groei en een redelijk stabiel politiek klimaat. Bovendien zijn ze rijk aan grondstoffen.

Ghana beschikt over een grote goudvoorraad en sinds 2011 wordt er ook olie geproduceerd, doordat daar enige tijd geleden een groot olieveld is ontdekt. Zambia bezit veel koper. Veel kopermijnen zijn er het afgelopen decennium geprivatiseerd. Zij hebben, gedreven door de hoge koperprijzen, hun productie de laatste jaren enorm opgevoerd. ‘Dat schept werkgelegenheid en extra welvaart, waarvan ook andere bedrijven profiteren’, stelt Vlooswijk.

Ondanks het groeipotentieel zijn aandelen in deze landen volgens de fondsbeheerder goedkoop; bovendien zijn de risico’s relatief laag.

Ook de Nigeriaanse economie groeit heel hard. Dit olierijke land profiteert van de hoge olieprijs en herbergt veel vestigingen van grote multinationals die zich tot Nigeria voelen aangetrokken vanwege de grote omvang van de markt. Ook is het politieke klimaat er momenteel vrij rustig, naar Nigeriaanse begrippen. ‘Er is net een nieuwe regering geïnstalleerd. Deze start nu allerlei projecten op die de Nigeriaanse economie de komende twee jaar een behoorlijke boost kunnen geven’, zegt Vlooswijk.

Nigeria kampt wel met corruptie en een inefficiënte overheid, maar dat zijn de omstandigheden waaronder nu bepaalde bedrijfswinsten gemaakt worden. Als de situatie minder slecht wordt, kunnen de bedrijfswinsten flink omhoog.

Shake-out
Een groot zorgpunt de afgelopen jaren was de Nigeriaanse bankensector, die tijdens de kredietcrisis hard onderuit is gegaan. Veel problemen bleven lange tijd verborgen, doordat de centrale bank een oogje dichtkneep. Dit heeft het vertrouwen van beleggers in de sector ernstig geschaad. Maar het tij keert, meent Vlooswijk. ‘Er is een nieuwe centralebankpresident aangetreden, die het financiële toezicht flink heeft aangescherpt en banken dwingt tot meer transparantie. Wij hebben veel vertrouwen in hem en durven inmiddels ook weer af te gaan op de cijfers die banken presenteren.’

Daarnaast heeft er een shake-out in de bankensector plaatsgevonden. Vier banken zijn verdwenen door fusies en overnames en drie andere banken staan onder overheidscontrole. De resterende banken zijn extreem laag gewaardeerd, stelt Vlooswijk. ‘Dat biedt kansen voor beleggers.’

Zuid-Afrika
Voor Zuid-Afrika zijn de vooruitzichten volgens de fondsbeheerder redelijk, mede dankzij de hoge grondstoffenprijzen. Wel hebben consumenten hier meer schulden, wat de bestedingen onder druk kan zetten.

Zuid-Afrika onderscheidt zich ook door de grotere correlatie van de effectenbeurs van Johannesburg met de beurzen uit westerse landen. Veel Zuid-Afrikaanse bedrijven hebben bovendien een notering in westerse landen als Australië, Canada en Groot-Brittannië. Dit in tegenstelling tot bijvoorbeeld de effectenbeurzen van Nigeria, Ghana en Zambia, die meer lokaal georiënteerd zijn en waarvan de aandelenkoersen momenteel beter overeind blijven.

Hoewel de groeivooruitzichten in landen als Ghana, Zambia en Nigeria dus beter zijn, is nog steeds een groot deel van het fondsvermogen van het Afrika Fonds (42%, peildatum: 31 juli) belegd in dit land. Dat is niet verwonderlijk: Zuid-Afrikaanse bedrijven vertegenwoordigen maar liefst 75 tot 80% van de totale marktwaarde van in Afrika genoteerde ondernemingen. ‘In Zuid-Afrika bevinden zich de grootste bedrijven. Dit zijn bovendien de eerste ondernemingen die hun vleugels uitslaan naar de rest van het Afrikaanse continent omdat zij hiervoor het beste zijn gepositioneerd’, zegt Vlooswijk. De weging van Zuid-Afrikaanse aandelen in het fonds is de laatste jaren wel gedaald, maar zal volgens de fondsbeheerder voorlopig wel groot blijven.

Egypte
Het Afrika Fonds boekte in 2009 en 2010 hoge rendementen: respectievelijk 62,68% en 52,82%. Het rendement over dit jaar toe nu toe (-16%, peildatum: 31 juli) steekt daar schril bij af. De daling is volgens Vlooswijk vooral te wijten aan de onrust in Egypte, na Zuid-Afrika het belangrijkste land in de fondsportefeuille.

Ook koersdalingen van mijnbouwbedrijven, ondanks het feit dat grondstofprijzen niet of nauwelijks gedaald zijn in 2011, hebben het rendement gedrukt. Dit laatste lijkt vooral door winstnemingen van beleggers te komen na zeer sterke koersstijgingen in 2010. Veel in Afrika actieve mijnbouwbedrijven zijn daarom nu zeer goedkoop, stelt Vlooswijk.

Het belang van Egypte is de laatste maanden wat gedaald ten gunste van Nigeria, maar het Noord-Afrikaanse land blijft volgens Vlooswijk een belangrijke rol spelen voor het fonds. ‘Egypte herbergt een aantal grote bedrijven; de informatievoorziening en liquiditeit zijn er goed. Belangrijk is dat er naast neerwaarts risico ook opwaarts potentieel is, bijvoorbeeld als het democratiseringsproces zonder al te veel grote problemen verloopt en landen als Saoedi-Arabië, Koeweit en Qatar het land flinke financiële steun bieden’, licht de beheerder toe. Omdat de toekomst erg onzeker is, blijft hij wel voorzichtig met Egypte.

Ondanks de situatie aldaar blijft Vlooswijk positief over Afrika: ‘Dit geldt vooral voor de lokale markten, die minder correleren met de westerse beurzen.’

Bron: Marketminds Robeco

Het draait straks allemaal om koper

2011-09-23T09:41:00.000-07:00

Koper is na ijzer en aluminium het meest gebruikte metaal ter wereld. Dat gebruik zal in de komende jaren alleen maar toenemen, aldus Henk Grootveld, hoofd Thematisch Beleggen bij Robeco. “Voor elk alternatief voor olie, gas en kolen heb je een behoorlijke hoeveelheid extra koper nodig.”

Om de voorraden olie en steenkolen en ook het milieu te ontzien, wordt er hard gewerkt aan schone en zuinige alternatieven. Denk aan windmolens, zonnepanelen en elektrische auto’s. Grootveld: “De nieuwste modellen windmolens kunnen ook draaien als het stormt. Daar heb je een enorme koperen spoel voor nodig. Bovendien staan de molens ver uit de kust, zodat de opgewekte energie via dikke koperkabels naar land moet worden getransporteerd.”

“Een gemiddelde auto bevat 3 tot 4 kilo koper”, vervolgt Grootveld. “In de halfelektrische auto zit al circa 50 kilo en een volledig elektrische auto vraagt minimaal honderd kilo. Voor zonne-energie geldt hetzelfde verhaal. De via zonnepanelen opgewekte energie moet overgebracht worden naar een opslagcentrale en vice versa op het moment dat je die energie nodig hebt. Ook daar zijn koperkabels voor nodig. Dus wat je ook bedenkt, het gaat allemaal om koper.”

De vraag naar koper is op dit moment al groter dan het aanbod. Als die vraag in de toekomst nog verder groeit, lopen we dan niet aan tegen tekorten? “Koper is er in overvloed”, reageert Grootveld. “We hebben op dit moment wel een tekort, omdat we in het verleden niet genoeg hebben geïnvesteerd in het ontwikkelen van mijnen of in het hergebruiken van koper. In mijn ogen is dat tekort tijdelijk. Door de prijsstijgingen wordt het voor bedrijven interessant om te investeren in nieuwe en bestaande mijnen en in een efficiënter kopergebruik.”

Toch blijft de koperprijs volgens Grootveld nog wel even hoog. “Er is in de sector een gebrek aan infrastructuur en allerlei benodigde materialen, waardoor het koperaanbod achterblijft. Zo zijn er voldoende kopermijnen in de wereld die wellicht meer zouden kunnen produceren maar dit niet doen omdat de infrastructuur het niet toelaat of omdat er stomweg niet genoeg vrachtwagenbanden zijn. Er is een tekort aan rubber en tussen het planten van een rubberboom en het oogsten van de eerste rubber zit echter zo’n vijf jaar, dus ook dat heeft tijd nodig. Hoe dan ook, de problemen in de sector zijn tijdelijk en zeker niet onoverkomelijk, maar het gaat wel tijd kosten. Het aanbod zal op termijn aantrekken.”

De ontwikkelingen in de koperbranche kunnen interessant zijn voor beleggers, aldus Grootveld. “Veel bedrijven kunnen er voordeel uit halen. Bedrijven die zich bekwamen in het hergebruik van koper bijvoorbeeld, maar ook mijnbouwers en toeleveranciers, zoals rubberproducenten. Het is nog moeilijk te zeggen welke vormen van nieuwe energie zullen gaan winnen of welke energiebedrijven het meest zullen profiteren, maar het is zeker dat de koperproducenten bij de winnaars zullen zitten.”

Bron: Marketminds Robeco

Banken onderling nog te weinig vertrouwen

2011-09-19T03:14:00.000-07:00

Centrale Banken als de Fed en de ECB zijn de beursen aan het ondersteunen. De banken hebben onderling nog steeds weinig vertrouwen naar elkaar, en ondanks de stijgende koersen nu is dat uiteindelijk geen goed nieuws. Het is te hopen dat hiermee de tijd wordt gekocht om het vertrouwen tussen banken onderling terug te laten keren.

De economische groei is sinds de zomervakantie aan het afzwakken in de Europese economie. Groei van 0,1 % is nou niet iets om vrolijk van te worden. De inflatie die niet wordt gecompenseerd lijdt tot een verlies van koopkracht, zowel in de Verenigde Staten als in Europa. Dit zal straks slechte bedrijfscijfers geven doordat de consument op zijn beurt de hand op de knip houdt door alle bezuinigingen en aanhoudend slecht nieuws.

In de eurocrises gaat Duitsland wellicht straks over tot een herconstructie van de Griekse schuldenproblematiek, dat is natuurlijk een goede zaak, al spreekt Merkel deze actie nu nog tegen. Als Duitsland toch uiteindelijk over een maand dit besluit neemt, dan zullen daarmee snel andere landen dit voorbeeld ook gaan volgen. Dan kan de beurs nog wel een flinke tik naar beneden extra krijgen en extra nervositeit geven op de beurs.

Het zit hem ook in het volledige onvermogen van Athene om een beetje orde op zaken te kunnen stellen, maar ook is het een probleem dat Athene zich ‘kapot’ moeten bezuinigen om aan de betalingen te kunnen voldoen. De groeipotentie van de Griekse economie is gewoon veel te klein. Daarnaast moet voor eind September een 1,7 mld aan staatsbedrijven worden verkocht, einde jaar 2011 een totaal van 5 mld. Tot nu toe zien we dat de teller staat op 400 mln.. Dus dat gaat allemaal niet goed.

Logisch ook wel weer, zou u een investering doen in een Grieks staatsbedrijf waarin je weet dat er een faillissement dreigt en de mogelijkheid dat de Griekse staat uit de eurozone wordt verwijderd? Allemaal niet de contouren waar je een rendement mee kunt maken. Laten we hopen dat Griekenland uiteindelijk in de Eurozone tot een gecontroleerde explosie te maken valt zonder verder al te veel gevolgschade. Daarvoor moet Duitsland wel aan boord blijven in de oplossingrichting om met zijn allen de boel overeind houden. Als er één kikker uit de pan springt omdat het hem te heet onder de voeten wordt volgen er meerdere, en krijgen we een extra stevige economische neergang wereldwijd.

We zien de Dow weer voorzichtig de uptrend aan het pakken, de rest van de Europese beursen staan nog neutraal in deze beweging onder water. Vandaar nog steeds onze positie Neutraal. Iedere dag analyseren we de markten en wachten op het moment waarin we zonder al te veel kleerscheuren weer een positie aan kunnen houden.

Perfectindicator heeft een samenwerkingsverband met Helliot Vermogensbeheer te Baarn, indien u ook wil profiteren van deze kansen klik dan op www.helliot.nl

Met vriendelijke groet,
www.perfectindicator.nl
Drs. Rob Bliekendaal

Brussel heeft genoeg van kredietbeoordelaars

2011-08-06T07:22:00.000-07:00

Actief toezicht, scherpere regelgeving, Europese tegenhanger oprichten... Er circuleren allerlei plannen om de macht van ratingbureaus aan banden te leggen. Maar hebben deze wel effect?

De handel en wandel van kredietbeoordelaars beïnvloedt al maanden het beurssentiment. De oogst van vorige week: een afwaardering van de kredietwaardigheid van Portugal en Ierland tot de junkstatus door Moody’s en een verlaging van de kredietwaardigheid van Griekenland naar CCC door Fitch.
Het is diverse vooraanstaande Europese politici een doorn in het oog. Ratingbureaus hebben volgens hen een onaanvaardbaar grote invloed op het verloop van de Europese schuldencrisis. Ze gaan te veel af op geruchten en hypotheses en hun acties hebben grote gevolgen: de downgrades maken het voor de schuldenlanden steeds ingewikkelder en duurder om geld op te halen op de kapitaalmarkt. Bovendien worden steeds meer landen in de ellende meegezogen, zoals Italië.

Verder hekelen critici de sterke machtspositie van ratingbureaus. De markt wordt wereldwijd gedomineerd door drie Amerikaanse bedrijven: Standard & Poor’s, Moody’s en Fitch. Zij kunnen bovendien veelal ongestoord hun gang gaan, omdat ze in veel Europese landen niet juridisch aansprakelijk kunnen worden gesteld voor een ondeugdelijke rating.

Het is niet voor het eerst dat ratingbureaus onder vuur liggen. Ook ten tijde van de boekhoudschandalen in 2001 en de kredietcrisis van enkele jaren geleden hadden ze het zwaar te verduren. Toen klonk juist het verwijt dat ze te afwachtend waren en problemen niet tijdig zagen aankomen.

Zwartepiet
Is de kritiek terecht? Of is het een klassiek voorbeeld van de boodschapper van het slechte nieuws die ten onrechte de zwartepiet krijgt toebedeeld? Econoom Mathijs Bouman heeft wel begrip voor de critici. “Het is niet transparant waar de belangen van ratingbureaus liggen. Voorafgaand aan de kredietcrisis zijn kredietbeoordelaars duidelijk over de schreef gegaan, door mee te denken met de banken waarvoor ze de rommelhypotheken moesten beoordelen. Ze lieten zich toen betalen door de partijen waarover ze een oordeel moesten vellen.”

Of nu ook belangen door elkaar heen lopen, kan Bouman niet zeggen. Maar hij wijst er wel op dat ratingbureaus zakenbanken en hedgefondsen tot hun klantenkring rekenen en dat er binnen deze groep partijen zijn die baat hebben bij onrust.

Bouman vindt de timing van veel downgrades wel opmerkelijk. “Toen Griekenland net gered was, kwam Portugal aan de beurt, daarna Italië en vervolgens Ierland. Terwijl er niet plotseling nieuwe informatie beschikbaar was, zoals financiële tegenvallers of begrotingsplannen. Ik kan mij voorstellen dat Europese ministers zich daaraan ergeren.”

Self-fulfilling prophecy
In de werkwijze van ratingbureaus loert bovendien het gevaar van self-fulfilling prophecy. “Als Standard & Poor’s zegt dat Italiaans staatspapier een junkstatus boven het hoofd hangt, wordt het voor Italië steeds lastiger om te lenen en krijgt het land inderdaad een junkstatus; ook als het oordeel van S&P aanvankelijk niet klopte”, stelt Bouman. “Dat maakt het extra precair.”

Het valt de econoom ook op dat ratingbureaus momenteel wel erg softe
beoordelingscriteria hanteren. “Ze kijken niet alleen naar harde financieel-economische factoren als het begrotingstekort, maar ook naar het politieke klimaat, de onrust op de financiële markten en de besluiteloosheid binnen het eurogebied. Daarbij worden allerlei aannames gedaan waarvan nog maar moet blijken of deze wel juist zijn.”

In Brussel lijkt de maat nu vol. Er worden allerlei maatregelen voorgesteld om de macht van ratingbureaus aan banden te leggen, zoals de oprichting van een Europese kredietbeoordelaar en een verbod om ratings af te geven aan landen die onder een internationaal hulpprogramma vallen. Ook is sinds 1 juli de Europese marktwaakhond Esma belast met het toezicht op rating agencies. Bouman is er niet van onder de indruk. Hij vindt alle genoemde oplossingen ‘tandeloos’.

Hij is voorstander van een switch naar een structureel ander betaalmodel, waarbij rating agencies zich voortaan niet laten betalen door partijen die ze beoordelen, maar door de gebruikers. Dit stuit echter op veel praktische bezwaren, want het is bijvoorbeeld maar de vraag of gebruikers wel willen betalen voor informatie die voorheen gratis is en hoe informatie voor derden geheim kan blijven.

Europese tegenhanger
De beste oplossing is volgens Bouman de oprichting van een Europese kredietbeoordelaar. Hij ziet hier een belangrijke taak weggelegd voor de ECB. “De ECB mag alleen obligaties van een bepaalde kwaliteit aannemen als onderpand van het bankwezen. De beoordeling van deze obligaties wordt momenteel bepaald door de rating van dat schuldpapier. Die constructie maakt de ECB wel erg afhankelijk van ratingbureaus: een partij op Wall Street bepaalt welke obligaties de ECB mag aannemen als onderpand.”

De ECB zou de obligaties beter zelf kunnen beoordelen, vindt Bouman. “De ECB heeft verstand van zaken en is onafhankelijk. Van een Franse kredietbeoordelaar daarentegen is het maar de vraag of deze snel zal besluiten om Franse staatsobligaties af te waarderen. De Amerikaanse ratingbureaus geven de VS immers ook nog steeds een triple A-status. Ze hebben wel gedreigd deze te verlagen, maar verder dan een dreiging is het nog niet gekomen.”
Als de ECB zelf van het begin af aan de ratings had verzorgd, was de schuldencrisis volgens Bouman voorkomen. “Dan had de ECB Grieks staatspapier vanaf de aanvang anders kunnen waarderen dan Duits papier, waardoor de Grieken minder hadden kunnen lenen. Dan was de situatie niet zo uit de hand gelopen.”

Bron: Marketminds Robeco

Bestuurders en adviezen van anderen

2011-07-26T05:07:00.000-07:00

Als u bestuurder bent van een vennootschap zult u in meer of mindere mate afgaan op informatie en adviezen van anderen, bijvoorbeeld van uw werknemers of van uw externe adviseurs.

U zult – naar ik aanneem – veelal uitgaan van de juistheid ervan en daar uw handelen mede op baseren. Maar wat als u op basis van die informatie en adviezen vervolgens besluiten neemt die achteraf tot schade voor de vennootschap leiden?

Hoe zit het dan met uw eigen aansprakelijkheid ten opzichte van de vennootschap (ex art. 2:9 BW)? Kunt u zich dan “verschuilen” achter het advies van uw externe adviseur?

Aansprakelijkheid
In zijn arrest Staleman/Van de Ven (1997) heeft de Hoge Raad bepaald dat het voor de aansprakelijkheid van de bestuurder onder andere relevant is over welke informatie hij beschikte of behoorde te beschikken ten tijde van de aan hem verweten beslissingen of gedragingen.

Geen advies – aansprakelijkheid

De Hoge Raad leert dus dat bestuurders onder omstandigheden aansprakelijk kunnen zijn omdat zij bijvoorbeeld een besluit namen zonder dat zij daarbij over de daarvoor benodigde informatie beschikten. Men denke hier aan het geval dat een bestuurder besluit tot toepassing van een fiscale constructie zonder dat hij daarvoor advies heeft ingewonnen (intern of extern) en zonder dat hij zelf deskundig was op dat terrein.

Wel advies – aansprakelijkheid

Maar ook als de bestuurder wél extern advies heeft ingewonnen, gaat hij niet altijd vrijuit als het achteraf misgaat. De verantwoordelijkheid van de bestuurder voor de door hem genomen besluiten blijft immers het uitgangspunt. Bij besluiten die van groot belang zijn voor de vennootschap wordt een kritischere houding van de bestuurder verwacht dan bij minder belangrijke besluiten – ook ten aanzien van de door hem ingewonnen adviezen. De drempel voor persoonlijke aansprakelijkheid van de bestuurder is overigens geen lage. De bestuurder moet wel een ernstig verwijt te maken zijn.

Op welke aspecten letten?

In de civiele jurisprudentie is het afgaan op adviezen van anderen nog niet vaak aan de orde geweest. Een blik op het strafrecht kan wellicht interessante aanknopingspunten bieden. Zo oordeelde de Hoge Raad in de strafrechtelijke procedure die leidde tot het Content-arrest (2006) dat niet zomaar op een mondeling advies van een externe deskundige mocht worden afgegaan. In casu ging het over een mogelijk misbruik van voorkennis in het kader van fusiebesprekingen. Bij de vraag of afgegaan mocht worden op het advies van de externe adviseur speelden volgens de Hoge Raad de onafhankelijkheid van de adviseur een rol, zijn onpartijdigheid en specifieke deskundigheid, de complexiteit van de voorgelegde vraag en de omstandigheden waaronder het advies werd gevraagd. In casu was het advies gevraagd aan een overnamespecialist tijdens een nogal chaotisch verlopen vergadering. Dit alles leidde ertoe dat de bestuurders zich niet achter het advies van de adviseur konden verschuilen. De uit deze strafzaak te trekken conclusies zijn volgens professor de Serière ook van belang civielrechtelijke verhoudingen (bijv. tussen bestuurders en de vennootschap of bestuurders en aandeelhouders).

Conclusie

Adviezen. Daar moet een bestuurder in het kader van een goede uitoefening van zijn bestuurstaak soms expliciet om vragen. Maar dit betekent niet dat het volgen van die adviezen altijd betekent dat de bestuurder “vrijuit” gaat als het op basis van het advies genomen besluit achteraf slecht uitpakt. De rechter heeft zich over deze vorm van aansprakelijkheid nog niet vaak uitgelaten en in zoverre moet dus nog afgewacht worden hoe de rechters hiermee om zullen gaan.

mr. J.M.J. Arts
partnerBase Advocaten

Mocht u over dit onderwerp nader advies willen, of over andere ondernemingsrechtelijke onderwerpen, aarzel dan niet en neem contact op met mr. J.M.J. Arts, partner bij BASE Advocaten B.V. (zie www.baseadvocaten.nl).

Het blijven turbulente tijden

2011-07-19T06:23:00.000-07:00

De stemming was afgelopen week al behoorlijk negatief, gisteren geen uitzondering. Angst en beven omtrent de schuldenproblematiek zorgde afgelopen week voor een keiharde afstraffing op de beurzen. De angst bestaat voor een enorme kettingreactie (euro domino day) die niet meer te stoppen valt.

Moody’s en Standard & Poors zien besmettingsproblemen van Griekenland in andere landen in de Eurzone ook België, Italië, Spanje, Ierland, en wellicht zelfs Frankrijk beginnen nu in de problemen te komen. En ook de VS zit met een probleem om de begroting op orde te krijgen.

Is Italië dan nu al een tweede Griekenland? Nog niet, het zijn de speculanten die inspelen op het sentiment om hier op de shortzijde goed aan te verdienen. De economische situatie van Italië is fundamenteel niet zo slecht, de meeste staatsschuld is intern gefinancierd. Dus het is te verwachten dat de financiële markten even de financiële veerkracht van Italië aan het testen zijn.

Het beste voor Europa is het behoud van de zwaardere grotere economieën (Italië en Frankrijk), en de rest van de kleintjes (Griekenland, Ierland, Portugal) – jammer maar helaas- te laten vallen. De kans wordt nu te groot dat de crisissen in de kleinere economieën overslaat naar de andere meer volwassen economieën in de eurozone.

Ben Bernanke speculeert al met de gedachte dat de 3e QE stimuleringsmaatregel noodzakelijk is om de boel overeind te kunnen houden en er in feite geld weer bijgedrukt moet worden ondanks de enorme Amerikaanse staatschuld. De Fed koopt dan staatsobligaties op met gemeenschapsgeld/ belastinggeld waarmee dus geld in de economie van de VS in omloop komt om de zwakke economie weer te stimuleren. Het is voor de VS de enige uitweg nu de consument de hand op de knip houdt en omdat verdere renteverlaging in de VS niet meer mogelijk is, de rente staat immers al op nul. Ratingagencies kijken met al deze verwateringen uit het verleden of de rating van de VS zélf niet naar de junkbondstatus moet.

Met vriendelijke groet,
www.perfectindicator.nl
Drs. Rob Bliekendaal

Perfectindicator heeft een samenwerkingsverband met Helliot Vermogensbeheer te Baarn, indien u ook wilt participeren klik dan hier.

Marketingparadox bij beleggingsfondsen

2011-07-19T06:20:00.000-07:00

Er zijn wat mij betreft goede ontwikkelingen op komst in de vermogensbeheerwereld. De crisis begint zijn vruchten af te werpen als het gaat om actiepunten ter bevordering van de transparantie en eerlijkheid in de beleggingswereld.

Een voorbeeld dat positief is voor cliënten is het plan van Minister Jan Kees de Jager om in 2013 de distributievergoeding van beleggingsfondsen en producten te verbieden. Het lijkt me trouwens een van de eerste zaken die je aanpakt als je met gezond verstand nadenkt over hoe je een sector weer transparant en integer wilt maken.

Even voor de goede orde in de vermogensbeheerwereld is niets wat het lijkt. De sector hangt aan elkaar van mooie verhalen en sprookjes over rendementen en je struikelt over de “onafhankelijke beheerders” die achter de schermen retourprovisies ontvangen op transactiekosten en jaarlijks distributievergoeding ontvangen voor het in de portefeuilles opnemen van producten en beleggingsfondsen. Beheerders strijken zo gemiddeld jaarlijks 1-2% extra op aan inkomsten bovenop de beheerkosten van circa 1% die ze communiceren. Aan portefeuilles van 400.000 euro, verdient dit soort beheerders circa 10.000 euro per jaar. In 10 jaar tijd roomt een beheerder totaal zo’n 100.000 van de cliënt af, wat mij betreft schandalig.

Dit stuk schrijf ik omdat ik onlangs een pleidooi hoorde over het juist wél in stand houden van deze bewuste distributievergoedingen. Deze vergoedingen zouden moeten blijven bestaan omdat anders cliënten nog slechter af zouden zijn?

De redenatie was als volgt: Op het moment dat een fondsaanbieder geen distributievergoeding meer betaalt zal er geen of veel minder kapitaalinstroom zijn in het fonds en zal het fonds waarschijnlijk krimpen. Om de inflow weer op gang te brengen zal het fonds, ter compensatie, veel meer kosten aan marketing moeten gaan besteden. Deze extra kosten zullen linksom rechtsom weer achter de schermen in het fonds in rekening worden gebracht. Door creatieve manieren van boekhouden zouden zo de kosten voor de cliënt weer extra toenemen.

De paradox in het verhaal is dat de meeste actieve beleggingsfondsen met hoge kosten de index niet verslaan. Dit is te zien aan de negatieve Sharpe ratio’s. En als beleggingsfondsen achter blijven met hun rendement dan lopen beleggers uiteindelijk weg. Kortom door hoge kosten en daardoor vaak een under performance raken fondsen beleggers kwijt en moet je weer meer geld besteden aan marketing. Een vicieuze cirkel waar ze met deze manier van marketing-denken niet uitkomen. Wat is er voor nodig om dit proces te stoppen.

De oplossing zit hem vaak in de eenvoud. Wat is je bestaansrecht? Zoals ik nog steeds vind dat de politie boeven moet vangen, moet een vermogensbeheerder of fundmanager rendement maken. Rendement is dus je product en daarvoor komen beleggers uiteindelijk bij je, óf juist niet. Mijn tip voor alle fondsen die zich nog steeds uit de markt prijzen met tarieven van 1% of meer. Strip het fonds, zeg de marketingafdeling vaarwel en laat alleen de experts en riskmanagers zitten die zich bezig houden met risicobeheersing en rendement. Op die manier ben je terug bij je corebusiness en zal het fonds door lagere kosten en een “lean and mean” team veel competitiever zijn en makkelijker kunnen concurreren op rendement ten opzichte van bijvoorbeeld trackers.

Concreet, trap als fonds bij de afschaffing van de distributievergoeding niet in de valkuil van een dure marketingmachine om de dingen mooier te maken dan ze zijn, maar ga echt werken aan een goed rendement, dan komen de cliënten vanzelf, want als je goed bent dan kom je vanzelf boven drijven. Niet morgen maar wel binnen 1 of 2 jaar. Het vergt lef en tijd maar dan kun je jezelf en de cliënt altijd recht in de ogen blijven kijken.

Drs. ing Alain E. de Haas
Managing Director Helliot
http://www.helliot.nl/

Het is weer voorbij die mooie zomer

2011-07-19T05:37:00.000-07:00

De storm die met windkracht zeven vrijdag over ons en heel West Europa heerste ging samen met regen, regen en nog eens regen. Mijn humeur zakte evenredig met de lage temperatuur. Juist voor het scheiden van de markt.

Ik lag namelijk verstopt onder mijn warme dekbedje, zag ik mijzelf als jochie van zestien met een brommertje en een tas vol kranten ergens beginjaren 70 in soortgelijk weer om 5.30 uur ’s morgens met de elementen worstelen. Het enige droge deel van mijn toen nog goddelijke body was mijn hoofd, beschermd door een integraal helm. Mijn doorweekte kleding, de regen, de wind, het deerde mij in het geheel niet. Ik vond het zelfs wel een uitdaging. Hoe anders sta ik heden ten dage in het leven. Waarschijnlijk lees en kijk ik teveel naar het nieuws.

De metafoor van het noodweer kan ik met gemak toepassen op ons huidig welzijn. Ben ik dan nu al murw gebeukt? Winstwaarschuwingen overspoelen sinds kort onze markten. Analisten zagen ze niet of nauwelijks hoorbaar aankomen . Vandaag de dag staan echt in de schijnwerpers de doorgeslagen politici in de US en Europa. Een stel ontzettend opportunistische klunzen speelt ongebreideld met het welvaartsniveau van onze vrije wereld. Natuurlijk, het verschil tussen arm en rijk beheerst al eeuwen de verhoudingen. Waren wij eerst nog bondgenoten en elkaars belangrijkste handelspartners, thans zijn wij elkaars genadeloze concurrenten en dat wordt waarschijnlijk nog veel vervelender.

Het schaakspel der grootmachten is een doorlopend proces. Één Europese politieke spreekbuis wil maar niet vlotten. Een van de gevolgen: de indexen van de Europese beurzen scheren weer eens langs de rand van de afgrond. Het kan onze beleidsmakers kennelijk niet veel schelen. Het pokerspel van die Duitse mevrouw en haar mannen wordt tot een kunst verheven en tot het allerlaatste moment doorgespeeld. Net als bij Obama en zijn republikeinse opponenten. De fel bekritiseerde Amerikaanse ratingbureaus profileren zich tegenwoordig ook graag in het beoordelen van landen.

Zij doen hun werk snoeihard maar niet altijd even objectief. De thuismarkt ligt hen waarschijnlijk nader aan het hart dan concurrerende contingenten. Logisch dat onze Jagerman roept om een Europese tegenhanger of beter nog het IMF, bij uitstek het orgaan om een juist oordeel te vellen over onze kredietwaardigheid.

Als spaarder, belegger en belastingbetaler ben je er mooi klaar mee. Langer doorwerken om je premie inleg te vergroten en je pensioenuitkering te bekorten, verplicht pensioenpremies afdragen die vervolgens bij kostenslurpende instanties terechtkomen die niet kunnen garanderen dat tenminste de gespaarde premies als pensioen kunnen worden uitbetaald, zorgpremies verplichten en vervolgens het pakket geraffineerd uitkleden. Door de sterke toename van flex-arbeid zijn er veel ZZPers en kleine zelfstandigen bijgekomen, aan een pensioenvoorziening zijn ze om verschillende redenen nog niet toegekomen.

Doorwerken maar, zolang je kan. Zevenenzestig, achtenzestig, negenenzestig, zeventig, wat maakt het uit als je je goed voelt. Met een tonnetje of drie spaargeld (natuurlijk beheerd door een goede vermogensbeheerder), je aoweetje en als slagroom op het toetje misschien nog wat spaargeld uit je eigen huis, wanneer je er tenminste in slaagt om het te verkopen, kom je die laatste vijftien jaartjes statistisch gezien wel door. En als het onverhoopt toch op is? Dan maar een ritje op de brommer in de stromende regen zonder helm in een dun truitje. Een welgevallige, noodlottige longontsteking zorgt wellicht voor een redelijk einde van de pensioenzorgen.

Frank Oosthoek
Raad van Advies Helliot Vermogensbeheer

Verhuizing vermogensbeheercliënten

2011-07-19T05:19:00.000-07:00

Ja, de cijfers liegen er niet om: er is toch weer flink geschoven in de vermogensbeheerwereld.

Natuurlijk is het marketingkanon Alex vorig jaar flink tekeer gegaan om het beleggend publiek naar zich toe te trekken.

En dat is ze zeker gelukt, in het eerste kwartaal 2010 stond hun kapitaalteller voor vermogensbeheer op 412 miljoen en heden op meer dan 800 miljoen. Dat is maar liefst een verdubbeling.

Met name de kleinere beleggers die al jaren niet meer geserviced werden door de grootbanken, hebben enthousiast de overstap gemaakt. En bedenk eens hoeveel cliënten dat moeten zijn geweest bij een minimale instap van 25.000 euro. Dat moet toch wel zitten in het gebrek aan dienstverlening bij de grootbanken en de behoefte die er duidelijk wél was. Want echt heel goedkoop is Alex dan ook weer niet: als een cliënt 10% rendement behaalt, mag hij 1.9% inleveren aan beheerkosten.

Hofleverancier van vermogen
Maar niet alleen de kleine belegger heeft de overstap gemaakt, ook grote beleggers hebben zich gerealiseerd dat een nieuwe tijd is aangebroken in vermogensbeheerland. Dat blijkt uit de cijfers van BinckBank en dan met name de cijfers voor het onderdeel ‘Professional Services’ waar de vermogensbeheerders worden bediend. In het eerste kwartaal 2010 had dit onderdeel 3.2 miljard in bewaring en in het eerste kwartaal 2011 maar liefst 4.3 miljard.

BinckBank heeft in nederland weinig concurrentie van depotbanken die de onafhankelijke vermogensbeheerders bedienen, de grootste en eigenlijk enige concurrent is Theodoor Gilissen. Gilissen mag dan ook worden gezien als hofleverancier van die dikke miljard die BinckBank rijker is geworden.

A giant leap
De verhuizing van beleggers was al een paar jaar geleden voorzien, beleggers hebben namelijk niet voor niets deze overstap gemaakt.

Allereerst heeft Binck met de automatisering ofwel software zo’n tien jaar voorsprong op zijn concurrenten. Waar de concurrentie nog met excell-sheetjes werkt bij transacties, handmatig zit in te kloppen en ze door traders laat uitvoeren op de beurs, heeft BinckBank software waar vermogensbeheerders zelf de transacties doen en alles automatisch wordt uitgevoerd en geadministreerd wordt voor de cliënt. Het overzicht voor cliënten in de inlogomgeving van BinckBank is daarbij vele malen helderder en uitgebreider dan bij de concurrentie.

De (transactie-) kosten bij zowel BinckBank als Alex Vermogensbeheer zijn helder en openbaar en voor de ogen van beleggers een stuk scherper dan bij de concurrent-depotbanken die er nog steeds in slagen niet openlijk de transactiekosten te communiceren. De tarieven van deze depotbanken worden door de vermogensbeheerders flink opgehoogd tot gemiddeld een prehistorische 0.5% tot wel 1% transactiekosten. De vermogensbeheerders vangen een flink deel van deze transactiekosten retour als verborgen inkomsten (kick-backs ofwel retourprovisies).

Openbaring van beheerkosten
De oude depotbanken beschermen hun partner vermogensbeheerders door schimmig te blijven over deze transactiekosten maar snijden zichzelf daarbij flink in de vingers omdat in de ogen van beleggers BinckBank dus vele malen goedkoper is maar ook beter in de service.

Ook de ‘oude-school’ vermogensbeheerders zijn dus verantwoordelijk voor deze massaverhuizing. Deze beheerders menen blijkbaar dat de beheerfee nog niet genoeg is en het doen van transacties niet tot hun standaard takenpakket behoort. Waar zij nog torenhoge tarieven ten koste van het rendement berekenen en er vooral niet eerlijk over zijn, communiceren de nieuwe beheerders duidelijke en zeer scherpe tarieven. Terwijl de kwaliteit en het portefeuillemanagement er stukken op vooruit gaat bij de nieuwe stijl vermogensbeheer.

Hoewel er bij BinckBank weliswaar ook nog vermogensbeheerders zijn die de transactiekosten verhogen, kan de belegger wél zelf vergelijken wat de netto-tarieven van Binck zijn en wat de vermogensbeheerder daar boven op rekent. De transactiekosten zijn immers bij Binck superhelder en bij de meeste beheerders ook.

Geen verandering professionals
Ook in 2011 is BinckBank weer uitgeroepen tot beste broker, met Lynx op een goede tweede plaats en Alex op de derde plek. Dat blijkt uit het IEX/Netprofiler Internet Brokeronderzoek 2011. Blijkbaar zijn beleggers dus zeer tevreden met deze partijen en zijn er geen concurrenten die in staat zijn beter te worden.

Banken zullen zeker met de huidige kredietcrisis, niet starten met omkijken naar de middelgrote beleggers. Een aantal banken geeft zelfs openlijk toe dat ze beleggers onder de miljoen niet meer kunnen servicen, hun overheadkosten (bonussen, leaseauto’s, kunstwerken, cultuurdagen, golfpartijen, etc.) zijn immers veel te hoog.

Bij traditionele vermogensbeheerders zal ook weinig veranderen, ze blijven tot het einde aan toe de kosten op historische niveaus houden en ze overal verbergen. Ze ‘moeten’ wel, om de marketing en zondagochtend optredens te kunnen bekostigen.

Wél verandering beleggers
De énige die er verandering in kan brengen is de belegger zelf. Wanneer hij of zij zich realiseert dat het niet gaat om de praatjes maar om het rendement. En zich realiseert dat bij traditionele vermogensbeheerders, de totale kosten onder de streep een groot deel van het rendement om zeep helpen of zelfs verlies opleveren.

Naar verwachting zal de miljardenstroom van verhuizende beleggers dan ook in 2011 en komende jaren flink doorstromen.

Roger Broekhuizen
Managing Director
Helliot Vermogensbeheer
www.Helliot.nl

Binck beste broker 2011

2011-07-14T08:31:00.000-07:00

BinckBank is - net als de afgelopen vier jaar - de overall winnaar van het IEX/Netprofiler Internet Brokeronderzoek. In 2010 torende BinckBank nog met kop en schouders boven de rest uit, dit jaar is de situatie iets minder extreem.

Binckbank blijft met een (gemiddelde) eindscore van 7,6 de nummer twee, Lynx, net voor. Lynx schuift met een eindscore van 7,5 een plaatsje op ten opzichte van vorig jaar.

Dit betekent dat Alex zijn tweede plek van vorig jaar heeft moeten inleveren en met een eindscore van 7,4 op de derde plek bivakkeert. Net als in 2010 staat Today’s Brokers op plaats vier. Op de zesde plek heeft een nieuwkomer, Mijnbroker, zijn intrek genomen.

Het Brokeronderzoek is uitgeverd in de maanden april en mei, door IEX in samenwerking met Netprofiler. Net zoals in voorgaande jaren bestaat het onderzoek uit twee delen.
Allereerst een uitgebreid klantenonderzoek dat is afgenomen onder de bezoekers van de IEX-website. De deelnemers aan dit onderzoek beoordeelden de internetbrokers op onder andere design, informatie, assortiment en vertrouwen & veiligheid. Daarnaast is er een expertanalyse uitgevoerd door de usability experts van Netprofiler. Zij beoordeelden de internetbrokers onder andere op geboden informatie, geboden functionaliteiten en navigatie & techniek.

Vernieuwde website
Binck heeft de overwinning vooral te danken te hebben aan de expertanalyse. Met een cijfer van 7,7 blijft Binckbank, Alex (7,4) en Lynx (7,1) voor. Bij het klantenonderzoek kan Binckbank niet rekenen op een topnotering. Dit zou onder andere kunnen komen doordat de vernieuwde website van Binckbank minder positief werd ontvangen dan gehoopt. Met een cijfer van 7,5 moeten zij genoegen nemen met een gedeelde vierde plaats. Winnaars van het klantenonderzoek zijn: Lynx (7,8), Today’s Brokers (7,7) en nieuwkomer Mijnbroker (7,6).

De website van Lynx blinkt, volgens het klantenonderzoek, voornamelijk uit op navigatie, het orderproces, de service en kosten, de interactie en het assortiment. Nummer twee Todays Brokers noteert onder andere goed bij de navigatie,het orderproces, service & kosten, interactie en het assortiment. Nummer drie MijnBroker scoort goed bij het inloggen, de zoekmachine, service & kosten. Met een verdienstelijke vierde plaats (in het klantenonderzoek) wringt grootbank ABN Amro zich tussen de specialistische brokers. En dat is opzienbarend in dit onderzoek, waar de gespecialiseerde brokers doorgaans de dienst uitmaken. ABN Amro scoort goed op design, informatie, zoekmachine, assortiment en vertrouwen & veiligheid. Opvallend is dat beleggers bij grootbanken als ABN Amro en Rabobank het veiligste gevoel hebben.

De expertanalyse van Netprofiler kent een andere conclusie dan het klantenonderzoek. Winnaar Binckbank scoort vrijwel op alle punten uitstekend. Bij bijvoorbeeld het aanmeldproces, de homepage, de geboden informatie na de login, de geboden functionaliteiten na de login, de navigatie & techniek, de contactmogelijkheid en –informatie, de formulieren (en interactie) en het vertrouwen en veiligheid scoren zij enorm goed. Hierdoor komen zij bovenaan te staan bij de expert analyse. Nummer twee Lynx scoort goed op de gebieden geboden functionaliteiten voor –en na de login en de order plaatsen. Grootbank ABN Amro scoort goed op de geboden informatie voor –en na de login, de geboden functionaliteiten na login en vertrouwen en veiligheid.

ABN Amro leidt grootbanken
ABN Amro is dan ook de absolute leider in de divisie grootbanken. De bank behaalt overall de vijfde plaats en blijft daarmee Rabobank (7), SNS Bank (8) en ING (9) ruimschoots voor. ABN Amro heeft zowel bij de expertanalyse als bij het klantenonderzoek de eerste plaats bij de grootbanken bemachtigd.

In het klantenonderzoek is aan beleggers de vraag gesteld of zij over zouden willen stappen naar een andere broker. Opvallend is dat maar liefst 25,1% interesse heeft in een overstap. Ongeveer 45,5% van de overstappers kiest Lynx als nieuwe broker. De belangrijkste reden voor een overstap is tamelijk voor de hand liggend, namelijk: de kosten.

Voor het vijfde jaar op rij is Binckbank verkozen tot beste online online broker. Ten opzichte van 2010 is het verschil met Lynx, en in mindere mate met Alex, een stuk kleiner geworden. Lynx lijkt aan een opmars bezig. Dit wordt bevestigd door het feit dat overstappers massaal voor Lynx lijken te kiezen. Het is niet langer eenzaam aan de top.

Bron: IEX.nl

Teleurstelling op Wall Street

2011-07-11T13:08:00.000-07:00

Na een periode van een paar dagen relatieve koersstijgingen en de beleggers het glas weer halfvol zagen, kregen we afgelopen vrijdag een domper te verwerken. Dat was niet alleen het gevolg van de ‘selected default’ die Standard & Poors aan Griekenland heeft afgegeven, maar vooral van de tegenvallende werkgelegenheidscijfers in de VS.

De vraag is wat nu de ommekeer in de VS-markt moet brengen. Het opnieuw aanzetten van de geldpersen heeft na twee quantitative easings aan geloofwaardigheid ingeboet. Inmiddels zijn bovendien de risico’s van inflatie en oplopende renteontwikkelingen zichtbaar. Met het verhogen van het kredietplafond kan de VS wel weer wat tijd kopen, maar uiteindelijk komt het eropaan de aarzelende consument weer aan het kopen te krijgen.

De kooplust van de consumenten in de VS (en ook in de rest van de wereld) hangt voor een groot deel samen met het uitzicht op (ten minste) baanbehoud. Want als de consument zijn baan verliest of het gevoel heeft dat dit kan gebeuren, stopt hij direct met geld uitgeven aan minder essentiële zaken.

Wat dat betreft is het geen goed nieuws dat de overheid in de VS, als zeer grote werkgever, hard banen aan het schrappen is. Het is één van de factoren die ertoe leidt dat de groei van de werkgelegenheid niet aansluit op de groei van de beroepsbevolking. Van de 120.000 werkzoekenden die er elke maand bijkomen, vinden er slechts 18.000 een baan. Per saldo groeit het aantal werklozen maandelijks met ruim 100.000. Behalve de baanzekerheid staan ook de hoogte van het inkomen onder druk en wil het op de huizenmarkt ook nog niet vlotten. Dat doet het consumentenvertrouwen allemaal geen goed.

De ongunstige werkgelegenheidscijfers in de VS zijn een belangrijke indicator voor vertraging van het herstel van de economische groei de komend tijd. Banken en verzekeraars vrezen dat de Europese schuldencrisis voorlopig aan blijft houden. Het glas wordt op dit moment weer even halfleeg gezien.

Met vriendelijke groet,
www.perfectindicator.nl
Drs. Rob Bliekendaal

Perfectindicator heeft een samenwerkingsverband met Helliot Vermogensbeheer te Baarn, indien u ook wilt participeren klik dan hier.

Beurs voorzichtig weer opwaarts

2011-07-06T03:08:00.000-07:00

Het bedrijfsleven heeft het einde van het winstwaarschuwingenseizoen bereikt. Dat scheelt weer de nodige onrust op de markt. Nu is het wachten op uitspraken over de groeiverwachtingen. En er is nog een lichtpuntje: de dollar.

Als eurozone hebben we daar weliswaar last van met de handel, maar de sterke dollar stuwt wel de beurs in de VS. Ook het feit dat de grondstoffenprijzen meer aan het dalen zijn, biedt wat lucht.

De Griekse schuld en de vertraagde groei in de Verenigde Staten zijn nu even op de achtergrond gekomen. De Grieken zijn er akkoord mee gegaan om dertig jaar krom te liggen. Dat geeft ons enige tijd om de reeds ingeprijsde bankverliezen uit te smeren over een langere periode. Overigens zal het onmogelijk zijn voor de Grieken om de ene draconische bezuiniging op de andere te blijven stapelen. En het heilige privatiseren lijkt een oplossing, maar als daarmee veel mensen hun baan verliezen, gaat het ten koste van de koopkracht die Griekenland hard nodig heeft. De Griekse schuld moet afgeschreven worden op termijn. Er is gewoon te weinig verdiencapaciteit om het terug te verdienen. Eens zullen de banken dus moeten gaan afstempelen. Laat de Grieken er maar niet achterkomen dat ze niet failliet kúnnen gaan vanwege het domino-effect.

Wellicht juichen we ook te vroeg. Want we hebben natuurlijk alleen maar tijd gekocht. En de Griekse crisis kan nog steeds overslaan richting Spanje, Italië, Portugal en Ierland. Een land als Frankrijk dreigt door de problemen met Griekenland haar triple A-rating kwijt te raken en daarmee dus duurder uit te zijn op de kapitaalmarkt. Italië is ondertussen goed bezig met het afgekondigde bezuinigingsplan, al is het afwachten hoe de bevolking zal reageren.

Het lijkt erop dat de negatieve trend op de beurs weer is omgebogen. De verwachte hele diepe verliezen hebben we niet gezien en door de tijdelijke oplossing voor Griekenland veerden de beurzen afgelopen week weer wat op in een soort opluchtingrally. Het zal allemaal niet in één streep omhoog gaan, maar met horten en stoten richting herstel, na acht weken van verlies.

Met vriendelijke groet,
Drs. Rob Bliekendaal
www.perfectindicator.nl

Perfectindicator en Helliot Vermogensbeheer zijn een unieke samenwerking aangegaan. Klik hier om er alles over te lezen.

De bijdragen van Rob Bliekendaal zijn op persoonlijke titel geschreven en zijn geen beleggingsadviezen. De waarde van uw beleggingen kan fluctueren. In het verleden behaalde rendementen geven geen garantie voor de toekomst.

'Groeiaandelen gaan de komende jaren winnen'

2011-06-10T09:44:00.000-07:00

Presteerden goedkope aandelen de laatste tien jaar structureel beter dan groeiaandelen, de komende jaren zijn de rollen omgedraaid. Dat voorspelt beheerder Henk Grootveld van het wereldwijde aandelenfonds Rolinco.

Een aantrekkelijke waardering was de afgelopen periode hét argument voor de aankoop van een aandeel. Voor Henk Grootveld van Rolinco is die tijd voorbij. Hij richt zich de komende drie tot vier jaar op bedrijven die groei weten te realiseren. “Wie dat in een tijd van schaarse groei en oplopende inflatie voor elkaar krijgt, wordt extra beloond”, is zijn verwachting. Na de crisis, die vele bedrijven noopte tot reorganisaties om het hoofd boven water te houden, is groei ook weer terug in beeld.

Maar hoe te groeien in de verzadigde en krimpende westerse consumentenmarkt? Grootveld ziet twee mogelijkheden. “Stel dat je tuinmeubelen in Nederland verkoopt. Om de marge op te schroeven kun je een concurrent overnemen, wat tot kostenbesparingen leidt. Een andere optie is om jouw tuinstoelen in China te gaan verkopen, waar een opkomende middenklasse de consumptie opstuwt.”

Dat is precies de aanpak van Nederlandse multinationals als DSM, Akzo en Unilever. Grootveld heeft een voorkeur voor Europese bedrijven, omdat zij van oudsher meer georiënteerd zijn op zakendoen in Azië en Afrika, de groeiregio’s bij uitstek. Ter vergelijking: terwijl Unilever al 55 procent van zijn omzet in emerging markets boekt, is dat voor de Amerikaanse concurrent Procter & Gamble nog maar een kwart.

Oplopende inflatie
Een andere trend die de komende jaren de beleggingsstrategie stuurt, is de oplopende inflatie. Daar gaan we niet aan ontkomen, is de overtuiging van Grootveld. Hij geeft drie argumenten.
“De laatste twintig jaar is het prijsniveau gedrukt doordat veel westerse bedrijven hun productie naar lagelonenlanden hebben verplaatst. Dat komt ten einde. Arbeid is daar niet meer zo goedkoop, onder meer doordat de hoge olieprijs de vervoerskosten opvoert. Hoge grondstoffenprijzen zorgen bovendien voor heftigere loonstijgingen dan bij ons, doordat voeding er wel 30 à 40 procent van de prijsindex uitmaakt. In Europa is dat maar 10 procent.”

Een andere reden voor een hogere inflatie is dat met de redding van de westerse banken een enorme hoeveelheid nieuw geld in het systeem is gepompt. Ten slotte is de vergrijzing een factor. Grootveld: “De komende vijf jaar gaat 1 à 2 procent van onze beroepsbevolking met pensioen, dan valt de werkloosheid terug tot 3 à 4 procent. Als je bedenkt dat 2 tot 3 procent van de beroepsbevolking niet is in te zetten en er steeds meer handen nodig zijn voor de arbeidsintensieve verzorging van ouderen, is het wel duidelijk dat de druk op de arbeidsmarkt sterk toeneemt. Met stijgende lonen en dus inflatie tot gevolg.”

Sterke merken en grondstoffen
Sterk oplopende inflatie is een zorgelijke ontwikkeling, maar er zijn ook bedrijven die er munt uit kunnen slaan. Kanshebbers zijn volgens de fondsbeheerder bedrijven die direct van duurdere grondstoffen profiteren, zoals oliemaatschappijen of kopermijnexploitanten, of die juist dicht bij de consument zitten. Dat zijn bijvoorbeeld producenten van sterke merken die de prijsstijging van grondstoffen probleemloos kunnen doorberekenen aan hun klanten.

Daarbij verwacht Grootveld het meest van bedrijven die inspelen op een aantal consumententrends. De digitale consument is daar één van, evenals de tendens dat de overheid meer in preventie van ziekte en ziekenhuisopname gaat investeren dan in de behandeling ervan. “Denk bijvoorbeeld, heel simpel, aan hardloopschoenen. Maar ook aan nieuwe technieken die ervoor zorgen dat mensen langer thuis kunnen blijven wonen en minder persoonlijke verzorging nodig hebben.”

Bron: Marketminds Robeco

Hoge olieprijs stimuleert groene energie

2011-06-09T10:08:00.000-07:00

Door onzekerheid over economisch herstel kreeg de gestaag oplopende olieprijs de afgelopen tijd een knauw. Maar het niveau is nog steeds hoog en blijft dat voorlopig, zegt energiespecialist Dirk Hoozemans van Robeco. Dat betekent kansen voor bedrijven die duurzame alternatieven ontwikkelen.

De vraag naar olie groeit. Vooral door opstomende middenklassen in emerging markets als China, India en Brazilië. Zij schaffen massaal een auto aan, trekken naar de stad, laten een huis bouwen waarin magnetron en plasmascherm onmisbaar zijn. De energiebehoefte explodeert door de productie én het gebruik van al die goederen. Aan de aanbodkant wordt het anderzijds steeds duurder om olie te winnen, omdat almaar dieper en onder extremere omstandigheden moet worden geboord. Dat gaat gepaard met de nodige technische risico’s. Wel zorgen de investeringen die in 2006 en 2007 op gang kwamen, bijvoorbeeld in teerzanden, nu voor productiegroei. Naast dure technieken zijn er ook politieke risico’s wanneer noodgedwongen zaken moet worden gedaan met olierijke, maar instabiele landen als Rusland en Libië. Al met al een zeker recept voor een hoge olieprijs.

Duits voorbeeld
Dat biedt kansen voor alternatieve energiebronnen, zegt energiespecialist Hoozemans. Zogenoemde ‘renewables’ komen sowieso meer in beeld doordat de wereld milieuoverwegingen belangrijker gaat vinden. Denk ook aan de huiver voor kernenergie sinds de ramp in Japan, waarmee het momentum voor alternatieven als wind- en zonne-energie verbetert. De Duitse bondskanselier Angela Merkel schrapt alle kernenergie en wil tot 2020 het aandeel van duurzame energiebronnen in de totale energieconsumptie verdubbelen, tot 35 procent. Hoozemans: “De rest van Europa zal hier zeker naar kijken. Als dit gaat lukken zonder waardevernietiging, kan het andere landen stimuleren dezelfde weg in te slaan.”

Ook de wens om de afhankelijkheid van politiek lastige landen te beperken speelt duurzame energiebronnen in de kaart. Daarbij kunnen ook andere bronnen soelaas bieden, zoals gas. Zo heeft de VS – altijd sterk afhankelijk van olie-importen – een gigantische hoeveelheid gas gevonden, dat gewonnen wordt uit leisteen. Nu worden de mogelijkheden onderzocht om kolencapaciteit te sluiten en te vervangen voor stukken schonere gascentrales, en om bijvoorbeeld vrachtwagens voortaan op gas te laten rijden. Volgens Hoozemans zal gas op kortere termijn als overgangsbrandstof fungeren bij de verschuiving van fossiele brandstoffen naar alternatieve vormen van energie.

Concurrerende technieken
Voornaamste impuls voor alternatieve energiebronnen is echter de hoge olieprijs. Hoozemans: “Duurzame technieken worden concurrerender bij een hoge olieprijs. Zo kan windenergie op land concurreren bij een olieprijs van 90 euro. Bij zonne-energie ligt dat iets hoger.”
Probleem is wel dat door de beperkte schaalgrootte de industrie nu nog sterk afhankelijk is van overheidssubsidies. “Men waagt zich nog niet aan miljardeninvesteringen om echt forse capaciteit neer te zetten.”

Om de vereiste schaalgrootte toch van de grond te krijgen moeten overheid, producenten en investeerders met elkaar rond de tafel voor een plan van aanpak, zegt Hoozemans. Punt is namelijk dat voor de grote doorbraak van groene energie een tijdshorizon van tien of wel twintig jaar nodig is, terwijl de meeste investeerders veelal niet meer dan drie tot vijf jaar vooruitkijken. Hoopgevend is alvast dat durfkapitalisten de laatste tijd meer en meer in ‘renewables’ stappen. Daarmee komt volgens Hoozemans toch langzaam een verschuiving op gang. “We staan aan de vooravond van een grote trend.”

Bron: Marketminds Robeco

Het geheim van het Scandinavische succes

2011-06-07T09:51:00.000-07:00

De Scandinavische landen wisten zich relatief snel aan de crisis te ontworstelen en zijn goed voorbereid begonnen aan het economisch herstel. Economen proberen de geheimen te ontrafelen van het Scandinavische succes.

Het Amerikaanse National Bureau for Economic Research (NBER) doet jaarlijks onder andere onderzoek naar geluksgevoel in diverse economieën. Dit jaar bleek dat Denemarken de gelukkigste inwoners herbergt, gevolgd door Zweden, Zwitserland en Noorwegen. Geen verrassing: ook in de voorgaande jaren waren de inwoners van de Scandinavische landen het gelukkigst. Een grap onder economen is dan ook dat de economische groei in deze landen het best gemeten zou kunnen worden aan de hand van het Bruto Nationale Geluk, in plaats van het Bruto Binnenlands Product.

De link tussen welbevinden en welvaart wordt vaker gemaakt als het gaat over Scandinavië. Economen zijn er niet over uit of het eerste een gevolg is van het laatste, of omgekeerd. Feit is dat de noordelijke landen van Europa altijd een opmerkelijke economische positie hebben gehad. Een gevolg van de rijkdom door de aanwezigheid van natuurlijke bronnen (olie) en de goede sociale voorzieningen. Zo heeft de bevolking recht op gratis opleiding en gezondheidszorg. Finland werd vorig jaar door Newsweek uitgeroepen tot aantrekkelijkste woonland, op basis van kwaliteit van leven, opleiding en gezondheidszorg. Lage belastingen voor bedrijven en beperkte criminaliteit maken Scandinavië relatief aantrekkelijk als vestigingsland voor ondernemingen.

Ongelijke groei
De crisis is zeker niet voorbijgegaan aan de landen. Zweden en Denemarken werden het zwaarst getroffen. Zweden omdat het sterk leunt op de export, Denemarken door de problemen in de bankensector. De Nordics profiteren nu echter weer snel van het economische herstel.
Mede door de genoemde kenmerken zijn de landen relatief snel uit de crisis gekomen (IJsland – zie kader – is daarop om diverse redenen een uitzondering). Bovendien waren ze door bezuinigingsmaatregelen nog beter gepositioneerd voor economisch herstel.

Die groei zal niet in de gehele regio hetzelfde zijn. Eurostat, het Europese onderzoeksbureau van de Europese Commissie, voorziet voor dit jaar een groei van 3,3 procent in Zweden, 2,1 procent in Noorwegen en 2,9 in Finland (voor Nederland verwacht Eurostat een groei van 1,5%).

Denemarken doet het met een groei van 1,9 procent ten opzichte van de buren iets minder goed: een gevolg van de problemen in de omvangrijke banksector in het land. Die banken hebben – anders dan Zweden en Noorwegen – aanzienlijke belangen in leningen uit Ierland en Griekenland. Sinds 2008 zijn acht Deense banken failliet gegaan. De overheid, die een aantal andere banken financiële ondersteuning heeft geboden, heeft aangekondigd het pensioenstelsel te willen aanpassen om het begrotingstekort aan te vullen. Het vroegpensioen vervalt en de pensioenleeftijd gaat op termijn naar 71 jaar.

Commentaar
Dergelijke daadkracht is kenmerkend voor de wijze waarop de landen door de crisis zijn gekomen. De analisten van Citigroup Global Markets vinden de officiële groeiverwachtingen van Zweden daarom nog beperkt. Zij denken dat een groei van 5 procent haalbaar is, een gevolg van de sterke industriële productie. Een factor die roet in het eten zou kunnen gooien, is de invloed van de stijgende hypotheekrente op de koopkracht van de consumenten. Die stijging veroorzaakt de renteverhogingen die volgens de overheid oververhitting van de economie moeten voorkomen.

Zweden stort zich nu op het terugbrengen van het overheidstekort naar 38% van het BBP in 2012. Hiertoe verkocht de staat onder andere een overheidsbelang ter waarde van 3 miljard dollar in de Nordea Bank. Minister van Financiën Peter Norman verklaarde de verkoop tegen Bloomberg een “logische stap: aandelen van financials zijn in deze tijd risicovolle bezittingen. Geld dat is bedoeld voor sociale voorzieningen moet hiervoor niet worden gebruikt.” Een karakteristiek Scandinavisch commentaar.

Bron: Marketminds Robeco

‘Olieprijs zal blijven stijgen’?

2011-04-28T04:13:00.000-07:00

De olieprijs is in het eerste kwartaal fors opgelopen. Zet die trend door? En hoe schadelijk is een hoge olieprijs voor de wereldeconomie?

De prijs van een vat olie is in de eerste maanden van dit jaar fors gestegen. Een vat ruwe Amerikaanse olie (West Texas Intermediate) verwisselde op 31 maart voor 107 dollar van eigenaar, wat neerkomt op een stijging van 17% op kwartaalbasis. Voor een vat Noordzee-olie (Brent) werd zelfs bijna 118 dollar betaald, het hoogste niveau in ruim twee jaar en 23% hoger dan ultimo 2010.

Is daarmee – voorlopig – de top bereikt, of liggen verdere stijgingen in het vizier? Ronald Doeswijk, hoofdstrateeg bij Robeco, denkt dat de olieprijs op langere termijn verder zal oplopen. “De wereldeconomie zal waarschijnlijk een nette groei laten zien die krachtig genoeg is om de vraag naar olie verder te laten stijgen.”

Die toename komt volgens hem vooral voor rekening van opkomende markten, die naar verwachting krachtig zullen blijven groeien, ondanks een reeks renteverhogingen en strengere eisen aan banken omtrent hun kapitaalreserves. “De welvaart in opkomende markten neemt flink toe”, signaleert Doeswijk. “Er wordt de komende tien jaar een sterke toename verwacht in het aantal mensen dat de middenklasse bereikt. Dat zal leiden tot een enorme sprong in de vraag naar energie. Zo komt voor een grote groep mensen een auto binnen bereik, waardoor de vraag naar brandstof flink stijgt; bovendien zal extra worden geïnvesteerd in infrastructuur.”

Hogere productiekosten

Daarnaast zijn er op langere termijn problemen aan de aanbodkant te verwachten; een andere factor die de olieprijs kan opstuwen. “Saoedi-Arabië heeft nu een reservecapaciteit, maar daar raakt op een gegeven moment de rek uit. En nieuw gevonden oliebronnen brengen hogere productiekosten met zich mee. De Braziliaanse olievelden die onlangs zijn ontdekt, zijn beduidend kleiner dan olievondsten uit het verleden en bovendien lastiger bereikbaar, omdat ze ver uit de kust liggen en diepgelegen zijn. We houden er voor de langere termijn rekening mee dat het aanbod de vraag moeilijk zal kunnean bijhouden.”

Saoedi-Arabië

Op kortere termijn kan de olieprijs volgens Doeswijk wel wat zakken. “De onrust in Tunesië heeft een olieprijsstijging van circa 10 dollar veroorzaakt, omdat beleggers bang zijn dat de onrust overslaat naar grote olieproducerende landen. Als die angst ongegrond blijkt en de onrust in het Midden-Oosten niet verder toeneemt, kan er wel wat van die premie af.”

Slaat het vuur echter over naar Saoedi-Arabië, de derde olieproducent ter wereld, dan valt een enorme prijspiek volgens Doeswijk niet uit te sluiten. “Dat land is verantwoordelijk voor ongeveer 10 procent van de wereldwijde olieproductie. Dat aanbod kunnen we echt niet missen.”

Zo’n prijspiek zou volgens Doeswijk ook schadelijk zijn voor de wereldeconomie. Een geleidelijke prijsstijging daarentegen – van circa 10 dollar per jaar – holt de economische groei niet uit. “Dat valt prima op te vangen.”

Kip-ei

Veel economen veronderstellen dat elke stijging van de olieprijs met 10 dollar, die minimaal een jaar aanhoudt, leidt tot een daling van de wereldwijde economische groei met 0,5%. Doeswijk zet vraagtekens bij deze aanname. “Ik begrijp de rekensom wel: wereldwijd wordt 5 procent van het wereldwijde inkomen uitgegeven aan olie. Maar in deze redenering wordt voorbijgegaan aan het feit dat er ook partijen zijn die profiteren van een hoge olieprijs. Extra kosten voor de een betekenen immers extra opbrengsten voor de ander. Het lijkt mij buitengewoon onwaarschijnlijk dat de ontvangers de extra inkomsten volledig op de plank laten liggen.”

Bovendien is sprake van een kip-ei-situatie, meent Doeswijk. “De olieprijs stijgt juist als het goed gaat met de economie. Een oplopende olieprijs kan dus ook een signaal zijn van een krachtige wereldeconomie.”

Verder voegt hij eraan toe dat ook de relatieve prijsstijging van belang is. “Een toename van 20 naar 30 dollar heeft een aanzienlijk grotere impact dan een olieprijs die oploopt van 100 naar 110 dollar."

Hij wijst erop dat een oplopende olieprijs ook positieve kanten heeft. “Het zal de investeringen in schone energie in een stroomversnelling brengen. Nu is alternatieve energie vanuit economisch oogpunt nog nauwelijks interessant. Bij een snelle stijging van de olieprijs kantelt dat. Zonne-energie in Italië is nu al lucratief zonder subsidies. Bij een hoge olieprijs wordt die energievorm ook steeds interessanter in minder zonnige gebieden.”

Hoe te profiteren van een hoge olieprijs?

Er zijn verschillende manieren om een portefeuille te beschermen tegen een hoge olieprijs of, sterker nog, zelfs van een prijsstijging te profiteren:

Rechtstreeks beleggen in grondstoffen, via bijvoorbeeld Exchange Traded Commodities.

Beleggen in grondstoffengerelateerde aandelen, van bijvoorbeeld oliemaatschappijen.

Beleggen in aandelen op het gebied van alternatieve energie, zoals het SAM Smart Energy Fund, dat zich toelegt op ondernemingen die technologieën, producten en diensten aanbieden in sectoren als duurzame energie, decentrale energievoorziening en efficiënt energieverbruik.

Bij de vorige piek in de olieprijs, enkele jaren geleden, was de performance van deze laatste beleggingscategorie veel sterker dan die van oliegerelateerde aandelen, meent Doeswijk.

Bron: Marketminds Robeco

Toestemming echtgenoot wenselijk of verplicht?

2011-04-28T03:29:00.000-07:00

Soms is het – met het oog op de goede verstandhouding – verstandig om vooraf toestemming te vragen aan uw echtgenoot voor bepaalde handelingen. Soms is dit niet alleen verstandig, maar zelfs wettelijk verplicht.

De wet kent in artikel 1:88 BW een bijzondere regeling op dit punt ten aanzien van bepaalde rechtshandelingen. De ratio achter het artikel is de bescherming van echtgenoten tegen elkaar, in het belang van het gezin, bij grote financiële risico’s. U moet hierbij bijvoorbeeld denken aan de verkoop van een auto, het aangaan van een hypotheek en het doen van ongebruikelijke giften.

Ook voor bestuurders?
Ook als u bestuurder van een vennootschap bent zult u soms toestemming nodig hebben van uw echtgenoot ten aanzien van de uitoefening van uw beroep of bedrijf. Dit is het geval bij overeenkomsten die ertoe strekken dat u zich, anders dan in de normale uitoefening van uw beroep of bedrijf, als borg of hoofdelijk medeschuldenaar verbindt, u zich voor een derde sterk maakt, of u zich tot zekerstelling voor een schuld van een derde verbindt. De toestemming van uw echtgenoot is echter niet vereist indien u de rechtshandeling verricht als bestuurder van een vennootschap (NV of BV) en u daarvan alleen of met uw medebestuurders de meerderheid van de aandelen houdt en mits de rechtshandeling geschiedt ten behoeve van de “normale uitoefening van het bedrijf “.

Geen toestemming? En dan?
Geen toestemming terwijl die wel vereist was? De sanctie op het ontbreken van de toestemming is dat uw echtgenoot (dus niet door u) de rechtshandeling kan vernietigen (artikel 1:89 BW). Dit betekent dat bijvoorbeeld de borgstelling niet heeft plaatsgevonden, waardoor de schuldeiser opeens minder zekerheid heeft. Dit geldt niet indien de schuldeiser te goeder trouw was. Of een derde zich op deze bescherming kan beroepen hangt onder meer af van zijn professionaliteit (bijv. of het een bank is of niet). Overigens kan het ook andersom spelen: de echtgenoot van uw zakenpartner vernietigt een borgstelling ten behoeve van u(w) (bedrijf). Dat is geen aanlokkelijk scenario.

Onderzoeksplicht?
Bij dit alles speelt, als gezegd, ook de vraag of de wederpartij een onderzoeksplicht heeft ten aanzien van de vraag of de echtgenoot van de wederpartij zijn/haar toestemming moet geven. Moet de wederpartij nagaan of de rechtshandeling in de normale bedrijfsuitoefening valt? Het antwoord op die vraag is onzeker en hangt, zoals zo vaak, erg af van de omstandigheden van het geval.

Conclusie
Toestemming van uw echtgenoot is soms juridisch noodzakelijk – ook als u handelt in de uitoefening van uw beroep of bedrijf. Dit geldt ook voor uw potentiële wederpartij. De gevolgen van het ontbreken van toestemming zijn verstrekkend – de rechtshandeling kan door de “overgeslagen” echtgenoot worden vernietigd met alle (juridische) complicaties van dien. Mocht u over dit onderwerp nader advies willen, aarzel dan niet en neem contact op met mr. J.M.J. Arts, partner bij BASE Advocaten B.V. (zie www.baseadvocaten.nl).

Nieuw: Long/Short Trading

2011-04-18T09:03:00.000-07:00

Bent u een belegger in de ware zin van het woord en streeft u naar een gedegen rendement op langere termijn met een bescheiden risico? Lees dan niet verder…

Het trading beleid is er echt voor speculatieve beleggers die flink willen profiteren van opwaartse en neerwaartse trends in de markt met een relatief klein bedrag, zonder dat ze zelf aan de knoppen hoeven te zitten.

Helliot Vermogensbeheer en Perfectindicator zijn een unieke samenwerking aangegaan waarbij op tradinggebied het beste van het beste bij één is gebracht. Perfectindicator levert onafhankelijke research, analyses en signalen aan waarbij Helliot Vermogensbeheer het aan- en verkoop beleid voert, trades zorgvuldig uithandelt en stoplosses of stopprofits adequaat inzet.

De teamleden van Helliot Vermogensbeheer vinden hun roots op de beursvloer als professionele handelaren en marketmakers, zij kennen het klappen van de zweep als het gaat om trading. Perfectindicator heeft over de jaren bewezen research aan te leveren op basis waarvan uitzonderlijke rendementen kunnen worden behaald. De combinatie van de handelservaring van Helliot Vermogensbeheer en analyses van Perfectindicator is ijzersterk.

Rob Bliekendaal (1966) is eigenaar en directeur van Perfectindicator. Sinds 2000 actief met beleggen en ontwikkelen van tradingsystemen voor positietraders die niet de onrust zoeken van de hectische daghandel; maar voor enkele dagen tot weken in de markt zitten om zowel long als short het hoogste rendement te behalen.

De analyses en signalen worden gegenereerd door het handelssysteem van Perfectindicator, dat bestaat uit een combinatie van verschillende bekende indicatoren zoals onder andere het Momentum, de Stochastics, de Macd, de Bollinger Bands, Point Amp Figure, deze worden gecombineerd voor het verkrijgen van een algemeen beeld van de markt. Daarnaast beschikt Perfectindicator over eigen ontwikkelde indicatoren waar wij het geheim niet van prijsgeven. Deze indicatoren stellen het juiste moment van instappen en uitstappen vast. De combinatie van de in de markt bekende indicatoren en zelf ontwikkelde indicatoren resulteren in de uiteindelijke signalen. De signalen op de site van Perfectindicator worden via de notaris vastgelegd.

Omdat veel beleggers het traden graag uit handen geven is in 2011 het startsignaal gegeven voor de samenwerking met Helliot Vermogensbeheer NV. Nu kunnen beleggers met een speculatief risicoprofiel meegenieten van de handelservaring van het team van Helliot en van de research van Perfectindicator.

Cliënten kunnen participeren in het Tradingbeleid met tranches vanaf € 5.500 in opties, turbo’s en sprinters en vanaf € 25.500 in futures.

Klik hier voor meer informatie en veel gestelde vragen óf om u direct in te schrijven.

Trading (1) Een inleiding

2011-04-17T09:38:00.000-07:00

Geld verdienen op de beurs. De meeste mensen hebben wel een idee bij beleggen, maar bij de term traden wordt het beeld een stuk vager.

Beleggen is het voor de wat langere termijn aanhouden van effecten. Traden is het actief handelen in effecten in een veel korter tijdsbestek. Hieronder een inleidende tekst voor geïnteresseerden die hun algemene kennis op het gebied van traden willen vergroten.

Traders
Als de tijdsduur tussen de aan en verkoop van effecten relatief kort is gaat men dus spreken van traden. Traders die iedere dag positie innemen en aan het einde van de dag alle posities weer afbouwen zijn de daytraders. Traders die voor hun trade meerdere dagen of soms wel weken nemen zijn swingtraders. Op het moment dat traders voor een langere tijd, weken tot maanden, in een positie blijven zitten spreek je van trendtraders. Daarnaast bestaat er een groep traders die op meerdere beursen in de wereld tegelijk handelen en van de kleine koersverschillen in dezelfde effecten profiteren, oftewel arbitragetrading.

Buiten deze vormen van trading maken steeds meer grote handelshuizen gebruik van Algotrading oftewel algoritmictrading of high frequentie trading. Deze vorm van trading is volledig geautomatiseerd. Het gaat hier om razendsnelle trendfollowing marketmaker-robots die in millisecondes orders inleggen en weer uithalen. Per transactie verdienen ze minimale bedragen, maar door de hoge frequentie verdienen ze toch bergen.

Intensieve handel
Trading is een vak. Arbitrage en daytrading is een fulltime job. Swing trading en trendtrading zijn minder intensief maar vereisen een bredere scope en kennis. Daytraders en Swingtraders maken hun beslissingen vaak op basis van technische en grafische signalen. Trendtraders maken veel meer gebruik van fundamentele analyse.

Het principe
Heel simpel gezegd is trading in een kort tijdsbestek kopen en verkopen van effecten op de beurs met als doel een zo consistent mogelijk rendement te halen. Het gaat erom dat je gemiddeld genomen een effect lager koopt dan dat je verkoopt. De volgorde hiervan maakt niet uit. Het eerst verkopen heet short gaan en eerst kopen heet long gaan. Dit kan in diverse onderliggende waarden, zoals bedrijven, grondstoffen of valutaparen. Zolang je kunt handelen in een goed verhandelbare en liquide beursnotering kun je er geld mee verdienen. De meeste handel vindt plaats in Futures, daarna in obligaties en aandelen. Ook in opties en in de steeds populairder wordende hefboomproducten als turbo’s, sprinters en speeders wordt steeds meer gehandeld. Het voordeel van een derivaat of hefboomproduct is dat je met een klein bedrag een grote investering doet. Een kanttekening is wel dat de transactiekosten van je rendement af gaan. Dat menig particulier hier niet in slaagt blijkt uit het onderzoek dat is gedaan door ESB 20 april 2007: de gemiddelde belegger 1,76% per maand te verliezen en is dus niet in staat de transactiekosten goed te maken. http://www1.fee.uva.nl/pp/bin/professionalpublication148fulltext.pdf

Vroeger was alles beter…
Vroeger had je de beursvloer. Bestaande uit hoekmannen, marketmakers en futurehandelaren. Zoals wij waren. Tegenwoordig zijn het aan hun bureaustoel vastklevende nerds die wetenschappelijk onnavolgbaar zijn en wiskundige systemen programmeren. Wat ooit van man tot man werd verhandeld maakt nu plaats voor software en computers die tegenover elkaar staan.

Systemen
Er bestaan volautomatische systemen. Dit zijn tradingsystemen die de koersen en bijbehorende parameters automatisch volgen. Vaak is een dergelijk systeem op basis van backtesting geprogrammeerd. Het systeem handelt volledig automatisch, zonder tussenkomst van de mens, op de beurs. Semi automatisch handelen betekent dat er gehandeld wordt op basis van computersignalen die niet automatisch uitgevoerd worden maar eerst beoordeeld worden door een trader of team van traders. Dit komt het dichtst bij onze dienstverlening. Daarnaast heb je het manueel handelen oftewel Screentrading. Hierbij houdt de trader continue zijn parameters in de gaten en handelt wanneer hij een entry ziet en neemt zijn winst of verlies als hij zijn exit kiest.

Spelregels
Alle handelaren die geld verdienen hebben een ding gemeen. Ze houden zich aan spelregels. Deze spelregels noem je een tradeplan. Een tradeplan bestaat uit de verzameling van voorwaarden waarbinnen een of meerdere trades worden uitgevoerd. Een van de belangrijkste zaken is om je verlies te beperken en je winst te laten lopen. “Cut your losses en let your profits run”!

Trading plan
In een tradeplan staan alle strikte regels die te maken hebben met het zo effectief mogelijk uitvoeren van de trade. Het doel is geld te verdienen aan het in en uitstappen van een of meerdere effecten. Het trading plan bestaat onder andere uit entry- en exit-signalen en stop-losses om te voorkomen dat er te grote verliezen optreden (riskmanagement). Een trading plan wordt uitgevoerd als er een positieve verwachting is over het resultaat. Een individuele trade kan verliesgevend zijn, maar per saldo zal de som van alle trades een positief uitkomst moeten geven. Daarbij is de maximale drawdown (verlies) belangrijk. Het maximaal behaalde verlies geeft een belangrijk beeld van de risico’s die met het traden gelopen wordt.

Vergelijken
Om de kwaliteit van een tradesysteem te bepalen kun je kijken naar de behaalde resultaten uit het verleden. Dit kan door echt behaalde resultaten of door backtesting. Dit laatste is een simulatie van rendementen op basis van historische data en is makkelijk te manipuleren. Beide manieren geven een indruk over resultaten uit het verleden, maar geven geen garantie voor de toekomst.

Tip:
Blijf als particulier ver weg van trading als je je er niet proffesioneel mee bezig kunt houden. Trading vergt expertise van systemen, technische- en fundamentele analyse, riskmanagement, moneymanagement en simpelweg heel veel ervaring. Eigenwijze mensen betalen vaak veel leergeld. Hierbij is het consequent volgen van een tradeplan van essentieel belang, wat voor de meeste mensen niet is weggelegd. Trading is speculatief en mag je daarom niet doen met geld dat je nu of in de toekomst nodig hebt.

Rekening houdend met de transactiekosten van effecten en de bewegelijkheid van het vermogen past swingtrading en trendtrading het beste bij particuliere beleggers om rendement het halen. Daarbij geld natuurlijk de lijfspreuk van menig handelaar: ”de trend is your friend”.

Als u trading toch interessant vindt besteed het dan uit. Trading kan een erg lucratieve manier zijn om geld te verdienen omdat je met derivaten en hefboomproducten met relatief weinig vermogen flink van korte en langetermijn trends in de markt kunt profiteren.

Mocht u interesse hebben om een stukje trading uit te besteden, klik dan hier voor meer informatie en veel gestelde vragen óf om u direct in te schrijven.

Drs. ing Alain E. de Haas
Managing Director
Helliot Vermogensbeheer NV

Alain heeft na zijn studie Bouwtechnische Bedrijfskunde en studie Bedrijfskunde aan Universiteit Nyenrode, jarenlange handelservaring opgedaan als Marketmaker op de Beursvloer van de AEX. Als Senior Vermogensbeheerder adviseerde hij vermogende particulieren en ondernemers in maatwerkportefeuilles. Hij was manager bij een bekende vermogensbeheerder en gaf leiding aan vermogensadviseurs. Tijdens zijn carrière heeft Alain verschillende specialisatie-opleidingen gevolgd. Hij is door de AFM en DNB getoetst op deskundigheid en betrouwbaarheid en is geregistreerd bij het DSI.

Meer grondstofprijsinflatie verwacht

2011-04-05T14:55:00.000-07:00

De groeiende wereldwijde middenklasse maakt een hernieuwde piek van de grondstofprijzen waarschijnlijk, aldus Ronald Doeswijk, Robeco’s Chief Strategist. Het langetermijnvooruitzicht ziet er beter uit.

Hoge inflatie in opkomende markten en maatschappelijke onrust in het Midden-Oosten hebben grondstoffen weer in de schijnwerpers gezet. De olieprijs is opgelopen tot meer dan USD 100 per vat. En volgens Ronald Doeswijk wordt het misschien nog erger. “Op de korte termijn zijn er veel onzekerheden”, merkt hij op. “We mogen er in ieder geval niet van uitgaan dat Saudi-Arabië, de op een na grootste olie-exporteur ter wereld, stabiel blijft.”

Toch steeg de prijs van Brentolie al lang voordat de onrust begon. De hogere olieprijzen zijn deels een gevolg van de onrust in het Midden-Oosten en deels van een groeiende vraag. Deze combinatie van factoren maakt het onwaarschijnlijk dat de hoge olieprijzen snel tot het verleden zullen behoren. “Als de onrust in de komende weken afneemt, verwachten wij geen grote daling (meer dan USD 10 per vat) van de olieprijs”, zegt Doeswijk. Op de langere termijn verwacht hij dat het risico van verdere stijgingen groter is.

Voortzetting stijgende trend grondstofprijzen
Dat wijst op een voortzetting van de stijgende trend van reële grondstofprijzen die sinds het begin van de 21e eeuw is ingezet. De reële grondstofprijzen vertoonden in de jaren zeventig, tachtig en negentig een neerwaartse trend. “Vele tientallen jaren waren grondstoffen een waardeloze belegging”, merkt Doeswijk op.

Wat zit er achter deze opmerkelijke omslag? Sommige analisten geloven dat dit het gevolg is van de aanhoudende wereldwijde bevolkingsgroei of van de urbanisatietrend. Doeswijk is het hier niet mee eens. “Er is niets nieuws aan die ontwikkelingen”, merkt hij op.

De reden voor de omslag van de grondstoffenprijzen, zegt hij, is een grote demografische verandering: de groei van de middenklasse in de opkomende markten. “Het is moeilijk te geloven dat het puur toeval is dat de trend voor grondstofprijzen omkeert op het moment dat de wereldwijde middenklasse sneller groeit”, merkt hij op.

Een groeiende middenklasse is van belang omdat de vraag grondstof-intensief wordt als het jaarinkomen per hoofd door de grens van USD 5000-6000 breekt. Bij een dergelijk inkomen wordt bijvoorbeeld een auto bereikbaar, en voor een auto zijn ook brandstof en infrastructuur nodig. Dat zijn heel andere uitgaven dan het besteden van je marginale inkomen aan bioscoopbezoek, een kuuroord of een dure kapper.

Het is moeilijk om de vraag bij te houden
Het duurt even voordat aan deze versnellende vraag kan worden voldaan. Zelfs in het beste geval, kan het vijf jaar duren voordat een investeringsproject productief wordt. Tel daar nog een financiële crisis bij op, die de vraag onderbreekt en zorgt voor onzekerheid, en dan wordt het nog moeilijker om de vraag bij te houden. Het gevolg is een onbalans tussen aanbod en vraag, waardoor de prijzen omhoog worden gestuwd.

Maar zelfs als het aanbod direct zou kunnen aansluiten bij de vraag, kunnen de prijzen toch omhoog gaan. “Dat komt doordat de marginale productiekosten stijgen en doordat grondstoffen steeds vaker worden gewonnen in risicovolle landen”, legt Doeswijk uit.

Kijk bijvoorbeeld eens naar de landbouwsector. Als minder vruchtbare grond in gebruik wordt genomen als landbouwgrond om aan de grotere vraag te voldoen, zijn de productiekosten hoger dan bij vruchtbare grond. Deze situatie wordt nog versterkt door de bouw van steden dicht bij de (vruchtbare) kust en delta’s, waardoor de landbouw verder landinwaarts wordt gedwongen. De olie-industrie kent een vergelijkbare situatie. De productiekosten stijgen als de olie moeilijker te winnen is of als er bijzonder transport nodig is.

En deze mogelijkheden zijn nog lang niet uitgespeeld. “Wij achten het waarschijnlijk dat de snelle opkomst van de wereldwijde middenklasse zal leiden tot een volgende ronde van snelle prijsstijgingen voor veel grondstoffen als gevolg van schaarste. In de komende paar jaar kan dat leiden tot een nieuwe piek”, zegt Doeswijk. Simpel gezegd komt dat doordat de vraag waarschijnlijk sneller groeit dan het aanbod.

Vooruitzicht voor de lange termijn ziet er beter uit
Hoewel de nabije toekomst in het teken staat van stijgende grondstofprijzen, is het beeld voor de langere termijn (drie tot vijf jaar) volgens Doeswijk minder somber. “Wij denken dat de angst voor schaarste cyclisch is”, zegt hij.

Als voorbeeld geeft hij de Club van Rome. In de jaren zeventig waarschuwde deze al dat de economische groei last kon krijgen van het beperkte aanbod van natuurlijke hulpbronnen in het algemeen en olie in het bijzonder.

En hoewel het waar is dat kort na de publicatie van het rapport 'Grenzen aan de groei' twee oliecrises volgden, zegt Doeswijk dat het moeilijk vol te houden is dat de wereldwijde economie in de jaren tachtig en negentig werd gehinderd door een tekort aan natuurlijke hulpbronnen. Sterker nog, deze decennia werden gekenmerkt door een economische bloei.

Hogere prijzen leiden tot groter aanbod en kleinere vraag
Het is ook belangrijk om op te merken dat als zich een hernieuwde periode voordoet van aanhoudend stijgende grondstofprijzen, deze hogere prijzen grote gevolgen hebben voor zowel het aanbod als de vraag.

Aan de aanbodzijde zullen producenten volgens Doeswijk hun capaciteit uitbreiden en geld investeren in alternatieve energiebronnen. Kijk eens naar het volgende voorbeeld: op basis van de huidige productiecijfers voor aardgas in de VS, is de reserve van gas uit leisteen in de VS goed voor ongeveer 200 jaar. Bovendien kan innovatie zorgen voor een efficiëntere productie waardoor de kosten omlaag en de opbrengsten omhoog kunnen.

Aan de vraagzijde zullen de hogere prijzen de vraag temperen. Als de prijzen hoger zijn, gaan consumenten beter nadenken over hun behoeften, terwijl efficiëntere brandstoffen of alternatieven kunnen leiden tot een lager verbruik per hoofd.

Snelle stijging van grondstofprijzen zal niet lang duren
Over een langere horizon, van drie tot vijf jaar, vertonen zowel vraag als aanbod flexibiliteit. “Wij verwachten daarom niet dat de periode van snel stijgende grondstofprijzen lang zal duren”, concludeert Doeswijk. In de komende jaren is een nieuwe piek zeer goed mogelijk, maar daarna wordt een daling verwacht.

Marketminds Robeco

'Grondstoffenrally zet door’

2011-04-05T14:26:00.000-07:00

De opmars van prijzen voor voedingsgrondstoffen zet de komende jaren door. Zo kunnen prijzen van producten als graan, rijst en maïs verdubbelen. Dat blijkt uit een rapport dat onlangs is gepubliceerd door de wetenschappelijke Britse denktank Foresight.

Aan voedselspeculatie hebben ze geen boodschap, de vooraanstaande wetenschappers die zich in The Global Food and Farming Futures buigen over de aanpak van de complexe problematiek van de wereldwijde voedselproductie. De prijsschokken, die volgens hen ontstaan door automatische computerhandel en gebrekkige informatievoorziening op de termijnmarkten, zijn niet bepaald gunstig voor het functioneren van de wereldwijde voedselmarkt. Anderzijds zijn de wetenschappers niet geneigd speculatie aan banden te leggen, omdat dat in het verleden weinig zinvol is gebleken.

Uit balans
Vraag en aanbod op de voedselmarkt raken de komende dertig jaar verder uit balans, voorspellen de wetenschappers. De vraag stijgt doordat de wereldbevolking naar verwachting groeit van zo’n 7 miljard nu naar zo’n 9 miljard in 2050. En dat terwijl op dit moment al bijna 1 miljard mensen honger lijden. Een toenemende welvaart in grote delen van de wereld leidt de komende decennia bovendien tot hogere eisen aan kwaliteit en variatie van voedsel. Zo stijgt de vraag naar vis en vlees, wat een intensiever gebruik van de natuurlijke hulpbronnen met zich meebrengt. Aan de aanbodkant neemt de schaarste toe van de benodigde bronnen voor de productie van voedsel: land, water en energie. En de effecten van klimaatveranderingen, zoals extreme weersomstandigheden, maken het alleen maar belangrijker om de aanzienlijke vervuiling door landbouw terug te dringen.

Oplossingen
Ingrijpende beleidswijzigingen zijn een must om de problemen in de landbouw de komende jaren te pareren, aldus het rapport. De voedingsproductie moet opgevoerd worden en tegelijkertijd verduurzamen. Dat zal niet meevallen, maar toepassing van bestaande kennis en technologie en investeringen in innovatie moeten soelaas bieden. Ook van belang is dat het distributienetwerk verbetert, zodat transport van voedsel sneller verloopt. Doordat de infrastructuur nu niet goed functioneert, gaat ongeveer 30 procent van de wereldwijde oogsten op dit moment verloren. Verder is het aan overheden in welvarende regio’s om een mentaliteitsverandering op gang te brengen. In deze gebieden lijdt een slordige miljard mensen aan de gevolgen van overconsumptie, oftewel aan de kwalen die obesitas met zich meebrengt. Aan overheden de opdracht om juist de vraag naar voeding die intensief gebruik van hulpbronnen vereist, terug te dringen. Andere aanbeveling is om de wereldhandel volledig vrij te laten. Dus geen prijsopdrijvende subsidies, handelsbarrières of exportbeperkingen meer.

Lichtpuntje
Eén lichtpuntje: volgens voorspellingen wordt ergens halverwege deze eeuw of nog enkele decennia later de forse stijging van de wereldbevolking een halt toegeroepen. Verwachting is dat zij dan stabiliseert. Dat kan de explosief groeiende voedselbehoefte enigszins temperen.

Japan en de wereldwijde invloed op de techsector

2011-04-05T14:25:00.000-07:00

Japan is wereldwijd goed voor 12% van de vraag en 40% van het aanbod van elektronische componenten en hoogwaardige materialen. Wij zijn van mening dat met name het aanbod hiervan ernstig is verstoord door de aardbeving, de tsunami en de daaropvolgende complicaties.

Hieronder geven wij onze inschattingen van de precieze impact.

Impact op het wereldwijde aanbod
Hoewel Japan minder belangrijk is geworden als aanbieder van elektronische componenten en materialen dan pakweg tien jaar geleden, wordt nog steeds 40% geproduceerd in Japan. Wij denken dat de ramp in Japan een grote impact heeft op het wereldwijde technologieaanbod. Hiervoor zijn de volgende redenen te noemen.

Een aantal speciale componenten en chemicaliën wordt alléén in Japan geproduceerdEen voorbeeld zijn substraten (BT resin), die gebruikt worden als verpakkingsmaterialen voor halfgeleiders. Japan neemt 70% van de wereldwijde productie van deze substraten voor zijn rekening. Alle productiefaciliteiten van belangrijke producenten van deze kunsthars zoals Mitsubishi Chemical bevonden zich in het noordoosten van Japan, het gebied dat het zwaarst is getroffen door de tsunami. De productie van substraten is momenteel opgeschort en wij verwachten dat het lang gaat duren voordat deze productie weer volledig kan worden hervat.

Grote verwevenheid tussen producenten en leveranciers leidt tot lage voorraden
De onderdelen die nodig zijn voor de productie van elektronica, worden door de fabrikanten vaak niet op voorraad gehouden. Dit komt doordat er specifieke afspraken en processen zijn die tijdige levering garanderen (het ‘just in time’ principe). Doordat de productie in delen van Japan ernstig verstoord is geraakt, leidt dat tot grotere verstoringen verderop in de productieketen.

Productontwerpen zijn doorgaans niet flexibel
In de productieprocessen van electronica hebben de afzonderlijke componenten op de korte termijn vaak een onvervangbaar karakter. Dat betekent dat wanneer een producent een bepaald component niet op voorraad heeft, de productie van het eindproduct voor langere tijd onmogelijk is. Computers of netwerkapparatuur met een waarde van honderden of duizenden dollars kan dan niet kan worden geproduceerd, simpelweg omdat de producent niet beschikt over de componenten of materialen die nodig zijn voor de productie. Meestal vertegenwoordigen deze componenten slechts een fractie van de totale waarde van het gehele eindproduct.

Impact op de wereldwijde vraag
Hoewel Japan maar goed is voor ongeveer 12% van de wereldwijde vraag naar technologie gerelateerde goederen en diensten, ontstaat het belangrijkste deel van de vraag in het eerste kwartaal van een kalenderjaar. Dat komt doordat het eerste kwartaal voor Japanse bedrijven hun vierde fiscale kwartaal is. In Japan wordt het grootste deel van de jaarbudgetten normaal gesproken in dit kwartaal uitgegeven. Vanwege de aardbeving en de effecten daarvan op het bedrijfsleven in het gehele land, achten wij het zeer onwaarschijnlijk dat er zaken zijn gedaan. Een aantal Japanse en Amerikaanse bedrijven hebben hun vooruitzichten voor het eerste kwartaal van 2011 al verlaagd als gevolg van de gebeurtenissen.

Michiel Plakman
senior IT-analist Robeco Global Equities-team

Japanse onzekerheid neemt af, schade wordt geïnventariseerd

2011-03-29T14:47:00.000-07:00

Dagen nadat de aardbeving voor de kust van Japan plaatsvond, lijkt de volatiliteit en onzekerheid op de financiële markten wat af te nemen. Uiteraard is de situatie rond de Fukushima kerncentrale nog steeds onzeker,

maar dat de stroomvoorziening weer is hersteld, is een goede stap in de juiste richting.

De financiële markten worden verder geholpen door het feit dat de G7 zich bereid hebben verklaard om Japan te helpen door de yen te laten verzwakken. Ook is de rust enigszins teruggekeerd doordat gezaghebbende 'instituten' als Barron's en Warren Buffett zich positief uitlaten over Japan.

Rapporten
Met het verstrijken van de tijd worden ook steeds meer rapporten gepubliceerd die een schatting geven van de totale omvang van de schade. Zo publiceerde de Wereldbank vandaag een korte studie over de impact van de aardbeving, waar men de kosten tussen de USD 122 miljard en USD 235 miljard raamt. Omgerekend in een percentage van de totale economie (BBP) is dat tussen de 2,5% en 4,0%. Deze getallen zijn zonder meer hoog: de geschatte kosten van Kobe waren indertijd USD 100 miljard, wat omgerekend 2,0% van het BBP bedroeg. De geschatte bedragen lopen overigens zo sterk uiteen omdat op dit moment nog niet duidelijk is hoe lang Japan te maken zal hebben met stroombeperkingen, terwijl ook de kosten die samenhangen met de kerncentrale, uiteraard moeilijk te schatten zijn.

Impact tijdelijk
De algemene les uit de economische gevolgen van natuurrampen uit het verleden is dat de impact doorgaans tijdelijk is en dat verlies aan productie over het algemeen meer dan gecompenseerd wordt als gevolg van de herstelwerkzaamheden die na zo'n ramp plaatsvinden. Dit V-vormige herstel zagen we niet alleen optreden in Japan na Kobe, maar ook meer recent na Chili in 2010 en de Tsunami na de aardbeving eind 2004.

Geen 'business as usual'
Dat het daarmee weer 'business as usual' is, gaat uiteraard nog veel te ver. De situatie rond de kernreactoren lijkt iets meer onder controle, maar sein 'brand meester' kan nog niet gegeven worden. Zelfs als het lukt de reactoren vanaf nu te koelen, dan nog zal men er jaren mee bezig zijn de centrale te ontmantelen. In een vergelijkbaar ongeluk in Harrisburg in 1979 was men uiteindelijk 8 jaar bezig om de brandstofcellen uit de centrale te halen, wat indertijd bijna 1 miljard dollar kostte. Alleen al rekening houdend met de inflatie moet je al met een factor 2,5x rekenen, terwijl de schade en radioactieve straling in Fukushima duidelijk hoger is.

Kijken we naar de gevolgen voor de wereldeconomie, dan lijkt er geen significante impact te verwachten. Japan heeft een gewicht van ongeveer 6% van de productie wereldwijd. Weliswaar bestaat de kans dat er een tekort ontstaat in (half)fabrikaten die Japan maakt, maar zoals het zich nu laat aanzien zal dat slechts een tijdelijk effect zijn. Een zwaar economisch negatief effect lijkt er van de aardbeving dus niet te zullen uitgaan.

Marketminds Robeco, Lukas Daalder

Griekenland: u betaalt de rekening!

2011-03-25T09:06:00.000-07:00

In de Griekse mythologie komen tenminste drie grote zondvloedverhalen voor en met de meeste Griekse goden liep het niet goed af. De deplorabele staat van de huidige Griekse economie en de Griekse schuldenpositie is echter geen mythe.

Noodfonds
Het Europees noodfonds dat naar aanleiding van de schuldencrisis in de PIGS landen werd opgericht bevat 750 miljard EUR aan afgegeven garanties en daadwerkelijke stortingen. Dit is inclusief de storting van 250 miljard EUR van het IMF. Het huidige noodfonds moet per 2013 worden vervangen door een permanent Europees noodfonds. Vanaf 2013 zal het Europese Stabiliteitsmechanisme (ESM) tot 500 miljard EUR kunnen uitlenen.

De staat der Nederlanden staat direct en indirect voor 69 miljard EUR garant voor de inleg bij deze fondsen. Om de Nederlandse belastingbetaler gerust te stellen heeft Minister De Jager lang volgehouden dat deze storting en garanties de belastingbetaler geen cent zouden kosten. Door het noodfonds zou immers een faillissement van Griekenland kunnen worden voorkomen waarmee een veel groter probleem zou worden voorkomen, namelijk het omvallen van veel Europese banken, aldus De Jager. Daarnaast stelde De Jager: “er is geen sprake van een directe lening maar van een garantiestelling, dus het kost ons niets…”

Afstempelen
De realiteit heeft De Jager echter ingehaald. Het CPB stelde vorige week dat Nederland er serieus rekening mee moet houden dat Griekenland zijn schulden ondanks de ingrijpende bezuinigingen en steun uit het noodfonds niet volledig kan aflossen. Sterker nog, Nederland moet niet aandringen op volledige afbetaling omdat het de groeiperspectieven van de Griekse economie teveel zal schaden. De strenge bezuinigingen leiden tot een forse economische krimp van circa 4%. Door een deel van de claim kwijt te schelden wordt de groei van het land hoger, en kan uiteindelijk meer worden afgelost.

De vraag is dan wie er gaat bloeden voor dat deel van de claim dat wellicht moet worden afgestempeld zoals dat in het jargon zo fraai heet. De politiek staat voor een dilemma: de rekening indirect neerleggen bij de belastingbetalers of direct bij de banken, pensioenfondsen, verzekeraars en overige schuldeisers.

Volgens het CPB hebben de Nederlandse banken ABN Amro, ING, Rabo en SNS 7,8 miljard EUR uitstaan bij Ierland, Portugal, Griekenland en Spanje. De ING heeft het grootste probleem met een belang van 5,5 miljard EUR waarvan circa 2,6 miljard EUR vorderingen zijn op Griekenland. De Nederlandse banken noemen deze exposure aan de probleemlanden relatief beperkt. Is dat zo? Stel dat de ING 30% moet afstempelen op de vorderingen op alleen Griekenland. Dan is dat een bedrag van 780 miljoen EUR. Ik denk niet dat de CFO van ING daar op zit te wachten. Een ander voorbeeld. Aegon geeft ook aan een beperkte exposure te hebben aan Griekse staatsobligaties van “slechts” 92 miljoen EUR en vermoedt geen problemen te ervaren. Maar Aegon zou dan toch ook alleen al aan Griekenland een bedrag van 27,6 miljoen EUR moeten afschrijven. Nog vervelender wordt het als de afstempeling op Griekse schulden zou oplopen tot 60%. In dit niet ondenkbare worst case scenario mag u de bovenstaande afschrijvingen bij de financials verdubbelen. En dan hebben we het nog niet eens over de duurdere kredietverlening aan het bedrijfsleven en afnemend vertrouwen in de economie dat ontstaat door de problemen bij de banken.

Staatssteun
Alle steun tijdens de kredietcrisis aan ING, SNS, Aegon, ABN Amro en Fortis hebben geleid tot een toename van de staatsschuld met zo’n 80 miljard EUR. Die steun ligt dus mede ten grondslag aan de forse bezuinigingen die het kabinet nu heeft opgelegd. Indien niet alleen Griekse leningen moeten worden afgestempeld maar ook de Ierse en op termijn de Spaanse leningen, dan zullen de financiële instellingen wellicht weer staatssteun nodig hebben om overeind te blijven. En daarmee is het politieke dilemma eigenlijk opgelost. In dit, weliswaar zwarte scenario, komt de rekening direct of indirect wederom bij de belastingbetaler.

Maar bij Aegon voorziet men dus geen problemen. Toevallig is Aegon ook hoofdsponsor van een betaald voetbalclub vernoemd naar een Griekse god. En inderdaad…, ook met die Griekse god liep het niet goed af.

In deze column geeft Edgar Samuel zijn persoonlijke visie over het betreffende onderwerp. De informatie in deze column is niet bedoeld als individueel beleggingsadvies of als aanbeveling tot het doen van bepaalde beleggingen. Voor vragen of reacties mailt u naar e.samuel@helliot.nl

Mexicaan verslaat Buffett en Gates

2011-03-25T04:19:00.000-07:00

De Mexicaanse miljardair Carlos Slim troefde voor het tweede achtereenvolgende jaar de Amerikaanse Bill Gates en Warren Buffett af. De waarde van zijn beleggingen, die uiteenlopen van mijnbouwers tot telecombedrijven, steeg vorig jaar ongeveer 37% tot 70 miljard dollar (ruim 50 miljard euro).

De gevierde belegger Buffett slofte daar met zijn beleggingsverhikel Berkshire Hathaway achteraan met een plus van 22%. De krasse 80-jarige hoeft niet op een houtje te bijten: zijn beleggingen komen omgerekend op een kleine 35 miljard euro. BusinessWeek bracht de prestaties van 's werelds topbeleggers in kaart.

Bill Gates kreeg zelfs een verlies voor zijn kiezen. Hij schroefde zijn belang in Microsoft terug om zijn portefeuille te diversifiëren. Dat bleek geen slimme zet: zijn beleggingen bedroegen eind 2010 ongeveer 19 miljard euro, een min van meer dan 8% ten opzichte van 2009.

Gouden greep
Net als Gates vergaarde Mexicaan Carlos Slim (71) zijn fortuin met beleggingen in nieuwe technologieën. Gouden greep vorig jaar was Grupo Carso, een holding met activiteiten die variëren van mijnbouw tot retail en bouwbedrijven. Het aandeel verdubbelde bijna in waarde in de aanloop naar een voorgenomen opsplitsing. De mijnbouwactiviteiten worden dit jaar losgekoppeld. Succes verzekerd, in een klimaat van piekende goud- en zilverprijzen. Niet alles wat de Mexicaan aanraakt, verandert overigens in goud. Op een belegging in de Amerikaanse krant de New York Times leverde hij 21% in.

Opmars Mexico
Slim is ook al zo goed om voor dit jaar een tipje van de sluier op te lichten. Hij is van plan ruim 2,5 miljoen euro te beleggen in Mexicaanse telecom, mijnbouw en infrastructurele projecten. “Mexico wordt de emerging market van 2011”, citeert BusinessWeek een geraadpleegde bankier. Het land zou profiteren van groeiherstel in de Verenigde Staten, Mexico's belangrijkste handelspartner, en van beleggers die kansen zoeken buiten Brazilië, Rusland, India en China. Het ziet ernaar uit dat Slim ook dit jaar weer keihard gaat scoren.

Business Week, Carlos Slim beats out Buffett and Gates, 10 februari 2011

Inflatieverwachtingen zijn overdreven

2011-03-17T04:38:00.000-07:00

Léon Cornelissen, Robeco's Chief Economist, verwacht dat de centrale banken van de belangrijkste volwassen markten voorzichtiger zullen zijn met het verhogen van de rente dan momenteel wordt verwacht.

Nervositeit over hogere inflatie heeft ertoe geleid dat de financiële markten verwachte renteverhogingen hebben ingeprijsd. De verwachting is dat het in het VK in juni al zo ver zal zijn waarna de eurozone zal volgen in september en de VS in december. Maar hoe realistisch zijn die verwachtingen?

Léon Cornelissen is van mening dat de markt een beetje te hard van stapel loopt. “We zien inflatiedruk, vooral in de opkomende markten maar ook in de volwassen markten. Het is normaal dat mensen zich afvragen of de periode van zeer lage rentes op zijn einde loopt,” zegt hij.

Waarschijnlijk geen renteverhoging in het VK vóór de zomer
Het VK is de eerste grote volwassen markt waar een renteverhoging wordt ingeprijsd (op basis van overnight index swap rates). Gaat de Bank of England de rente verhogen in juni?

Inflatie is zeker een bron van zorg in het VK, waar de basisrente sinds het uitbreken van de recessie op het historisch dieptepunt van 0,5% is gebleven. De consumentenprijsinflatie (CPI) bedroeg 4% in januari, dat was 2 procentpunt boven de doelstelling. Andrew Sentance, de inflatiehavik van het monetary policy committee (MPC) van de Bank of England, heeft ondertussen de noodzaak benadrukt van "het afweren van de nu zichtbaar wordende opwaartse druk op inflatie."

Volgens Cornelissen is juni iets te vroeg voor een renteverhoging. “Een renteverhoging is dit jaar mogelijk,” geeft hij toe, “maar waarschijnlijk pas na de zomer. De economie is te zwak.”

Recente cijfers laten inderdaad zien dat het Britse BBP 0,5% is gedaald in het vierde kwartaal van 2010. Tegelijkertijd heeft de Britse regering een rigoureus fiscaal verkrappingsprogramma in werking gezet dat de groei negatief zal beïnvloeden. Cornelissen merkt op dat het MPC eerst wil zien wat de effecten van het programma zijn voordat zij besluiten tot een overhaaste renteverhoging die schadelijk zou zijn voor het herstel.

Bovendien is de relatief hoge inflatie voor een deel te wijten aan de BTW-verhoging van 17,5% naar 20% in januari. Dat zal automatisch verdwijnen uit de jaarlijkse berekening van januari volgend jaar. De Bank of England benadrukt zo het tijdelijke karakter van de piek in inflatie.

Geen verhoging voor de eurozone in 2011
Volgens de markt is de eurozone, waar de inflatie in februari opliep tot 2,4%, de volgende kandidaat is voor een renteverhoging. Overnight index swap rates wijzen op een verhoging in september.

Volgens Cornelissen is dit niet waarschijnlijk. “Het is zeer onwaarschijnlijk dat de ECB de rente dit jaar verhoogt,” zegt hij. Ten eerste is de Europese schuldencrisis nog lang niet voorbij. Hij verwacht dat Portugal zal moeten aankloppen voor hulp bij de European Financial Stability Facility (EFSF). Ondertussen blijven de zorgen over Spanje bestaan en de markt zou zich ook zorgen kunnen gaan maken over Italië.

En terwijl de Europese politieke leiders op zoek zijn naar consensus over een concurrentiepact en het steunfonds EFSF willen

versterken, zegt Cornelissen dat hij niet verwacht dat de EU-top in maart een oplossing zal opleveren.

Ten tweede is inflatie niet zo'n groot probleem in de regio. “De kerninflatie heeft zich dit jaar goed gedragen en er is geen echte reden voor een renteverhoging,” zegt hij.

“De ECB zal alleen in actie komen als zij er zeker van zijn dat de economie van de eurozone een paar renteverhogingen kan doorstaan. “Zij zullen de trekker niet overhalen voor één enkele renteverhoging.”

Cornelissen geeft wel een voorbehoud bij zijn voorspelling. In oktober treedt Jean-Claude Trichet af als bankpresident van de ECB. Zijn termijn van acht jaar zit er dan op. De eerste persconferentie over zijn opvolger, die nog niet is benoemd, staat op de agenda voor november. Misschien wil hij wel beginnen met een renteverhoging? Het zou in ieder geval passen bij zijn reputatie als havik. Toch is dit scenario nog heel onzeker.

Voorlopig lijkt de ECB in ieder geval nog niet in de stemming voor een renteverhoging. Trichet is zelfs duidelijk milder geworden in zijn commentaar. De agressieve toon van zijn anti-inflatiecommentaar van januari is in februari een stuk minder fel geworden.

Eerst QE2 afronden, dan verkrappen
De Fed funds futures wijzen op een renteverhoging in december. En de kerninflatie in de VS stijgt, zoals te zien was aan de stijging van 1% op jaarbasis in januari. “In het vierde kwartaal van 2011 zou verkrapping mogelijk kunnen zijn,” zegt Cornelissen. “Het is mogelijk, maar wij denken nog steeds dat het te vroeg is.” Het ligt meer voor de hand dat er in 2011 geen actie zal zijn.

De Federal Reserve heeft nu in ieder geval nog een zeer ruim monetair beleid via het aanvullende verruimingsprogramma QE2. “De Fed zal QE2 moeten beëindigen of afbouwen voordat ze de ommezwaai kan maken naar verkrapping.”

Een tweede kwestie is de situatie op de Amerikaanse arbeidsmarkt. Volgens de laatste cijfers zijn er in januari maar 36.000 banen gecreëerd als gevolg van het slechte weer. “We moeten een beter inzicht krijgen in de werkelijke situatie op de Amerikaanse arbeidsmarkt,” benadrukt hij.

Tijdens de vorige twee recessies in Amerika begon de Fed pas met verhogen toen de werkgelegenheid weer terug was op het niveau van driekwart van een volledige werkgelegenheid. Als dat nu weer zo zou zijn, zou de werkloosheid eerst moeten dalen van de huidige 9% naar 6,5%.

Vooral veroorzaakt door prijzen voor voedsel en energie
Over het algemeen lijkt het erop dat de markt renteverhogingen aan het inprijzen is op momenten voordat deze waarschijnlijk zullen plaatsvinden. Het is waar dat de inflatie overal ter wereld stijgt. De olieprijs is gestegen, en dat geldt ook voor de voedselprijzen. “Maar het gaat voornamelijk om de inflatie van voedsel- en energieprijzen,” zegt Cornelissen. De kerninflatie geen enkele reden tot zorg, met uitzondering van het VK.

“Centrale banken gaan zich pas zorgen maken als de 'tweede-ronde-effecten' zoals loonstijgingen zichtbaar worden," merkt hij op. En op dit moment zijn er nog geen tekenen dat dit gebeurt. “Wij zijn van mening dat de inflatierisico’s op de middellange termijn laag blijven.”

En tegelijkertijd is het politiek gezien slim voor centrale banken om te kiezen voor een voorzichtige benadering met betrekking tot monetaire verkrapping. Zij willen niet de schuld krijgen als het economisch herstel op het spel komt te staan. Op de lange termijn zullen politici niet klagen over een hogere inflatie. Een hoge inflatie zal de zware schuldenlast die veel landen momenteel hebben, kunnen verlichten.

Serieus inflatierisico vanaf 2012
Hoewel de inflatiedreiging voor 2011 nog bescheiden is, is het voor de langere termijn een ander verhaal. “Na 2011 is er een aanzienlijk risico op inflatie,” zegt Cornelissen. De aanhoudende vraag naar grondstoffen door de wereldwijd groeiende middenklasse, het tekort aan arbeidskrachten en de hoge staatsschulden wijzen allemaal in die richting.

Bron: Marketminds Robeco

VS is nog ver van schuldencrisis

2011-03-17T04:35:00.000-07:00

Onheilsprofeten voorspellen het einde van de onder schulden bedolven Verenigde Staten. Volgens strateeg Léon Cornelissen van Robeco loopt het niet zo’n vaart. De staatsschuld is weliswaar fors, maar pas op middellange termijn wordt het nijpend. Tegen die tijd moet én zal de VS hard ingrijpen.

President Obama’s goede voornemens ten spijt zal de komende jaren naar verwachting weinig gebeuren met de torenhoge Amerikaanse overheidsschuld. Gesteggel van Democraten en Republikeinen over mogelijke bezuinigingen en belastingingrepen leidt tot een politieke impasse. En Obama zal de knoop volgens Léon Cornelissen niet doorhakken. Hij werkt alweer aan zijn herverkiezing en zal de komende twee jaar liever geen impopulaire maatregelen doordrukken.

Dat zal niet onmiddellijk tot problemen leiden, verwacht de strateeg. De Amerikaanse staatsschuld bedraagt volgens de Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling (OESO) bijna 93 procent van het bruto binnenlands product (bbp). Netto – dus verminderd met de bezittingen – ziet het beeld er wel wat minder dramatisch uit; dan komt de schuld op 72 procent van het bbp. Nog altijd goed voor de hoogste rating door de vooraanstaande ratingbureaus, namelijk Triple A. Al is de VS wel gewaarschuwd dat die rating verlaagd kan worden als maatregelen uitblijven. “Maar ook een land met een Double A-rating valt niet zomaar om”, zegt Cornelissen. Al met al is de VS volgens hem nog heel ver verwijderd van een schuldencrisis.

Aanpak staatsschuld
Maar het kan natuurlijk niet eindeloos zo doorgaan. “Het gaat een keer mis. Maar wanneer, dat is moeilijk te zeggen”, aldus Cornelissen. Op middellange termijn zal de VS niet ontkomen aan het terugschroeven van de schuld. “Als de VS de zaken op zijn beloop laat, trekken de financiële markten op een gegeven moment aan de bel. Dan zal de belangstelling voor de dollar terugvallen, met een hogere lange rente tot gevolg. En die hogere rente moet de Amerikaanse belastingbetaler opbrengen.”

Er is een aantal mogelijkheden om de staatsschuld aan te pakken. Afgezien van de beperking van de overheidsuitgaven en het verhogen van de belastingen, kan ook een hogere inflatie enig soelaas bieden. Als het prijspeil stijgt, worden schulden immers vanzelf minder waard. De centrale bank (de Fed) werkt hier hard aan mee door massaal Amerikaanse staatsobligaties op te kopen. Zo komt er meer geld in omloop, wat de inflatie opstuwt. Toch levert dit volgens Cornelissen geen structurele oplossing op. “Het kan een beetje helpen. Nadeel van de Amerikaanse schuld is echter dat de looptijd gemiddeld vrij kort is. Zodra beleggers merken dat de inflatie oploopt, zullen zij vragen om een hogere rente. Daarmee is het voordeel van de inflatie alweer uitgespeeld.”

Export China
Verder speelt er de disbalans met China. Door een kunstmatig zwak gehouden munt en daarmee goedkope exportproducten, heeft China een aanzienlijk concurrentievoordeel ten opzichte van de VS. Dat heeft de afgelopen jaren geleid tot gigantische dollarreserves, die China in Amerikaanse staatsobligaties heeft gestoken. Zou de VS in staat zijn de export naar China op te voeren, dan zou er meer evenwicht ontstaan. Maar zonder een waardestijging van de yuan gaat dat volgens Cornelissen niet lukken. “Een duurdere munt zou voor de Chinezen ook beter zijn, aangezien zij meer groei willen halen uit binnenlandse consumptie. Met een lagere munt worden buitenlandse producten immers goedkoper. Maar op korte termijn verwacht ik niet dat China zijn succesvolle model durft te veranderen.”

Het zal dus aankomen op bezuinigingen en belastingverhogingen. En die zullen er pas doorheen komen wanneer de Amerikaanse burger de staatsschuld in zijn portemonnee gaat voelen. Voorlopig is het, volgens Cornelissens diagnose, ‘doormodderen’.

Bron: Marketminds Robeco

Nederlandse huizenmarkt: 'stabiel met een minnetje'

2011-03-17T04:13:00.000-07:00

De Nederlandse huizenmarkt blijft op slot zitten, terwijl de economie toch opkrabbelt. Boosdoeners zijn problemen aan de financieringskant, zegt beheerder Folmer Pietersma van het Robeco Property Equities-fonds.
Dit jaar blijft het kwakkelen, pas op langere termijn kunnen de huizenprijzen volgens hem weer aantrekken.

Overtroffen de huizenprijzen vóór de kredietcrisis de economische groei, nu die weer opveert, blijven ze daar ver bij achter. Vorig jaar daalden zij met 2%, dit jaar wordt door de kenners een verdere terugval voorzien. Vooral aan de financieringskant verstoort een aantal ontwikkelingen het beeld, zegt beheerder Pietersma. 'Banken zijn voorzichtiger met leningen. De hogere kapitaaleisen van Basel 2 en 3 zorgen voor een kostenopslag. Die worden berekend aan de klant. Daardoor vallen financieringen duur uit en dat zet een domper op de markt.'

Happy
Verder zijn er nog enkele kwesties die in de lucht hangen, die de huizenmarkt ook geen goed doen. Afschaffing van de hypotheekrenteaftrek lijkt voorlopig van de baan, maar blijft op langere termijn toch een issue. Er is een discussie gaande tussen overheid en banken over verplichte aflossing van een deel van de hypotheek, wat het vooral voor starters wel eens moeilijker kan maken. En de hypotheekrente kan dit jaar naar verwachting wat oplopen. Volgens Pietersma helpen deze ontwikkelingen niet, maar zijn ze niet van doorslaggevend belang voor de ontwikkelingen op de huizenmarkt. 'Het is de vraag of deze kwesties echt grote impact hebben. Neem de rente. Het is belangrijker dat de consument zich happy voelt, dan dat de lange rente er een kwartje bij krijgt. Daar moet je je niet op blindstaren.'

Langere termijn
Op een concrete voorspelling laat Pietersma zich niet vastpinnen, maar de kans dat de huizenprijzen over de hele linie omhoog gaan acht hij dit jaar 'extreem laag', gezien de hoeveelheid huizen die te koop staat. Met ruim 190.000 stuks is in Nederland een record bereikt. En daarvan staat ook nog eens een derde langer dan een jaar te koop. 'Stabiel met een minnetje', zo luidt Pietersma's inschatting van de prijsontwikkeling dit jaar.

De wat langere termijn vindt de beheerder belangrijker. 'De richting draait, het herstel zet door en dat is uiteindelijk toch echt gunstig voor de huizenprijzen.' Die kunnen dan weer meebewegen met het economische groeicijfer en de inflatie. Wel verwacht Pietersma structureel gematigder stijgingen dan tijdens de gouden jaren.

Daarbij maakt het natuurlijk veel verschil naar welke regio en welk marktsegment je kijkt. In grote lijnen: de Randstedelijke markt zal eerder aantrekken dan Groningen, en appartementen zijn er te veel, terwijl in de categorie gezinshuis met tuin en garage nog altijd schaarste heerst.

Bron: Marketminds Robeco

De ene index is de andere niet

2011-03-17T04:04:00.000-07:00

Volgende week (wk12) vindt de jaarlijkse herweging plaats van de AEX-index. Op de samenstelling van deze beursgraadmeter is vaak kritiek geuit. Hoe zit deze index in elkaar? En wat zijn de verschillen met andere indices?

Als volgende week de AEX-index wordt herwogen, zullen in tegenstelling tot andere jaren grote verschuivingen uitblijven. BAM verdwijnt naar de Midkap. Daar komt geen nieuwe naam voor in de plaats, omdat de index na het vertrek van het bouwbedrijf al uit 25 fondsen bestaat. Onlangs heeft Aperam, de roestvrijstaalpoot van ArcelorMittal, zich immers afgesplitst van het moederbedrijf. In de Midkap nemen BAM en Pharming de plaatsen in van Crucell en Draka, die van de beurs verdwijnen.

Beursindices hebben verschillende functies. Ze vormen een graadmeter voor het beurssentiment, dienen voor fondsbeheerders als vergelijkingsmaatstaf (benchmark) en ze zijn voor veel beleggers interessant als beleggingsdoel (door bijvoorbeeld opties op een index of een indextracker).

Het is dus geen wonder dat in beursverslagen de prestaties van belangrijke indices nauwlettend worden bijgehouden. Hierbij worden vaak verschillende internationale beursindices in één adem genoemd en dat is opmerkelijk, want er zijn grote verschillen in de manier waarop de beursgraadmeters worden samengesteld.

Marktkapitalisatie
De AEX-index bevat de 25 aandelen met de grootste marktkapitalisatie (aantal uitstaande aandelen, vermenigvuldigd met de beurskoers) op de Amsterdamse effectenbeurs. Elk fonds heeft een eigen wegingsfactor, waardoor het ene aandeel een zwaarder stempel drukt op de stand van de index dan het andere.

Door deze berekeningsmethode biedt de AEX-index een mooi spiegelbeeld van de tijdgeest. Enkele jaren geleden, toen de vastgoedmarkt sterk in de belangstelling stond, herbergde de index veel vastgoedfondsen. En voor de kredietcrisis legden financials een groot gewicht in de schaal. Dat legt ook de zwakte van de AEX-index bloot: volgens critici is de index vaak te eenzijdig samengesteld. Daar komt nog bij dat sommige sectoren, zoals de auto-industrie niet of nauwelijks vertegenwoordigd zijn in Nederlandse indices, wat een een vergelijking met buitenlandse indices, zoals de CAC40 in Frankrijk of de Duitse DAX-index, lastig maakt.

Nationale index
Critici vragen zich ook af in hoe representatief de AEX-index is als graadmeter voor de Nederlandse economie. De nationale graadmeter herbergt geregeld fondsen die nauwelijks binding hebben met Nederland, zoals indexzwaargewicht ArcelorMittal, dochterbedrijf Aperam en – in de jaren negentig – Gucci.

"De AEX-index is geen nationale index meer", verzucht Cees Smit, oprichter en directeur van Today’s Beheer & Brokers. "ArcelorMittal is een ander aandeel dan het voormalige Hoogovens. En KLM is na de fusie met Air France ook een ander bedrijf geworden. Het zijn toch vreemde eenden in de bijt."

Daarnaast valt hem op, dat geregeld fondsen uit de AEX-index verdwijnen, vanwege fusies en overnames, waardoor een verschraling op de beurs optreedt. Van de 25 fondsen die tien jaar geleden de AEX-index bevolkten, hebben er nog veertien een beursnotering. Voormalige blue chips als Vendex en VNU zijn inmiddels verdwenen.

Ondanks de kritiek op de AEX-index is deze graadmeter onder veel beleggers nog steeds populair. Ook Cees Smit ziet een duidelijk pluspunt: "Het is een heel liquide index en de veranderingen in de samenstelling zijn voorspelbaar. Beleggers worden niet geconfronteerd met verrassingen."

Oude economie
De samenstelling van de AEX-index wordt door de markt bepaald. Maar er bestaan ook indices die door deskundigen worden samengesteld. Een bekend voorbeeld is de Dow Jones Industrial Average-index, die is opgericht door redacteuren van de Wall Street Journal. In tegenstelling tot de AEX-index verandert deze index slechts zeer zelden van samenstelling. En dat leidt geregeld tot gemor. Zo werden pas in 1991 de ICT-giganten Intel en Microsoft aan het lijstje toegevoegd, na aanhoudende kritiek dat de index uitsluitend de 'oude economie' weerspiegelde.

Een ander onderscheid met de AEX-index is dat de Dow een prijsgewogen index is en dat het absolute koersniveau de weging van een aandeel bepaalt: hoe hoger de koers, hoe hoger de weging. Deze methode gaat voorbij aan het aantal uitstaande aandelen. Hierdoor heeft Microsoft een veel kleinere impact op het koersverloop dan IBM, terwijl de beurswaarde van dat bedrijf aanzienlijk groter is.

De Amerikaanse S&P 500-index probeert het beste uit alle werelden te combineren. Een commissie van economen en analisten van Standard & Poor's (vandaar de naam S&P) stelt deze index samen. Belangrijke criteria zijn de marktkapitalisatie en de verhandelbaarheid, maar ook het belang van een fonds in een sector en de winstgevendheid van de onderneming. Verder sturen de samenstellers aan op een evenwichtige samenstelling over sectoren.

Vanwege de brede samenstelling van de index geldt de S&P 500 als een belangrijke graadmeter voor het beurssentiment in de Verenigde Staten.

MSCI World
Voor veel beheerders van wereldwijde beleggingsfondsen vormt de MSCI World-index een belangrijke benchmark. Deze index bestaat uit 1.728 aandelen uit 24 ontwikkelde landen. Opkomende markten vallen hier dus buiten, al hebben deze wel een plaats in regionale sub-indices.

Bron: Marketminds Robeco

Rentemarkt 2011

2011-01-13T08:58:00.000-08:00

De ontwikkelingen op de rentemarkten in 2011 zullen blijk geven van een aantal onderliggende krachten, die zowel een drukkend als stijgend effect op de renteniveaus hebben.

Zo zullen de economische ontwikkelingen in Europa naar verwachting gematigd positief zijn bij een laag niveau van inflatie. Dit rechtvaardigt een laag niveau van de korte en lange rente. Echter, de ontwikkelingen in Griekenland, Ierland en in een latere fase wellicht andere Euro-landen als Portugal en Spanje, laten zien dat de spanningen in het Euro-gebied nog niet ten einde zijn. Deze landen worden gedwongen om fors te bezuinigen waarbij de rente’s op flink hogere niveau’s liggen dan in landen als Duitsland en Nederland. Zolang de spanningen aanhouden en meer landen worden betrokken, zal dit een opwaarts effect op de rente hebben.

Een andere factor die een rol speelt, is de rentebeweging in de VS. De Fed zal voorlopig tot medio 2011 voor in totaal zo’n $600 miljard aan obligaties kopen. In principe houdt dit de rente laag. Het Amerikaanse Congres heeft daarnaast in overleg met de president besloten om de (meeste) belastingverlagingen die onder G.W. Bush waren ingevoerd, voor een periode van 2 jaar te verlengen. Dit zal de economische activiteit in 2011 naar alle waarschijnlijkheid een redelijke impuls geven, waardoor de groei rond de 2 a 3 procent kan uitvallen bij wederom een gematigde inflatie. Aangezien het overheidstekort hierdoor wel toeneemt en een serieuze reductie pas na de volgende presidentsverkiezingen valt te verwachten, heeft dit reeds een stijgend effect op de rente gehad.

De grote vraag is nu welke factoren zullen overheersen. Alhoewel de inflatie nog steeds erg laag is, wijst de historie uit dat als dit eenmaal gaat stijgen, zo’n stijging meestal harder gaat dan verwacht. Ook een structurele oplossing in Europa van de problemen rond de PIIGS, hetzij in de vorm van Eurobonds, een fiscale unie, een schuldsanering, een scheuring van het Euroblok of het laten meedelen van obligatiehouders in toekomstige verliezen, vergroot de kans op rentestijging.

Een prudente strategie in deze omgeving houdt de gemiddelde looptijden van leningen daarom beperkt en richt zich op een goede kwaliteit van de debiteur. Mocht de rente gelijkbijven of toch dalen, dan verdient u als belegger toch een redelijk rendement. Mocht de rente echter uitschieten naar boven, dan bent u daardoor beter beschermd. Verder zal in dat geval tevens bekeken worden om het obligatiegedeelte van uw portefeuille met derivaten te beschermen. Zoals u ziet, vergt het beheer nu eenmaal maatwerk. En dat is wat u van ons mag verwachten.

Drs. P. Bekius
Raad van Advies
http://www.helliot.nl/

Vermogensbeheer 2011

2011-01-12T15:03:00.000-08:00

In welk vaarwater komen we dit jaar terecht. De glazenbol is weer eens van zolder gehaald en heeft zich in de kaarten laten kijken.

2011 wordt het jaar van de overnames

De balansen van de meeste Large-Caps maar ook van de Mid-Caps staan er na alle kostenbesparingen en herstructureringen uitstekend voor.

In 2010 was al duidelijk dat deze oorlogskassen zich vertaalde in grote overnames. Google alleen al was in 2010 goed voor zo’n kleine 30 overnames. In Nederland liggen Crucell en Draka nog steeds onder bod en de overnamegeruchten zijn voorlopig de wereld nog niet uit. Waarschijnlijk is het startschot gegeven voor weer een immense overnamegolf, die beleggers en de merger en acquisition sector geen windeieren zullen leggen. Een greep uit de bedrijven die al enige tijd genoemd worden maar nog niet ten prooi zijn gevallen zijn onder andere: ASMI, Binck, DSM, Ordina, Tom Tom, USG, Wessanen.

2011 wordt het jaar van herstel in vertrouwen
Er is een stijgend trendkanaal aan het ontstaan in verschillende sentimentsindexen. Een van de belangrijkste indexen is de Consumer Sentiment Index van de University of Michigan. Deze index zette in september een hogere bodem neer wat een goed teken is voor het marktsentiment.

Het consumentenvertrouwen is een goede globale indicator voor beurskoersen omdat een toename van het vertrouwen positief is voor de consumentenbestedingen. Als de trend zich omhoog voortzet kan 2011 wel eens een mooi beursjaar worden.

2011 wordt het jaar van de echte transparantie.
Niet alleen Wikileaks zet de trend naar meer openheid van zaken en met name zaken die het daglicht niet kunnen verdragen. Ook de AFM heeft in een Leidraad laten weten dat het voor beleggers meer inzicht wil geven in de risico’s. Er komt een risicowijzer, waarbij de beleggers een indicatie van het risico krijgen op basis van de bewegelijkheid van de koers. Een naam van een beleggingsproduct of strategie zegt vaak niets over het risico. De risicowijzer geeft beleggers een instrument om beleggingsproducten en strategieën op basis van het risico met elkaar te vergelijken.

Als nu ook nog de retourprovisies van beleggingsfondsen en bewaarbanken transparant worden gemaakt zijn we waar we moeten zijn in de financiële wereld.

2011 wordt het jaar dat de Banken nogmaals maar veel strenger getest gaan worden
Na veel kritiek op de in juli 2010 gehouden stresstest van banken komt er in februari 2011 een veel zwaardere stresstest. De kritiek was ontstaan doordat Ierse banken een paar maanden na het slagen van de test in grote problemen waren gekomen. De aandelenmarkten houden niet van onzekerheden. De aanloop naar de stresstest zal begin 2011 naar mijn verwachting weer druk gaan uitoefenen op de aandelenbeurzen. Pas nadat de resultaten gepubliceerd zijn zal de markt opgelucht ademhalen, of komt er toch nog een lijk uit de kast!? Linksom of rechtsom zal het waarschijnlijk resulteren in nog strengere regels en toezicht op de banken.

2011 wordt het jaar dat we weer door de 400 stijgen
Tenminste als de geschiedenis zich herhaalt. Het jaar 2011 kan een “déjà vu” worden van het jaar 2005. Na de kredietcrisis laat de AEX tot op heden een beursverloop zien dat haast identiek is aan de periode van na de internetbubbel. In 2005 opende de AEX op een stand van 348 punten en sloot het jaar af op 436 punten. De huidige koers van de AEX ontloopt de beginkoers van 2005 niet veel. Mochten we dezelfde stijging doormaken in 2011 dan betekent dit een stijging van 25%. Laten we het hopen want dat zou veel problemen oplossen. Bijvoorbeeld die van pensioenfondsen. Op niveaus boven de 400 is de dekkingsgraad wel weer op orde.

Enige voorzichtigheid is natuurlijk op zijn plaats. De stresstest in februari kan het tij keren en als het aan de Elliott Wave theorie ligt gaan we eerder richting de 200 dan de 400. Ik ben van mening dat je de neerwaartse risico’s goed moet managen en dat blijven we dan ook heel 2011 doen.

Alain E. de Haas
http://www.helliot.nl/

Helliot: let op met Zilver en Goud

2011-01-11T10:16:00.000-08:00

Door de waanzinnige populariteit van ETF’s en fondsen bij speculanten in zilver en goud zijn de koersen explosief gestegen. Niets is zo echter zo veranderlijk als een speculant. Beleggen in zilver en goud wordt daarmee van veilige haven tot meer en meer speculatie.

De metalen zijn zo’n toverwoord geworden dat elke belegger wel een ETF of fonds van deze metalen aanhoudt. Er zal dan ook niet zomaar een einde komen aan de koersstijgingen. Uit onderzoek van Bloomberg onder analisten blijkt het koersdoel in 2011 voor goud $1.550-$1.600 en voor Zilver $35-$40, dus nog voldoende winstpotentieel. Maar onthoudt: wat hard omhoog gaat, komt ook hard omlaag.

Bescherming
De onzekerheid die we door de kredietcrisis hebben moeten doormaken heeft ertoe geleid dat beleggers zoeken naar bescherming tegen hyperinflatie/geldontwaarding, bankfaillissementen en herstructureringsmaatregelen van de overheid.

Metalen als zilver en goud spreken bij het publiek tot de verbeelding van waardevastheid. Die ring, ketting of klomp zilver of goud behoudt toch immers altijd zijn waarde nietwaar? Dat het z’n waarde behoudt is waar. Maar welke prijs hoort bij die waardevastheid? Op welke prijs kun je ervan uitgaan dat jouw investering waardevast is?

Laten we de vraag en aanbodzijde van zilver eens onder de loep nemen.

Vraagzijde
De zilvervraag -exclusief speculanten- is het grootst in de categorieën industrie, fotografie, sieraden en zilverwaren en is de afgelopen dertig jaar als in onderstaande grafiek verdeeld:

De industriële vraag naar zilver (electronica, super-conductors, medisch gebruik, etcetera) is redelijk constant te noemen met zo’n 40-50% belang in de totale vraag. De vraag vanuit fotografie daalt gestaag met zo’n 10% per jaar door de digitale fotografie. Met name het zilvergebruik voor röntgenfoto’s houdt de zilvervraag op de been totdat ook deze foto’s digitaal worden bekeken.

De zilvervraag uit de sieraden en zilverwarenhoek is de laatste jaren afgenomen maar zou een positieve impuls kunnen krijgen als consumenten uitwijken van duurdere gouden sieraden naar zilveren sieraden. In onderstaande grafiek ziet u hoe grillig de vraag naar goud en zilver is uit de sieradenhoek en met name is afgenomen voor goud:

In tegenstelling tot de afnemende vraag uit de juwelenhoek hebben speculanten en veiligheidszoekers een ware explosie veroorzaakt in de vraag naar goud en zilver door massaal te beleggen in ETF’s en allerlei actieve fondsen met zilver. Ze zijn daarmee de grootste veroorzaker van de explosief stijgende prijs van zilver. De vraag die deze speculanten veroorzaken is meer dan verviervoudigd:

Een wat langere grafiek met betrekking tot mutual funds en ETF’s over twintig jaar laat de enorme hype zien van de afgelopen drie jaar:

Het risico van de vraag uit de speculantenhoek is dat het er veel meer zilver boven de grond wordt gehaald dan dat er gebruikt wordt in de industrie. Speculanten houden een overschot van ongeveer een half jaar tot een jaar zilverproductie in handen. De vraag naar zilver van speculanten groeit extreem veel sneller dan de mijnbouw kan groeien. Er is een gevaar dat speculanten ook weer snel kunnen besluiten om te liquideren en dit ook uitermate makkelijk kunnen door de liquide handel van ETF’s en fondsen.

Aanbodzijde
In het aanbod van zilver wordt grotendeels voorzien door mijnbouw. De tien grootste leveranciers zijn Peru, Mexico, China, Australie, Bolivia, Rusland, Chili, de USA en Polen. Daarnaast wordt zilver voornamelijk verkregen uit aanbod van oude zilverwaren en door verkopen van de overheid. Het aanbod is in de afgelopen dertig jaar stapsgewijs toegenomen:

Met name het aanbod uit mijnbouw is sinds 1995 toegenomen. Aangezien ze goed gefund worden door investeerders in aandelen van mijnbouwbedrijven (o.a. middels ETF’s), zit er voor hen maar één ding op: gehoor geven aan de vraag uit de beleggingshoek.

Speculatie
Tot 2003 was er een tekort aan zilver, ná 2003 is dit veranderd in een overschot aan zilver. Er wordt dus minder zilver gebruikt en meer zilver boven de grond gesleept. Dat is vreemd als je beseft dat de prijzen vier keer over de kop zijn gegaan. Normaliter mag je verwachten dat in deze situatie de prijs zou dalen ware het niet dat het totale overschot wordt geabsorbeerd door speculanten in zilver. Sterker nog, beleggen in zilver is zo populair dat speculanten dusdanig meer zilver vragen dan het aanbod groot is, dat de prijs dwars door het dak is gegaan.

De huidige prijs van zilver is dus slechts gerechtvaardigd zolang speculanten en veiligheidszoekers menen dat de metalen veilige havens zijn. De prijs wordt dan ook met name door angst opgedreven in plaats van bijvoorbeeld fundamentele schaarste.

Mocht de interesse van speculanten afnemen doordat de economie toch zijn weg weer vindt of mocht er flink winst worden genomen waardoor prijzen corrigeren, dan kan dat een trigger zijn voor een grotere liquidatie door speculanten en heftige koerscorrecties. Dat zal niet de eerste keer zijn, in de (loan & savings-) crisis 1980 zag je eenzelfde koersverloop als het huidige:

Het fenomeen van extreem stijgende koersen door speculanten hebben we al vaker ervaren, het wordt achteraf vaak een prijsbubble genoemd zoals de internetbubble, de vastgoedbubble, etcetera. Nu zal er niet snel een fysieke zilverbubble ontstaan. Wel kan de prijs te hard stijgen door speculatie en niet meer de veilige haven van zilver vertegenwoordigen.

Zolang de populariteit van het beleggen in edelmetalen ongekend hoog is en de onrust in de economie aanhoudt, kunnen de prijzen aardig omhoog. Als de honger naar veiligheid gestild is (let op: de markt denkt een jaar of wat vooruit) en beleggers weer op zoek gaan naar cashflow of investeringen in andere instrumenten dan is een harde correctie zoals in begin jaren ’80 niet uitgesloten. Tophandelaren zeggen: ‘Expect the unexpected’.

Advies
Beleggen in zilver is dus niet aankopen en achterover leunen, dat kan je duur komen te staan. Een oplettende blik en een nooduitgang of stoploss verdienen de voorkeur. Zorg er ook voor dat het belang in deze edelmetalen in een Alpha beleggingsportefeuille niet te groot wordt, met niet te groot denk ik aan een belang van 15% tot zo’n 30%, uiteraard afhankelijk van uw beleggingsprofiel en beleggingsbeleid.

Ik denk daarbij aan de volgende grondstoffen:

Light Crude, Brent Crude, gas
Koper, goud, alumium, zinc, nickel, zilver, lithium
Corn, wheat, sugar, soybeans

Verdeel je belang over meerdere grondstoffen. Een belang in slechts één grondstof als zilver of goud kan ernorme volatiliteit in de portefeuille teweeg brengen wat in de meeste gevallen onwenselijk is. Kijk voor de zekerheid nog even naar bovenstaande (zilver-) grafiek, ik hoop dat deze piek nog veel verder reikt maar ‘een gewaarschuwd mens telt voor twee’.

Bronnen: Bloomberg, The Silverinstitute, ScotiaBank, CPM Group

Roger Broekhuizen
Managing Director
http://www.helliot.nl/

Terugblik beleggingsjaar 2010

2011-01-11T08:36:00.000-08:00

Graag wil ik met u even kort terugblikken op het beleggingsjaar 2010. Niet om u lastig te vallen met “achteraf wijsheden”, maar alvorens vooruit te kijken is het verstandig om eerst een blik terug te werpen.

Het is bepaald geen saai jaar geweest. Daar waar we in het eerste kwartaal dachten de stijgende lijn van 2009 op ons gemak voort te kunnen zetten, bleek in het tweede kwartaal dat de economische groei in de Verenigde Staten aan het afvlakken was. En dat gooide uiteraard roet in het eten. De werkgelegenheid en de huizenmarkt toonden geen signalen van herstel waardoor ook de consumentenbestedingen op een laag niveau bleven. Daarmee bleek dat het voorgaande herstel voornamelijk werd gedragen door de stimuleringsmaatregelen van Obama en Bernanke. De vrees voor een Double Dip scenario was op dat moment dus reëel.

Schuldencrisis
Vrijwel gelijktijdig brak in Europa de schuldencrisis uit. Althans, we kregen het besef van de ernst van de situatie. Doordat de Grieken met hun cijfers hadden gerommeld waren zij het eerst aan de beurt. Het Griekse begrotingstekort bleek meer dan 13% te bedragen waarop de markt massaal Grieks schuldpapier dumpte. De rente op het schuldpapier steeg explosief. De EU moest ingrijpen en nadat de markt ook Ierland en Spanje het mes op de keel zette werd onlangs besloten om een permanent noodfonds op te richten.

Achtbaan
Zowel de schuldencrisis als de vrees voor een Double Dip gooide de aandelenmarkt in een wilde achtbaan. De AEX noteerde een high van ruim 357 punten en een low van krap 305 punten. Een verschil van maar liefst 17%. Tel daarbij op dat er een serie van 10 aaneensluitende handelsdagen is geweest waarop de index in de plus eindigde, dat meerdere handelsdagen een min van ca. 3% opleverde, maar dat er ook een dag was waarop 7% (!) kon worden bijgeschreven. Er zullen zat daytraders zijn die ‘s nachts met het zweet op het voorhoofd naar het plafond hebben liggen staren.

Witte raven
Het was niet alleen maar kommer en kwel. Voor 2010 en 2011 wordt de groei van de wereldeconomie geschat op 4,5 à 5%. Het zijn vooral de Emerging Markets die deze wereldwijde groei ondersteunen. Zowel de export als de consumptie nemen in deze regio’s toe. Terwijl de groei in de Eurozone gematigd is lijkt Duitsland de crisis ver achter zich te laten. De Duitse economische groei is meer dan behoorlijk te noemen en de werkgelegenheid is daar op het hoogste niveau sinds 1992.

Kijkend naar de assets bereikte edelmetalen, goud en zilver, en grondstoffen, koffie en graan recordhoogten. Deze assets noteerde in 2010 spectaculaire rendementen.

De AEX daarentegen sloot op 1 december nog op nagenoeg de slotstand van 2009 maar lijkt nu toch rond het hoogste niveau het jaar te gaan afsluiten. Dat geeft de aandelenbelegger moed voor 2011. Fijne feestdagen!

Edgar Samuel
Raad van Advies

In deze column geeft Edgar Samuel zijn persoonlijke visie over het betreffende onderwerp. De informatie in deze column is niet bedoeld als individueel beleggingsadvies of als aanbeveling tot het doen van bepaalde beleggingen.

Waar moet het heen? Hoe zal het gaan?

2010-12-27T09:07:00.000-08:00

Nadat 2009 een relatief snel maar gelijkmatig herstel van de indices liet zien, kunnen we over 2010 rustig spreken van een consolidatie van dat bereikte niveau. De trading range is feitelijk heel bescheiden geweest. Een doodsaai beleggingsjaar met ontstellend veel rumoer.

Mede door de bewustwording van de enorme overheidstekorten die opgebouwd zijn om de mega ontwaarding van het onroerend goed wereldwijd op te vangen. Het eind van die ontwaarding is wel in zicht en ook redelijk inzichtelijk, maar nog niet bereikt.

Overheden zijn naarstig op zoek naar mede-risicodragenden en komen hoogstwaarschijnlijk uit bij houders van staatsleningen. Beleggers in landenpapier waar de gebakken lucht zeer ernstig hard verdampt is, kunnen nog een aardige rekening gepresenteerd krijgen. Nu blijken vooral bankinstellingen eigenaar te zijn van dit soort waardepapier en die zullen op hun beurt ongetwijfeld fiscale voorzieningen treffen, waardoor de gemeenschap toch indirect meebetaald aan de afboekingen. Slimme jongetjes zullen de sommen wel maken en het volk op gepaste wijze verkondigen welke strategie het minst schadelijk is voor de overheidskas. We zijn gewaarschuwd en moeten derhalve op onze tellen passen. Echter ervaring leert, bij problemen die men ziet aankomen, dat de balken onder het ijs altijd wat dikker lijken te zijn. Echt gevaar ontstaat altijd door het onverwachte.

Euro inflatie
Het creëren van banen en daardoor het bieden van perspectief op een vast inkomen, zal o.a. het consumentenvertrouwen verder doen stijgen, consumentenbestedingen zullen naar verwachting geleidelijk toenemen. Bedrijven, sneller “lean en mean” geworden dan per definitie tragere overheden, kunnen hun winstpotentieel verder uitbouwen. Het kan haast niet anders dat de Euro inflatie zal oplopen, mede omdat het onvermijdelijke bijdrukken van euromunten onze schulden moet doen krimpen en tegelijkertijd de verhouding met de US$ binnen getolereerde bandbreedtes in evenwicht gehouden dient te worden. Onze trans-Atlantische vrienden zijn niet gek. Zij hebben het weg inflateren van hun schulden eigenlijk uitgevonden en doen het al jaren. Het beleid van de draaiende drukpersen heeft mij altijd verbaasd, maar de FED president is nu eenmaal de “King”.

Voor de bühne moet er natuurlijk ook bezuinigd worden. Deze herijking gaat gepaard met veel discussie en zal ook nog de nodige maatschappelijke onrust met zich mee brengen, maar iedereen zal begrijpen dat het onvermijdelijk is. En wellicht zal binnen vijf tot tien hele jaren het mondiale schuldenprobleem alweer naar een acceptabel niveau teruggebracht zijn. De media, de analisten, politici en iedereen die er maar een beetje verstand van had, brachten ons, gewone mensen, verbaal naar de rand van een totale ineenstorting. Natuurlijk begrijp ik heel goed dat een enkele minister van financiën nu en dan ‘s nachts na een angstige droom gillend wakker wordt. Hebben we allemaal wel eens, maar waar staat geschreven dat we louter een zorgeloos leven dienen te leven.

Sector rotatie
2011 zou een jaar kunnen zijn volgens de meester-economiestrategen van de grote Amerikaanse zakenbanken waar het herstel van de bedrijfsresultaten doorzet maar de economie als geheel wat minder hard groeit dan het afgelopen jaar. Beleggers zullen langzamerhand meegevoerd worden naar stabielere vooruitzichten en na een jaar van consolidatie kunnen de indices dan eindelijk verder stijgen. Met name veroorzaakt door hogere dividenden en hogere koers-winstratio’s. Natuurlijk hoop ik dat mijn mond koekjes zal eten.

Er wordt ook verwacht dat niet alle sectoren even hard mee zullen groeien. Sector rotaties lijken daardoor waarschijnlijk. Aanvankelijk zullen consument gedreven aandelen mogelijk de beste performance tonen. Later in 2011, als een deel van de verwachte stijging gerealiseerd is, moeten we mogelijk switchen naar defensievere aandelen. De werkelijkheid is altijd weerbarstiger dan de verwachting. Daarom is het van belang de benedenwaartse risico’s niet uit het oog te verliezen. Bescherming is noodzakelijk. Uw vermogensbeheerder weet er alles van.

Frank Oosthoek
Raad van Advies
http://www.helliot.nl/

Uw vermogensbeheerder wordt Risicowijzer

2010-12-26T09:43:00.000-08:00

Indien u een vermogensbeheerder heeft dan zal deze u in de toekomst meer gaan vertellen over de concrete risico’s die u loopt.

Misleiding
Uit onderzoek is gebleken dat de namen voor beleidsvormen die beheerders hanteren en de daaraan gekoppelde risico’s nogal uiteenlopen. Voor een cliënt is het daardoor moeilijk om een vergelijking te maken tussen de verschillende mogelijkheden. Tot op heden worden risico’s nogal vaag gecommuniceerd in termen als: defensief, behoedzaam, beschermd beleggen, gematigd offensief of bijvoorbeeld het tot de verbeelding sprekende: avontuurlijke profiel? Het zegt mij allemaal niets totdat ik de selectie zie waarin men gaat beleggen.

Opheldering
Vrijdag 19 november 2010 heeft de AFM het “leidraad informatie over risicoprofielen” gepubliceerd. Het doel van deze leidraad is om cliënten meer inzicht te geven in beleggingen en risico’s die behoren bij een bepaald risicoprofiel. Uiteindelijk kan de consument daardoor een betere keuze maken tussen twee beleggingsvoorstellen en de risico’s die daarmee samenhangen.

Het startpunt van het meten van Risico is bewegelijkheid. En de bewegelijkheid wordt statistisch uitgedrukt in de standaarddeviatie.

Risicomaatstaf
In een eerdere publicatie over standaard risicoprofielen heeft de AFM al een voorzetje gedaan om te gaan werken met standaarddeviatie als risicomaatstaf. Op Europees niveau ligt er een voorstel om te werken met 7 volatiliteitintervallen, oftewel bewegelijkheidbandbreedtes van portefeuilles. (voor verpakte beleggingsproducten)

0%-0,05%
0,5%-2%
2%-5%
5%-10%
10-15%
15%-25%
25- hoger

Voorbeeld portefeuille
Als een portefeuille een standaarddeviatie heeft van 6% dan betekent dit dat in 68% van de gevallen het rendement in een jaar binnen een bandbreedte van -6% en +6% zal vallen ten opzichte van het te verwachte rendement. Mocht het te verwachte rendement 5% zijn betekent dit met een betrekkelijke zekerheid (68%) dat uw rendement gaat uitkomen tussen de -1% en +11%. Als u twee keer de standaarddeviatie neemt dan wordt de betrouwbaarheid 95%.

Als cliënt wil je weten waar je aan toe bent. Een hele verheldering moet het zijn om straks een indicatie te hebben van de bewegelijkheid van je portefeuille, natuurlijk wel met een bepaalde betrouwbaarheidsinterval (het blijft statistiek).

Rekenwerk
De exercitie om de standaarddeviatie van een portefeuille te bepalen is geen kattenpis. Zeker als deze bestaat uit diverse categorieën. De ingrediënten die je voor deze formule nodig hebt zijn: standaarddeviatie per categorie, onderlinge correlatiecoëfficiënt en het gewicht per beleggingscategorie.

Laat de AFM nu gekomen zijn met een correlatiematrix (bron VBA) en een indeling van 17 beleggingscategorieën met bijbehorende standaarddeviatie (bron VBA). Iedere vermogensbeheerder is nu in staat om per portefeuillestrategie een helder beeld van het risico te geven door de standaarddeviatie te berekenen en te communiceren.

Hieronder een paar voorbeelden van standaarddeviaties per individuele categorie:

Staatsleningen Euro AAA-AA 3,5%
Investmentgrade Bedrijfsobligaties Euro 5%
Aandelen ontwikkelde landen 17,5%
Aandelen opkomende markten 22,5%
Vastgoed indirect Nederland 7,5%
Grondstoffen 22,5%

Kritiek
Een puntje van kritiek op de standaarddeviatie van de categorie obligaties is wel dat de looptijd er niet in is meegenomen. De looptijd die van grote invloed is op de rentegevoeligheid (bewegelijkheid) wordt zodoende niet meegenomen. Aan de vermogensbeheerder de taak om deze binnen de perken te houden.

Naast inzicht in de risico’s is inzicht in de kosten van even groot belang. Iedere cliënt dient de kostenstructuur, ook achter de schermen in beeld te hebben zodat duidelijk wordt wat de impact is op het rendement.

Conclusie
Vermogensbeheer is een vak, waarbij het gaat om rendement en risico’s van beleggingen in plaats van het bedenken van mooie namen voor beleidsvormen die voor cliënten moeilijk te doorgronden zijn. Een cliënt behoort naast inzicht in de risico’s ook een helder beeld te hebben van de kosten, zodat een goede keuze gemaakt kan worden tussen de verschillende aanbieders en voorstellen. Wij zijn een groot voorstander van “echt” transparant werken en zijn blij met het initiatief van de AFM.

Drs. ing Alain E. de Haas
Managing Director Helliot
http://www.helliot.nl/

Verdienen aan grondstoffen: CTA’s

2010-12-23T10:01:00.000-08:00

Voor een hoop beleggers is de term CTA nog onbekend, echter door de weer oplaaiende populariteit van grondstoffen is het niet de vraag of, maar wanneer deze vorm van commodity-beleggen op grote schaal in Europa wordt aangeboden.

CTA staat voor Commodity Trading Advisor. Een CTA is een soort vermogensbeheerder die volgens een systematische beleggingsstrategie handelt. Van oorsprong waren het grondstoffenhandelaren, maar vandaag de dag handelen ze in alle liquide future en optie markten. Een CTA is net zoals een vermogensbeheerder verantwoordelijk voor de trades op de effectenrekeningen van hun cliënten. Deze rekeningen worden managed accounts genoemd en CTA is dan ook een vorm van Managed futures.

Afgelopen decennia is het aantal CTA’s en het beheerde vermogen exponentieel gestegen.

Er zijn nu ongeveer 800 CTA’s geregistreerd bij de National Futures Association (NFA), dit is een zelfstandige organisatie in Amerika voor futures-en optiemarkten. In de grafiek hieronder is de hype in CTA’s te zien.

Aantal CTA’s en het beheerde vermogen

Strategieën:
Het succes van een CTA valt of staat met de gehanteerde strategie erachter. Een aantal veel voorkomende strategieën zijn:

Trendvolgend: een strategie die eenvoudig de trend volgt op basis van bepaalde technische indicatoren (bijvoorbeeld het voortschrijdende gemiddelden). Een CTA die gespecialiseerd is in deze strategie kan profiteren van zowel stijgende markten en dalende markten.

Countertrend strategie: Deze strategie is gericht om te profiteren van omkeringen. Als je kijkt naar een grafiek, zal niets recht omhoog of omlaag bewegen. Er zijn vaak pullbacks en omkeringen. Deze strategie tracht te profiteren van deze vorm van bewegen.

Arbitragestrategie: Er zijn een aantal substrategieën die vallen onder arbitrage. De meest voorkomende in de managed futures-industrie is statistische arbitrage. Een eenvoudig voorbeeld hiervan is het gelijktijdig kopen en verkopen van goud op verschillende beurzen. Met deze strategie wordt geprofiteerd van het prijsverschil.

Schrijfstrategie: Deze strategie richt zich op het schrijven van opties (en het incasseren van premies) die waarschijnlijk waardeloos vervallen. Het idee is dat de schrijver zal profiteren van de premie die hij ontvangt van de koper. Het risico verbonden aan deze strategie is echter dat de optie in the money wordt en de schrijver moet leveren.

Global Macro / fundamentele strategie: Deze CTA’s hebben een meer fundamentele aanpak en kijken naar gewasrapporten, weerpatronen, economische rapporten en andere fundamentele gegevens om te bepalen welke grondstoffutures long of short te gaan. Elke gehanteerde strategie bepaalt in belangrijke mate in welk soort futures er gehandeld wordt.

Voordelen:
Het grootste voordeel van het toevoegen van Managed Futures (of CTA’s) aan een effectenportefeuille is het verlagen van de volatility (beweeglijkheid). Ook risicovermindering is mogelijk omdat er gehandeld kan worden in een brede scope van markten die een lage of negatieve correlatie hebben met traditionele beleggingscategorieën. In onderstaande tabel is een correlatie onderzoek te zien van CME Group.

Correlatie managed futures met traditionele beleggingscategorieën

Met name in economisch slechte tijden is de performance van Managed Futures goed, waardoor het een toegevoegde waarde kan zijn in traditionele portefeuilles.

Hieronder een onderzoek van CME Group over de impact van CTA’s in een portefeuille. Zoals je kunt zien neemt het risico af zodra je aan een neutrale portefeuille managed futures toevoegt en neemt het risico toe als de portefeuille alleen uit managed futures bestaat.

Effect van CTA’s in een portefeuille

Een bijkomend voordeel is dat CTA’s handelen in liquide en beursgenoteerde futures waardoor men een optimaal transparante portefeuille heeft die door de hoge liquiditeit op ieder moment ook weer verkocht kan worden.

Nadelen:
De minimum bedragen voor het openen van een account zijn hoog, meestal vanaf 1 miljoen dollar. Daarvoor krijg je volledige transparantie en realtime inzicht in de posities. Het alternatief is een fonds waarbij de transparantie vaak weer ver te zoeken is.

Daarnaast is performance fee een onderdeel van de vergoeding. Dit betekent dat een deel van de gerealiseerde winst meestal tussen 10% en 20% naar de betreffende organisatie gaat. Dit gaat rechtstreeks van je rendement af, het is echter wel een flinke stimulans voor de CTA om een hoog rendement te halen.

CTA’s zijn relatief onbekend in Europa en daardoor een ver van je bed show. In Nederland is Transtrend een van de weinige organisaties die geregistreerd is als CTA. Ze hanteren een trendvolgende systematiek.

Conclusie:
Een CTA is een soort vermogensbeheerder die volgens een systematisch plan handelt in Futures en Opties voor de Cliënt. Vroeger was dat met name in grondstoffen, tegenwoordig wordt er gebruik gemaakt van een hele range aan future markten en wordt het ook wel Managed Futures genoemd. Dit is een hele pure en transparante vorm van beleggen. In Amerika zijn CTA’s heel gangbaar, maar in Europa zijn ze nog relatief onbekend bij beleggers. Een voordeel van deze vorm van beleggen is dat je de bewegelijkheid en het risico van je portefeuille kan verkleinen. Een groot nadeel is dat het minimum in te leggen vermogen vaak vanaf 1 miljoen dollar is.

Drs. ing Alain E. de Haas
Managing Director Helliot
http://www.helliot.nl/

Opkomende obligaties

2010-12-22T14:25:00.000-08:00

De gezonde economische positie van veel opkomende landen steekt relatief gunstig af tegen de toenemende zorgen in de Westerse wereld. Deze verschuivende balans heeft een grote geldstroom richting staatsobligaties van emerging markets op gang gebracht.

Na aandelen uit emerging markets krijgen nu ook obligaties van deze landen een steeds grotere plaats in beleggingsportefeuilles. Staatsleningen van opkomende landen ontlenen hun aantrekkelijkheid voor een deel aan de eigenschap die deze regio’s voor aandelenbeleggers interessant maakt, namelijk een economische groeitempo dat aanzienlijk hoger ligt dan in de ontwikkelde wereld. Bij een groeiende economie horen stijgende overheidsinkomsten en een grotere waarschijnlijkheid dat rente en leningen in de toekomst terugbetaald kunnen worden. Bovendien heeft het merendeel van de opkomende landen tegenwoordig een begrotingsoverschot, een relatief lage staatsschuld en grote buitenlandse valutareserves .

Valutareserves
Een gebrek aan die valutareserves is veel landen in het verleden opgebroken. Om internationale beleggers te trekken, werden staatsobligaties vaak uitgegeven in dollars. Zo liepen buitenlandse partijen die de leningen kochten geen valutarisico. Zonder grote reserves in buitenlandse valuta is een land aangewezen op de valutamarkten voor het verwerven van de dollars voor rente- en aflossingsbetalingen. Als de lokale munt aan waarde verliest, bijvoorbeeld als gevolg van economische problemen, leggen deze betalingen een steeds grotere druk op een land. Dit ondermijnt het vertrouwen op de financiële markten.

Risico-opslag snel gedaald
Een gestage daling van de risico-opslag op staatsobligaties uit opkomende landen wijst erop dat dit risico in de ogen van beleggers in de afgelopen tien jaar geleidelijk is afgenomen. Het rendement op deze leningen lag enkele jaren geleden honderden basispunten boven vergelijkbare uitgiftes van ontwikkelde landen. Door sterke economische groei en een gezond financieel beleid in met name Aziatische landen – in combinatie met de groeiende begrotingsproblemen in Zuid-Europa – is die risicopremie in sommige gevallen al omgeslagen in een korting.

Valuta-effect
De steeds sterkere positie van opkomende landen op de internationale obligatiemarkt zorgt ervoor dat deze landen het zich kunnen permitteren om obligaties niet langer in dollars uit te geven. Ruim 85% van de nieuwe leningen noteert in de lokale munt, terwijl dat tien jaar geleden minder dan 30% was. Deze trend heeft Europese beleggers de afgelopen tijd in de kaart gespeeld, aangezien de zwakte van de euro op de internationale valutamarkten in het afgelopen halfjaar heeft gezorgd voor een extra rendement van 15% tot 20%.

Inhaalslag
De belangrijkste indices voor obligaties uit opkomende landen, zoals de JP Morgan EMBI Global, noteren in dollars. In die valuta komt het rendement dit jaar op bijna 5% na een stijging van ruim 25% in 2009. De opmars is een gevolg van een enorme institutionele geldstroom richting deze obligaties. Volgens beleggingsstrateeg Alexandre Tavazzi van de Zwitserse zakenbank Pictet is dat voornamelijk een inhaalslag: ‘Emerging debt heeft een weging van 5% a 6% in de belangrijke wereldwijde obligatie-indices. Een jaar geleden woog het segment slechts voor ongeveer 3% mee in de portefeuille van veel partijen. De beweging van de afgelopen maanden is een inhaalslag die veel beleggers op een neutrale weging heeft gebracht.’

Geldstroom
In veel modelportefeuilles heeft de beleggingscategorie echter al een hogere weging dan de 5% à 6% in de benchmark. Zolang een oplossing voor de Griekse schuldencrisis uitblijft, is er volgens Tavazzi geen aanleiding om te verwachten dat de geldstroom richting staatsobligaties van opkomende markten op korte termijn afzwakt. Daarin schuilt volgens hem een gevaar. Door de grote vraag en het beperkte aanbod van nieuwe leningen lopen de prijzen op en komt het effectieve rendement onder druk te staan.

Bron: Marketminds Robeco

http://www.gevonden.nl/
http://beleggen.jouwverzamelaar.nl/

China voert schimmig valutabeleid

2010-12-07T14:29:00.000-08:00

China staat onder toenemende druk om de yuan los te koppelen van de dollar. Hoewel de binnenlandse economische noodzaak ontbreekt, ontkomt het land er uiteindelijk niet aan om de eigen munt te laten appreciëren.

China heeft de yuan sinds het uitbreken van de kredietcrisis vastgeplakt aan de Amerikaanse dollar. Zo wordt de koers van de Chinese munt kunstmatig laag gehouden en dat speelt de exportsector in de hand.

Het handelsoverschot van China kwam in 2008 uit op 300 miljard dollar en vorig jaar op 200 miljard. Dat gaat ten koste van een tekort op de handelsbalans van de Verenigde Staten, die China onder steeds grotere druk zetten om de koppeling met de dollar los te laten.

Mandje
Chinese leiders zijn het niet eens over het te voeren valutabeleid. Dit maakt het lastig om te voorspellen wanneer en hoe de huidige koers gewijzigd wordt. In 2005 ruilde het land de vaste koppeling met de dollar officieel in voor een mandje met daarin verschillende buitenlandse valuta’s. Dat bestaat volgens de Chinese centrale bank naast de dollar uit de euro, de yen, de Zuid-Koreaanse won en een kleinere weging voor zes andere valuta’s. De weging van elke muntsoort wordt echter niet bekendgemaakt en sinds de zomer van 2008 loopt de yuan opeens weer helemaal in de pas met de dollar.

Concurrentiepositie
De Chinese overheid hecht volgens Ronald Doeswijk, senior strateeg van Robeco, voorlopig meer waarde aan het stimuleren van de economische groei dan aan het gladstrijken van plooien in de wereldeconomie: “De goedkope yuan zorgt voor een gunstige concurrentiepositie, die het land zo lang mogelijk wil vasthouden. Pas als de inflatie, die nu licht oploopt, veel sneller gaat stijgen, ontstaat de economische noodzaak om deze koppeling los te laten.”

Onvermijdelijk
Op de langere termijn is een stijging van de yuan in de ogen van Doeswijk onvermijdelijk: “China ontwikkelt zich stapsgewijs van een communistisch systeem naar een markteconomie. Daarbij ligt de nadruk op houdbare groei op de lange termijn. Die komt in gevaar als er een grote structurele onevenwichtigheid in het economische systeem ontstaat. Een appreciatie van de yuan zou in ieder geval een goede reflectie zijn van de kracht van de Chinese economie.”

Volatiliteit
Door de Griekse problemen heeft de euro ten opzichte van de dollar binnen een half jaar bijna 20 procent van zijn waarde verloren. De koersbewegingen van de yuan ten opzichte van de dollar zullen aanzienlijk minder groot zijn. Doeswijk verwacht dat China zijn munt vanaf dit jaar met ongeveer 5 procent laat oplopen: “Dat tempo is dan ongeveer gelijk aan de gemiddelde stijging in de periode tussen halverwege 2005 en 2008. In die drie jaar werd de yuan ongeveer 17 procent meer waard ten opzichte van de dollar.”

Bron: Marketminds Robeco

Op=opmaat

2010-12-06T15:18:00.000-08:00

Okay, de beurs heeft het weer voor elkaar. Zat ik vorige weken nog op het puntje van mijn stoel met mijn neus in het scherm. Breken we uit of vallen we terug. Nu schuif ik mijn stoel alweer een meter van mijn bureau.

Natuurlijk, technisch verslechterde het sentiment vrij snel door de zorgen om Ierland maar hadden we die zorgen al niet toen Griekenland met de billen bloot moest en zitten we ook niet al lang en breed op Portugal te wachten. Zal de beurs dan niet weer gaan etteren? Een paar granaten op een Zuidkoreaans eiland en beleggers vluchten weer uit aandelen, met name uit de bankaandelen en glijden we weer lekker in de veilige schoot der obligatiefondsen.

Hoe veilig is een staatsobligatie dan nog wel? In Ierland wordt overwogen om obligatiehouders mee te laten betalen aan het herstel van de Ierse banken. Ik begrijp het wel maar wordt altijd een tikkie chagrijnig van beleidsmakers die de spelregels tijdens het spel willen en schijnbaar kunnen wijzigen. Dat gebeurde o.a. met de staatsacquisitie van ABNAMRO door ex-finmin Bos, dat gebeurt nu met onze opgebouwde pensioenen en kennelijk kan dat ook weer met gegarandeerd rentedragend waardepapier in Ierland.

Trends zijn leuk totdat ze worden omgebogen. Beleggers stapten dit kwartaal voor 4 miljard in aandelenfondsen. Het negenvoudige werd gestopt in de “veilige” obligatiefondsen tegen een geringe beloning. Tot zover volgen wij voor onze cliënten de trend. Kwaliteitsaandelen als Royal Dutch en Unilever leveren inmiddels wel een hoger dividendrendement en hebben een veel groter koerspotentieel als straks iedereen uit obligaties en in aandelen moet.

Op dat ombuigingsmoment zijn wij als vermogensbeheerder gefocust en dat is dan ook onze toegevoegde waarde. Naar mijn mening nog slechts een kwestie van beperkte tijd. De Duitse motor heeft weer power en de tientallen jaren die nodig zijn geweest om Oost en West te herenigen, hebben een sterkere economische grootheid gecreëerd dan Helmut Kohl destijds ooit voor mogelijk heeft gehouden. Ons Nederlands economietje zal daar zeker van meeprofiteren.

In België groeit het consumentenvertrouwen, las ik deze week. En dat vind ik knap in een land dat voor 12 procent in Iers schatkistpapier zit. Weten doet niemand het maar wensen dat de decembermaand economisch een toppertje wordt kan ik in ieder geval wel.

Frank Oosthoek
Raad van Advies Helliot Vermogensbeheer
http://www.helliot.nl/

Grondstoffen: megatrend of bubble?

2010-11-30T14:37:00.000-08:00

Robeco verwacht dat de grondstoffenprijzen op de langere termijn zullen stijgen. Maar hoe denken partijen uit de praktijk erover? De visies liggen dicht bij elkaar, zo bleek onlangs op een grondstoffenseminar,
georganiseerd door Robeco.

'Grondstoffen: megatrend of bubble?' was de centrale vraag tijdens de bijeenkomst. Een stijgende vraag uit vooral opkomende markten, schaarste aan grondstoffen en toenemende logistieke problemen zouden op termijn een hausse van de grondstoffenmarkt rechtvaardigen. Is die analyse terecht?

Het is interessant om ook eens de marktvisie te horen van een speler die met zijn voeten in de klei staat. Dat is Ito van Lanschot, bestuursvoorzitter van Nidera, een wereldwijd actieve dienstverlener in de grondstoffenmarkt (agri en energie), met een jaaromzet van 10,7 miljard dollar. Dit bedrijf is betrokken in de hele grondstoffenketen, van de verkoop van zaden aan boeren en coöperaties tot de verwerking en het transport van de oogst.

Food for fuel
Van Lanschot schetste het beeld van een markt die aan hevige turbulentie onderhevig is. Neem de opmars van bio-brandstof, die in een kort tijdsbestek de agrarische markt onomkeerbaar heeft veranderd. Diverse agrarische producten vinden nu hun bestemming naar de brandstof- in plaats van de levensmiddelenindustrie: food for fuel dus.

De impact is groter dan velen zich realiseren, hield de topman zijn gehoor voor. Werd acht jaar geleden nog circa 10 procent van de maïs gebruikt voor de productie van ethanol in de VS, nu is dat al opgelopen tot 40 procent. Hierdoor is ook een sterkere correlatie ontstaan tussen de olieprijs en de prijzen van bijvoorbeeld maïs en sojabonenolie.

Prijsschommelingen
Een andere ontwikkeling waar Nidera dagelijks de gevolgen van merkt is de toetreding van nieuwe beleggers tot de commoditysector.

Dit heeft voor de grondstoffenindustrie geleid tot een geringere bewegingsvrijheid om te kunnen hedgen en een grotere prijsvolatiliteit. Die laatste ontwikkeling heeft er op haar beurt voor gezorgd dat meer langetermijncontracten worden afgesloten.

Voor de toekomst verwacht Van Lanschot een consolidatieslag in de sector. Er is schaalgrootte nodig om de risico’s beter te kunnen managen, stelde hij.

Een andere factor die de branche de komende decennia zal vormgeven, is uiteraard de sterke groei van opkomende markten, China voorop. En, daarmee samenhangend, de opmars van de middenklasse aldaar. Azië heeft de afgelopen jaren zijn aandeel in de wereldwijde import van grondstoffen verdubbeld. En de rek is er volgens Van Lanschot nog niet uit.

Sojabonen
Om het verhaal te illustreren liet Francesca Kleemans, director strategy & research bij Nidera, haar licht schijnen over de markt voor sojabonen. Deze peulvruchten worden gebruikt in vele toepassingen, zoals olie, voedsel en veevoer. China is de belangrijkste afnemer van sojabonen en de vraag neemt sterk toe, onder andere door de schaalvergroting in de vleesindustrie.

Tupi-olieveld
Het verhaal van Nidera sloot naadloos aan op het betoog van Peter Csöregh, fondsbeheerder van Robeco Natural Resources Equities. Csöregh vestigde daarnaast de aandacht op het slinkende aanbod van grondstoffen. Rond 2011 verwacht hij een volledige benutting van de productiecapaciteit. Het nieuwe aanbod van grondstoffen komt veelal uit gebieden die politiek minder stabiel zijn of in geologisch opzicht minder toegankelijk. Ter illustratie noemde hij het olieveld voor de kust bij São Paulo, waar op circa 9 kilometer diepte moet worden geboord.

Hoewel de grondstoffenprijzen op korte termijn iets kunnen wegzakken, verwacht Csöregh dat deze de komende drie tot vijf jaar in de lift zitten, vanwege bovengenoemde factoren. Daarmee lijkt de vraag of sprake is van een megatrend of een bubble beantwoord.

Bron: Marketminds Robeco

Siegmund Warburg - Leven en werken van een groot bankier

2010-11-24T15:08:00.000-08:00

Het is sinds de kredietcrisis misschien moeilijk voor te stellen, maar er was een tijd dat bankiers in aanzien stonden. De biografie over Sir Siegmund Warburg, de beroemdste telg uit de Duits-Joodse bankiersfamilie, laat zien waarom.

Met de titel High Financier doet Niall Ferguson het onderwerp van de biografie, Siegmund George Warburg, niet tekort. Warburg werd in Duitsland geboren maar ontvluchtte in 1934 zijn vaderland en vestigde zich in Londen.

Daar groeide hij na de Tweede Wereldoorlog uit tot de belangrijkste bankier in de ‘City’, de man die met de door hem opgerichte bank SG Warburg & Co het financiële district van de Britse hoofdstad weer nieuw leven in wist te blazen.

Ferguson is duidelijk vertrouwd met het genre; hij publiceerde eerder een veel geroemde biografie over de nog bekendere bankiersfamilie de Rothschild’s, met wie ook Warburg veel contact had. De auteur heeft dan ook geen last van valse bescheidenheid. In het voorwoord serveert hij verschillende andere biografieën van de Warburgs meteen af. Ferguson heeft in tegenstelling tot die andere auteurs toegang gekregen tot de uitgebreide collectie van bijna 10.000 brieven, memo’s, dagboekverslagen en andere door Warburg geschreven documenten. Dat levert interessante, nieuwe inzichten op in de complexe persoonlijkheid van de bankier. Volgens goede vriend Paul Ziegler was Warburg een negentiende-eeuwse Duitser die leefde in het Engeland van de twintigste eeuw en die van zijn bedrijf zijn nieuwe ‘Heimat’ moest maken.

Als Warburg Duitsland niet had hoeven ontvluchten, had hij waarschijnlijk carrière in de politiek of de academische wereld gemaakt, aldus Ziegler. Deze achtergrond verklaart waarschijnlijk ook de voor een succesvolle bankier opvallende eigenschap: Warburg gaf niet veel om geld of materiële zaken. Een privéjet vond hij bijvoorbeeld ‘vulgair’. Hij overleed in 1982 als een vermogend man, maar lang niet zo excessief rijk als bijvoorbeeld tijdgenoot André Meyer van de zakenbank Lazard, die gedurende zijn leven een zeer waardevolle kunstcollectie had opgebouwd.

Handschriftanalyse

Warburg ontwikkelde zich tot een van de meest invloedrijke en succesvolle bankiers in de geschiedenis van de Londense City. Hij was de geestelijk vader achter de eerste vijandige overname in het Verenigd Koninkrijk, en van de eurobondmarkt, die Europese bedrijven de mogelijkheid bood obligaties niet in hun eigen valuta’s maar in dollars af te sluiten. Mede daardoor werd Londen weer een van de belangrijkste financiële centra ter wereld. De winsten van het uitgeven van de eurobonds waren voor de bank beperkt, maar Warburg had dan ook een ander doel met het opzetten van deze markt. Volgens Ferguson was het zijn bijdrage aan eerst de financiële en later de politieke integratie van Europa.

Het succes van Warburg’s bank was gebaseerd op een aantal bijzondere kenmerken. Zo moest alles – telefoongesprekken, formele en informele bijeenkomsten – schriftelijk worden vastgelegd. Sollicitanten werden aan een handschriftanalyse onderworpen en er werd naar hun literaire interesses gevraagd. Het beste antwoord op deze vraag was Thomas Mann, de favoriete auteur van Warburg.

Uiteindelijk bleek het succes van de speciale bank niet houdbaar. In de laatste jaren van zijn leven uitte Warburg – bijna tot vervelens toe – zijn zorgen over de achteruithollende kwaliteit van zijn bank. De mislukte internationale expansie bracht hem tot de conclusie dat een overname van de bank door een van de grote banken misschien nog wel het beste was. Beter in ieder geval dan langzaam maar zeker zelfstandig ten onder te gaan. Na nog enkele succesvolle jaren na Warburg’s dood werd de bank inderdaad overgenomen door wat nu UBS is. De naam SG Warburg is daarmee verdwenen, de herinnering aan een bijzondere bankier blijft.

High Financier, the lives and time of Siegmund Warburg; Niall Ferguson. ISBN 978 0 713 99 871 9. Allen Lane. Prijs €37,50

Bron: Marketminds Robeco

Hoe nuttig zijn grondstoffen?

2010-11-24T14:49:00.000-08:00

Hoe zinvol is spreiden door grondstoffen in een portefeuille op te nemen? Nu de wereldeconomie de recessie van zich af lijkt te schudden en de prijzen van veel grondstoffen weer oplopen, neemt de belangstelling van beleggers opnieuw toe.
Grote institutionele partijen zijn al langer in de weer met de vraag of grondstoffen een zinvolle aanvulling zijn op de beleggingsportefeuille.

Daarbij is het niet zozeer van belang hoe hard de prijzen stijgen. Het gaat ze in de eerste plaats om spreiding. De prijsontwikkeling van grondstoffen kent een ander patroon door de economische cyclus dan van bijvoorbeeld aandelen en obligaties, althans dat is de gedachte.

In tijden van hoge economische groei stijgt de productie en neemt de vraag naar grondstoffen toe, ongeacht wat de economie over enkele maanden doet. De grondstofprijzen lopen, in tegenstelling tot rendementen op aandelen en obligaties, niet vooruit op de economische ontwikkelingen waardoor de samenhang met de rendementen op aandelen en obligaties laag is. Dat het institutionele partijen niet meteen om prijsstijgingen gaat, is niet zo vreemd. Immers, grondstofprijzen vertonen kenmerken van mean reversion. Dit houdt in dat prijzen en/of rendementen uiteindelijk tenderen naar een langetermijngemiddelde.

Zo leidt uitzonderlijke droogte tot tegenvallende graanoogsten met hogere graanprijzen als gevolg. De basisbeginselen van de economie leren ons dat de prijs van een schaars goed stijgt. De hoge prijs zet meer boeren er toe aan om graan te verbouwen. Wanneer de weersomstandigheden normaliseren ontstaat overvloed en de graanprijzen vallen terug. Wat het langetermijngemiddelde nu moet zijn, is moeilijk aan te duiden. Je kunt beargumenteren dat grondstoffen waar altijd precies genoeg van is, hun reële waarde behouden. De prijzen stijgen in dat geval met het inflatiepercentage.

Daarmee komen we meteen aan het tweede argument om te beleggen in grondstoffen: inflatiebescherming. Spreiding en inflatiebescherming zijn de traditionele pluspunten van grondstoffen die pleiten voor een plaatsje voor grondstoffen in de portefeuille. De laatste jaren is de grondstoffenmarkt echter aan verandering onderhevig. De economische explosie die in veel opkomende landen plaatsvindt, heeft de vraag naar grondstoffen in relatief korte tijd naar grote hoogte gedreven. Dat is niet zo gek aangezien miljarden mensen die eerder vrijwel niet meededen in de wereldeconomie, nu aanhaken.

Meer groei betekent meer inkomen per hoofd van de bevolking en dus meer bestedingsmogelijkheden. Die miljarden mensen in opkomende landen willen ook mooi wonen, televisie kijken en in hun gloednieuwe auto over de zojuist aangelegde vierbaanssnelweg naar hun werk rijden. Om dat te bewerkstelligen zijn extreem veel grondstoffen nodig. Voorzichtige schattingen geven aan dat de komende twee decennia net zoveel grondstoffen worden gebruikt als in de gehele vorige eeuw. En dat betekent schaarste waarbij de prijzen naar goed economisch gebruik stijgen.

Kloppen deze argumenten in de praktijk wel?
Goed, we hebben de belangrijkste argumenten om te beleggen in grondstoffen nu redelijk in kaart gebracht. Tijd om de argumenten eens te toetsen aan de praktijk. In de eerste plaats het spreidingsvraagstuk. In de figuur hieronder is de samenhang tussen het rendement op grondstoffenfutures, aandelen en obligaties weergegeven. Futures zijn de meest gangbare invulling van een grondstoffenbelegging aangezien slechts weinigen van ons het zich kunnen veroorloven om een tanker vol olie of een silo maïs aan te houden.

Uit de figuur komt naar voren dat de correlatie lange tijd vrijwel nihil is, hetgeen het spreidingsargumentrechtvaardigt. Wel is te zien dat de samenhang met aandelen en obligaties de laatste jaren toeneemt. Voor aandelen is die samenhang positief wat betekent dat ze meer dan voorheen dezelfde kant op bewegen. Het diversificatie-effect is de laatste jaren dus minder groot dan in het verleden.

Er is veel te doen over hoe dit precies komt, maar het is niet onwaarschijnlijk dat de toenemende belangstelling van beleggers voor de grondstoffenmarkt en dus voor grondstoffenfutures van invloed is geweest. Waren beleggers tot enkele jaren geleden een marginale partij in de handel van grondstoffenfutures, inmiddels zijn zij de traditionele kopers en verkopers van futures, mijnbouwers, oliebedrijven en boeren, gepasseerd. Beleggers kijken meer naar de economische ontwikkelingen in de toekomst. Zij spelen een tactisch spel en het is niet ondenkbaar dat dit de reden is dat de samenhang met de rendementen van andere risicovolle beleggingen zoals aandelen is opgelopen.Hoe zit het met argument 2, inflatie? We kunnen er kort over zijn. Grondstoffen bieden zeker enige mate van bescherming tegen inflatie. Maar net zoals bij andere inflatiebeschermers zoals onroerend goed is de samenhang niet perfect.

Het rendementsverloop is geen exacte kopie van de inflatieontwikkeling. En schaarste? Daarvan is zeker sprake voor een aantal grondstoffen. Olie kunnen we niet even ‘bijmaken’. De afgelopen jaren raken steeds meer traditionele olievelden uitgeput en is de productie van de grootste oliebedrijven teruggelopen. Onconventionele oliewinning neemt toe in belang, maar de omvang is niet voldoende om de aanhoudende vraag van opkomende landen te pareren.

Valide argumenten, maar niet 100% waterdicht

Ook de voorraden van industriële metalen zoals koper en aluminium zijn in principe eindig. De verstedelijking en industrialisering in opkomende landen zorgen voor zoveel extra vraag dat ook hier op termijn problemen kunnen ontstaan. Voor voedselgerelateerde grondstoffen kan niet worden gezegd dat de voorraden eindig zijn. Maar voor de benodigde landbouwgrond geldt dit wel. De verstedelijking en industrialisering hebben tot gevolg dat er minder landbouwgrond beschikbaar is. De verandering in het klimaat, ongeacht wat hier de oorzaak van is, helpt ook niet. De kans dat ook schaarste in voedselgerelateerde grondstoffen optreedt is daardoor groter dan in het verleden.

Samengevat kan worden gesteld dat spreiding, inflatiebescherming en schaarste valide argumenten zijn om een belegging in grondstoffen te overwegen. Staart u zich echter niet blind op deze factoren. De samenhang tussen beleggingscategorieën kan veranderen over tijd. En een stevige recessie kan de prijzen van grondstoffen op korte termijn flink terugslaan, ook al worden ze schaarser. Kijkt u nog maar even naar de grondstoffenprijzen in 2008. Wat bovendien nog niet ter sprake is gekomen, is dat aan beleggen in grondstoffen heel wat haken en ogen zitten.

Bron: Marketminds Robeco

Hoe wordt de boodschap van centrale banken verpakt?

2010-11-24T14:15:00.000-08:00

Elk woord dat Ben Bernanke uitspreekt, wordt uitgebreid geanalyseerd. Hoewel hij misschien niet de intentie heeft in zijn uitspraken een geheime boodschap te verbergen, probeert iedereen deze wel te vinden. Met soms heftige reacties van beleggers als gevolg. Hoe komt dit? En zijn die marktreacties terecht?

Communicatie is voor centrale banken een belangrijk instrument om de verwachtingen van het publiek te beïnvloeden en zo hun monetaire beleid effectiever te maken. Maar door hun strikte aanpak worden alle uitspraken van bankpresidenten als Jean-Claude Trichet en Ben Bernanke op een goudschaaltje gewogen; zeker als deze afwijken van de strikte aanpak, zoals in crisistijden. Analisten pluizen elk woord uit als een cryptogram en versprekingen krijgen extra gewicht, met alle gevolgen van dien.

Liesbeth Noordegraaf-Eelens promoveerde onlangs op dit onderwerp. Zij legt uit waar dit vandaan komt en welke gevolgen dit heeft voor beleggers.

Waarom wordt elk woord van een bankpresident zo uitgespeld?
"De communicatie van centrale banken verloopt heel strikt. Bankpresidenten spreken op gezette tijden en gebruiken veel dezelfde woorden. Die vaste rituelen zorgen voor rust en voorspelbaarheid. Maar ze leiden er ook toe dat alles wat daarbuiten valt, extra beladen wordt. Verschillen vallen direct op. Als Jean-Claude Trichet dezelfde term gebruikt, maar ditmaal als verkleinwoord, worden daar meteen allerlei analyses op losgelaten.

Een mooi voorbeeld is een interview van voormalig ECB-president Wim Duisenberg in het Britse dagblad The Times, tien jaar geleden. Toen hem werd gevraagd of hij een valuta-interventie overwoog, gezien de onrust in het Midden-Oosten, antwoordde Duisenberg: 'I shouldn't think so'. Dat viel direct op, want centrale bankiers spreken zich normaal gesproken niet uit over dit soort interventies. Nu gebeurde dat wel. De euro kelderde hierop en deze slip of the tongue kostte Duisenberg bijna de kop."

Zijn de heftige reacties van beleggers op uitspraken van bankpresidenten overdreven?
"Er wordt soms teveel achter bepaalde woorden gezocht. Bovendien interpreteert iedereen die woorden weer anders. Hierdoor ontstaat een soort Droste-effect: er wordt gespeculeerd op mogelijke speculaties op speculaties, enzovoort. Iedereen gaat op zoek naar die gouden boodschap, terwijl we niet eens weten of het de intentie is van een bankpresident om uitspraken cryptisch te verpakken en er een geheime boodschap in te verbergen."

Bankpresidenten hebben ook andere belangen. Wordt het publiek weleens voorgelogen?
"Dat geloof ik niet. Wel proberen bankpresidenten natuurlijk de economie te stimuleren en te sturen. Voormalig Fed-president Alan Greenspan dacht na de aanslagen op elf september 2001: dit wordt een ramp. Maar dat wilde hij niet publiekelijk vertellen, want hij vreesde dat het een soort self-fulfilling prophecy zou worden. Daarom zei hij: 'Ik denk dat de economie sterk genoeg is om deze klap te boven te komen.' Het is niet altijd in het belang van een bankpresident om te zeggen wat hij denkt."

U heeft in uw onderzoek de nodige kritiek op de communicatie van centrale banken. Wat schort eraan?
"In normale tijden spreken bankpresidenten tot een professioneel publiek dat dezelfde taal spreekt. Maar in tijden van crisis bereiken ze plotseling een veel breder publiek. Voor hen is een bankpresident niet per definitie een autoriteit, want die autoriteit staat juist in een crisisperiode vaak ter discussie. Dit probleem wordt versterkt doordat op crisismomenten ook andere partijen zich in het publieke debat mengen, waardoor de bankpresident met economen en andere deskundigen de strijd om de autoriteit moet aangaan. Met meer spelers in het veld en een lastige boodschap is het voor een bankpresident moeilijk manoeuvreren."

Kan een bankpresident het in zo'n situatie eigenlijk wel goed doen?
"Hij zit in een lastig parket. Twee jaar geleden kreeg Nout Wellink de vraag 'Hoe gaat het met Fortis?' In zo'n vraag ligt veel besloten. Het is een verdachtmaking aan het adres van Fortis, maar ook de autoriteit van de Nederlandsche Bank wordt in twijfel getrokken: is het toezicht wel in orde? Wellink mag in zijn functie niet teveel zeggen, maar ook met zwijgen zendt hij impliciet een boodschap uit. Hij zit in een houdgreep."

Wat moet er veranderen in de communicatie van centrale banken?
"Bankpresidenten moeten ervoor zorgen dat zij ook in rustige tijden krediet opbouwen bij het grote publiek; bijvoorbeeld door een wekelijks televisie-interview. Je hebt immers autoriteit nodig om stabiliteit terug te krijgen.

Tijdens de crisis zagen we ook een paar slimme strategieën. Denk bijvoorbeeld aan televisieoptredens waar Nout Wellink als enige de vragen van een kritische journalist beantwoordde. Zo kon hij zijn boodschap bij het publiek onder de aandacht brengen, zonder dat hij een strijd om de autoriteit hoefde aan te gaan. Ook een live persconferentie kan goed werken: over de hoofden van journalisten heen kun je tegen het publiek praten.

Een mooi voorbeeld van een goede regie was de aankoop van alle Nederlandse onderdelen van Fortis door de staat. Niemand had door dat dit ophanden was. De onderhandelaars konden in relatieve rust met elkaar spreken en het nieuws kwam pas naar buiten toen alles geregeld was."

Bron: Marketminds Robeco

Supersnelle handelaren onderwerp van discussie

2010-11-24T14:11:00.000-08:00

Razendsnel handelen via computers ofwel High Frequency Trading neemt toe. In de Verenigde Staten bekijkt de toezichthouder wat hier tegen te doen valt. De Autoriteit Financiële Markten (AFM) liet vorige week weten weinig kwaad in deze manier van handelen te zien.

Het lijkt op een scene uit een science fiction-film; een computer speurt de wereldwijde handelssystemen af naar bepaalde patronen. Eenmaal gevonden neemt de computer zelf razendsnel veel posities op de financiële markten in om hiervan te profiteren. Geen film, maar werkelijkheid. Door de opbouw van heel veel hele kleine winsten behalen de handelaren van de High Frequency Trading (HFT)-bedrijven substantiële winsten. Bloomberg Markets publiceerde in het meest recente nummer een uitgebreide rapportage over het fenomeen. Een winstgevende tactiek, zo blijkt. Op deze manier wisten Amerikaanse HFT-traders in 2009 naar verluid zo’n 7,2 miljard dollar winst te behalen. In een recent rapport van de AFM over het onderwerp wordt gesproken van een marktaandeel van 50 tot 70 % van het handelsvolume in 2009 in de Verenigde Staten. In 2005 was dit nog 30 %. Precieze cijfers ontbreken echter.

Software schrijven
Het artikel in Bloomberg Magazine geeft een opmerkelijk inkijkje in de HFT-wereld. De medewerkers lezen geen aandelenanalyserapporten en kijken niet naar financiële nieuwssites. In plaats daarvan zijn de begin-dertigers, gekleed in vrijetijdskleding, bezig met het schrijven van software die ervoor moeten zorgen dat de computers steeds beter patronen kunnen herkennen en sneller in kleine volumes kunnen handelen. Simpel gesteld, speurt men door middel van software binnen online handelssystemen naar specifieke patronen en discrepanties. Op die manier hopen de HFT-handelaren patronen te herkennen en hier door middel van verschillende strategieën (zie kader) op in te spelen.

Toezichthouders
Door toezichthouders wordt nu gekeken naar de impact van HFT. Dit is vooral ingegeven door de flash crash van 6 mei dit jaar waarbij de Amerikaanse Dow Jones-index in 10 minuten 600 punten naar beneden duikelde en later die dag weer 347 punten steeg. De Amerikaanse toezichthouder SEC heeft de zaak in onderzoek, maar heeft al in een voorlopig rapport laten weten de enorme hoeveelheid neporders als een van de onderzoeksrichtingen te zien. Het rapport wordt voor het eind van het jaar verwacht. De verwachting is dat er maatregelen volgen die marktmanipulatie door HFT moeten voorkomen. In Bloomberg Magazine geeft een SEC-woordvoerder aan dat de functie van de kapitaalmarkten is om ‘de economie te stimuleren’ en ‘financiële handel’ mogelijk te maken. Hij benadrukt dat het doel niet is ‘het verhogen van de winstgevendheid van de professionele marktpartijen’.

De Autoriteit Financiële Markten (AFM) liet in een rapport deze maand weten weinig kwaad in HFT te zien. ‘De strategieën die bij HFT worden ingezet, zijn op zich niet nieuw’, aldus het AFM-rapport. ‘Zolang men legitieme strategieën inzet, dienen HFT-partijen net zo behandeld te worden als andere marktdeelnemers.’ Wel wordt door de toezichthouder erkend dat het lastig is de markt te doorgronden. Om de activiteiten beter te kunnen monitoren pleit de AFM wel voor een verplichte cliëntenidentificatie (client-ID) voor alle marktpartijen.

Veelbesproken strategieën
De discussie van marktpartijen en toezichthouders gaat over de impact van diverse HFT-strategieën op de financiële markten:

Quote stuffing
Het aftasten van limietorders door middel van orders die direct weer worden teruggetrokken, ook wel quote stuffing genoemd. Hierdoor betaalt een andere belegger de maximumprijs voor een order, het verschil is voor de HFT-partij.

Inspelen op bulkorders
Institutionele partijen moeten regelmatig grote hoeveelheden aandelen kopen en verkopen en zullen dat in kleine plukjes doen om de beste prijs te krijgen. HFT-computers speuren naar de algoritme die op de orderuitvoering van andere marktparticipanten wijst. Door hierop in te spelen kunnen vele kleine winsten worden behaald.

Agressieve algoritme
Een door de computer razendsnel uitgevoerde algoritme die de rest van de markt een stap voor probeert te zijn of een beweging van de markt probeert uit te lokken.

Meer informatie: Het rapport High frequency trading: De toepassing van geavanceerde handelstechnologie op de Europese markt is op de site van de AFM te vinden.

Bron: Marketminds Robeco

Nominatie ‘Beste Vermogensbeheerder 2010'

2010-11-01T08:32:00.000-07:00

Jawel! Helliot Vermogensbeheer is een van de vijf genomineerden voor de Gouden Stier. Dé publieksprijs voor de ‘Beste Vermogensbeheerder 2010’. We zijn er trots op en het vertelt ons dat we op de goede weg zitten.

Op donderdag 4 november zal de Posthoorn kerk in hartje Amsterdam voor de 2e keer de locatie zijn van de door Belegger.nl georganiseerde Oscar-uitreiking voor de Nederlandse beleggingsindustrie.

Net als voorgaande jaren was ook 2010 geen eenvoudig beleggingsjaar. Des te spannender zal het zijn wie uiteindelijk een Gouden Stier zal bemachtigen. De organisatie van De Gouden Stier heeft ook dit jaar weer een kleine wijziging aangebracht in de samenstelling van de verschillende prijscategorieën. Nieuw zijn bijvoorbeeld de categorie Vermogensbeheerder en Produkt van het Jaar. De categorie Internetbroker verhuist naar de vakprijzen.

Antieke provisies en beleggingsexperts

2010-10-30T09:15:00.000-07:00

Elke week kom ik ze tegen op TV, op internet en in het dagelijks leven. Beleggingsexperts. Er wordt een mooi verhaal verteld over wat aandelen, rampscenario’s (positieve scenario’s luistert niemand naar) of een ‘ingenieus’ nieuw product.

Als afsluiter wordt er nog even gesproken over wat het beheer kost. Alsof het een koopje is wordt de 1% beheerfee gemeld.... en het gesprek gaat ineens snel over in een snel soort genant gewiebel en gemompel over nog wat overige kosten. Bij een beetje professional vraagt dit steevast om plaatsvervangende schaamte.

Verloren etiguette
Als je aan iemand vraagt wat hij kost dan verwacht je toch dat hij of zij helder en compleet vertelt wat hij of zij kost. Voor de chique traditionele beleggingsexpert geldt deze etiquette echter niet.

Met de genoemde 1% beheerkosten ben je er namelijk bij lange ná niet als verdiend wordt aan effectenprovisies, bewaarloon, eigen producten en provisies voor het beleggen in bepaalde fondsen. Bij elkaar opgeteld moet u eerder denken aan 2% tot 5% van uw vermogen wat deze experts jaarlijks aan inkomsten uit uw vermogen onttrekken.

Nijpende kwestie
Het is nijpend als beleggingsexperts vertellen dat effectenprovisies maar een half procentje tot procent bedragen terwijl BinckBank, SNS of Gilissen toch echt maar 0.08% tot 0.25% rekenen met een drempel van zo’n 10 tot 20 euro. Voor de vermogende belegger maakt een verschil tussen één procent en 0.08% jaarlijks tientallen duizenden euro’s uit waarvan hij niet op de hoogte is.

Recent hoorde ik in een televisiegesprek met een expert: "aandelenorders zijn duurder dan obligatieorders"… Sorry? Volgens de depotbanken is dit toch echt andersom, aandelen zijn goedkoper. Of is er soms sprake van een opslag?

En dan de werelduitspraak: "wij ontvangen retourprovisies maar dit gaat niet ten koste van de kwaliteit en komt de dienstverlening ten goede"… Sorry? Ik mag er toch van uitgaan dat de kwaliteitszorg en dienstverlening zowiezo op niveau zijn? En hoeveel bedragen die provisies dan?

Via de achterdeur
In deze tijd waarin de financiële wereld snakt naar transparantie en eerlijkheid, is met de depotbanken afgesproken dat hun cliënten te hoge effectenprovisies betalen voor transacties. De depotbanken betalen vervolgens dik de helft van de effectenprovisies door aan de traditionele beheerder in kwestie; via de achterdeur.

Ook met beleggingsfondsen is afgesproken dat cliënten te hoge instapkosten betalen, de beleggingsfondsen betalen de beheerders in kwestie enorme provisies (of met een chique woord: distributievergoedingen) om maar in hun fondsen te beleggen. Al jaren big business voor fondsenbeheerders die deze fondsen aanbevelen. De cliënt heeft echter geen idee van hoeveel hij inlevert aan rendement, en dat deze fondsen vaak makkelijk kunnen worden gewisseld voor ETF's.

Lak aan de regels
Financieel adviseurs, intermediairs, verzekeraars en pensioeninstanties staan al langer onder streng toezicht om de totale kosten één-op-één helder te maken alvorens men zaken doet met cliënten. Ook zijn er duidelijke voorschriften waaraan beheerders zich moeten houden.

Het is namelijk allang verboden een provisie in welke vorm dan ook te ontvangen of te betalen, tenzij de cliënt op uitvoerige, accurate en begrijpelijke wijze mededeling is gedaan van niet alleen het bestaan, maar ook de aard en het bedrag van de provisie, en als het bedrag niet kan worden achterhaald, de wijze van de berekening van de provisie.*

Helaas is in geen enkel tarievenoverzicht van deze chique beheerders precies te zien welk deel hij of zij exact ontvangt in euro’s. En geen voorstel of beheerovereenkomst te vinden waarin exact is vastgesteld welk bedrag een beheerder in harde euro’s ontvangt voor het beleggen in bepaalde fondsen. Blijkbaar vinden deze traditionele beheerders dat ze het zich kunnen permitteren om zo lang als maar mogelijk is de kosten te verduisteren, zolang ze maar niet worden aangesproken door cliënten of toezichthouders.

Allemaal verdienen
Begrijp me wél goed: iedereen mag zoveel verdienen als hij of zij kan. En voor buitengewone prestaties mag zeer buitengewoon betaald worden. Graag zelfs, zal de gemiddelde belegger zeggen.

“Maar beste heren en dames beleggingsexperts: zeg gewoon eerlijk wat je kost". Zeg toch gewoon: ‘dit is wat ik verdien en daar lever ik vakwerk voor’.

R.M. Broekhuizen
Helliot Vermogensbeheer

*bronvermelding:

Waar staan we nu?

2010-10-29T07:36:00.000-07:00

De AEX is donderdag 28 oktober, gesloten op een stand van 338 punten. Met deze stand staat de index een verwaarloosbare 0,8% hoger dan het slot van vorig jaar. De aandelenkoersen zijn lopende dit kalenderjaar in vergelijking met de bedrijfswinsten achter gebleven. Waarom is dat en zou je de conclusie kunnen trekken dat aandelen juist nu erg aantrekkelijk zijn?

Wereldeconomie groeit sterk
Voor 2010 en 2011 wordt de groei van de wereldeconomie geschat op 4,5 à 5%. Toch heerst er in de Eurozone een gevoel van crisis. Met name hier in Nederland wordt in de politiek te pas en te onpas verwezen naar “deze tijden van crisis”, ook al is er met het gespreksonderwerp nauwelijks een relatie te leggen met de economie. Ik vind dat overdreven.

Desondanks is het gevoel van crisis in de Eurozone wel enigszins te verklaren. Het zijn namelijk vooral de Emerging Markets die de wereldwijde groei ondersteunen. Zowel de stijgende export als de toenemende consumptie dragen in de Emerging Markets bij aan de mooie groeicijfers.

Eurozone en VS
In de Eurozone (met uitzondering van Duitsland) en de VS verloopt het economische herstel sinds het tweede kwartaal veel gematigder. Het sterke herstel dat in de loop van 2009 werd ingezet vlakt af. Ondermeer doordat de genomen stimuleringsmaatregelen slechts een tijdelijk effect hadden. De groeiverwachtingen zijn ook aan de magere kant. De door de crisis van 2008-2009 opgelopen schulden van westerse overheden zijn fors, waardoor saneringen nu noodzakelijk zijn. En dat doet de (verwachte) economische groei geen goed. Sterker nog, dat doet pijn.

Duitsland en België
Toch zijn er naast de Emerging Markets ook over de Eurozone een aantal lichtpunten te benoemen. De groei in Duitsland was in het tweede kwartaal spectaculair en deze week bleek het aantal werklozen in oktober verder te zijn gedaald en wel tot onder de drie miljoen. (Het laagste niveau sinds 1992!) Dit tegen alle voorspellingen in. Overigens dankt de Duitse economie z’n groei aan de stijgende vraag uit, u raadt het al, de Emerging Markets.

Dan de Belgen. De groei in België in het derde kwartaal is met 0,5% ten opzichte van het voorafgaande kwartaal, hoger dan verwacht. Ten opzichte van hetzelfde kwartaal een jaar eerder is er sprake van een groei met 2,1%. Dit is heel goed nieuws voor andere landen in de Eurozone. Althans, als we de econoom Philippe Ledent van ING mogen geloven: ,,Aangezien België een heel open economie is, is het redelijk te verwachten dat de Belgische activiteit gezonde groei reflecteert in buurlanden, vooral Duitsland.'' Laten we hopen dat Ledent gelijk heeft, want dat zou dan automatisch ook een positief effect voor Nederland betekenen.

Bedrijfsresultaten
De grootste meevaller lijkt me echter de bedrijfsresultaten. Het nieuwe cijferseizoen is veelbelovend. Van de S&P bedrijven die tot nu toe met cijfers kwamen aandraven, wist een overgroot gedeelte de verwachtingen van de analisten te overtreffen. De bedrijven hebben hun schulden verminderd door zware besparingen en daarmee ook hun winstmarges redelijk op peil weten te houden.

Aandelen aantrekkelijk
De aandelenkoersen blijven achter door de onzekerheid die overheerst. Onzekerheid die wordt gevoed door tegenvallende consumentenbestedingen, vooral in de VS. Door de hoge werkloosheid is het maar de vraag of die bestedingen op korte termijn zullen aantrekken.

Mede daardoor zien we al het hele jaar een zijwaartse beweging op de aandelenmarkt. Vooral de AEX en de CAC40 staan per saldo stil.

Als de FED zich volgende week aan de belofte houdt om met een nieuwe, aanzienlijke steunoperatie de economie aan te jagen waardoor de consumentenbestedingen kunnen toenemen, zal die zijwaartse beweging opwaarts doorbroken kunnen worden. Er zullen uiteraard tussentijdse correcties voorkomen, maar aandelen zijn dus aantrekkelijk. Juist nu.

Edgar Samuel
Raad van Advies Helliot Vermogensbeheer

In deze column geeft Edgar Samuel zijn persoonlijke visie over het betreffende onderwerp. De informatie in deze column is niet bedoeld als individueel beleggingsadvies of als aanbeveling tot het doen van bepaalde beleggingen. Voor vragen, reacties of portefeuilleanalyses mailt u naar edgar@samuelvermogensadvies.nl

Golden Cross voor AEX

2010-10-28T09:40:00.000-07:00

In mijn artikel van 7 juli 2010 schreef ik over het negatieve signaal de “Black Cross”. Veel eerder dan verwacht doet nu het tegenovergestelde signaal zich voor. Op 25 oktober wezen de indicatoren namelijk op een golden cross voor de AEX. Dit betekent dat het 50 daags gemiddelde van de AEX positief is gekruist met het 200 daags gemiddelde.

Ik geloof niet zo in voorspellen van beurskoersen maar dit signaal neem ik wel mee in mijn gevoel voor welke kant de markt op tendeert.

Verkeerde been
Voor mensen die op basis van vorige “black cross” short zijn gegaan of gewoon uit de markt zijn gestapt is het een schwalbe geweest. Het vorige negatieve signaal kwam op 309 punten in de AEX en we staan nu ruim 30 punten hoger op 340. Uit onderzoek is al gebleken dat je niet meer rendement maakt door blindelings te handelen op deze signalen, maar dat je wel je maximale tussentijdse verlies beperkt. (marketSci: Michael Stokes)

Déjà vu
Toen ik voor de tweede keer naar grafiek keek viel me een ding op. Het patroon dat zich op dit moment afspeelt lijkt wel erg veel op wat er zich in 2003 en 2004 afspeelde. Na de beurskrach tussen 2000 en 2002 veerde de beurs in 2003 hard op om vervolgens een jaar lang in 2004 in een zijwaartse tradingrange terecht te komen. Door de zijwaartse markt werden beleggers ook toen op het verkeerde been gezet door een snelle afwisseling van een “Black-“ naar een “Golden Cross”.

Als we kijken naar de afgelopen jaren dan doet zich nu precies het zelfde voor. Ook nu zien we na een harde stijging in 2009 een zijwaartse beweging waarbij snel na een “Black Cross” een Golden Cross wordt gevormd.

Hieronder is het in de grafiek te zien, Golden Cross (oranje cirkel) en Black Cross (zwarte cirkel).

(Klik met de muis op de grafiek voor een vergroting)

Mocht de geschiedenis zich herhalen dan gaan we hogere niveaus zien waarbij we weer in een stijgend trendkanaal terecht komen. Dit zal voor mening belegger en trader een verademing zijn omdat per saldo in zijwaartse markten beleggers niet veel wijzer worden maar de banken die de transactiekosten incasseren wel.

Conclusie:
De indicatoren wijzen op een Golden Cross voor de AEX. Dit is positief signaal. De kans is daarmee groter geworden dat de AEX aan de bovenkant van de tradingrange gaat uitbreken. Het gebruiken van de golden-cross strategie (handelen op cross-overs van de 50ma/200ma) levert echter op de lange termijn geen extra performance blijkt uit onderzoek.

Drs. ing Alain E. de Haas
Managing Director Helliot
http://www.helliot.nl/

Heeft U een tip voor mij meneer?

2010-10-28T09:30:00.000-07:00

Het zal ruim dertig jaar geleden zijn geweest: beginnend hoekman in aandelen Boskalis op de Amsterdamse Effectenbeurs. Groen als gras. Op de vloer werd ik benaderd door Karel, een doorgewinterde en zeer populaire beurshandelaar. Mij vaderlijk aansprekend en stevig omarmend sprak hij de legendarische woorden: “Zeg jongen: loop even een stukje met mij op, dat is goed voor jouw imago.”

Hij vervolgde: “Ik heb een vrindje in de Raad van Bestuur van …..” en op fluistertoon “bla,bla, bla..” Wat hij vertelde is inmiddels verjaard, maar wat ik toen dacht, geldt nog steeds: moet niet iedereen dit weten? Jaren later zou het gelijktijdig informeren van de markt één van de belangrijke speerpunten worden van het toezichtbeleid, dat op last van het Ministerie van Financiën niet langer door de Effectenbeurs intern geregeld mocht worden. Stichting Toezicht Effectenverkeer was geboren. Beursleden droegen zelf naar rato de kosten van deze externe toezichthouder. Een lang verhaal in het kort: STE werd AFM, controlerende en toezichthoudende taken werden drastisch uitgebreid.

De bijdrage van de beursleden steeg lekker explosief mee. Het kind met het waterhoofd werd groter en groter. Toezichthouders kwamen en gingen. Eerst nog mensen uit het vak, later technocraten. We klagen niet over de mensen die er werken. Maar deze week viel dus de jaarlijkse nota op de mat. “Bij Helliot Vermogensbeheer is alles eerlijk en transparant en werken we voor de laagste tarieven”. Dat vinden ze geweldig mooi bij de AFM. Omgekeerd evenredig een totaal ander verhaal. Je hebt werkelijk geen idee waarvoor je zo’n aanzienlijk bedrag betaalt. We dragen deze last natuurlijk als een man, maar in de diepe spelonken van mijn gedachten broeit iets wat ik maar niet kan verwoorden. Natuurlijk de relevantie van toezicht is evident en ook aan mij bewezen. Toch leert de recente geschiedenis dat het ons niet heeft behoed voor calamiteiten.

Deze week schreef mijn vroegere collega Rob Koenders over de mogelijkheid dat hedgefondsen de AEX index als shortpositie houden tegenover longposities in andere Europese indexen. In Nederland kan je eenvoudig short en bestaat er een goed gereguleerde leenmarkt met een natuurlijke drang om het beste jongetje van de klas te willen zijn. Niet zo’n slechte redenatie. Wat je short zit, houd je laag en wat je long zit zet je hoger. Als vermogensbeheerder heb je dat soort krachten uit te leggen aan je cliënten en zou je wensen dat de toezichthouder daar eens aandacht aan zou besteden of op z’n minst daarover een standpunt kenbaar zou maken. Maar we horen weinig en zien niets. Mijn held Gerrit Zalm riep deze week op tot één Europese Banktoezichthouder. Als dat leidt tot kostenbesparing , grotere effectiviteit en vooral integraal toezicht op de Europese- en Angelsaksische kapitaalstromen een regelrechte aanrader voor de beurstoezichtouders. Die wens bestaat naar mijn beste weten al jaren en komt toch maar niet van de grond.

Na de ontwikkelingen van de afgelopen twee jaar zou je veronderstellen dat er politiek draagvlak is ontstaan om over die landsgrenzen heen te stappen. Dat is nou het knappe aan Zalm, zoveel financiële deskundigheid en daarnaast ook een goed politiek gevoel met timing ontwikkeld. De man is eerlijk en transparant. Hij neemt genoegen met een relatief laag salaris. De man is een blijver…. Oh ja, die succesvolle Karel van weleer heeft destijds zijn hand overspeeld. De man heeft zijn beurscarrière op dramatische wijze moeten beëindigen. Ik vond het een aardige kerel en hoop dat het hem goed is gegaan.

Frank Oosthoek
Raad van Advies
http://www.helliot.nl/

Aandelen leveren niets op?

2010-10-28T09:25:00.000-07:00

Deze opmerking hoor ik met regelmaat. Veel particuliere ex-beleggers zijn van mening dat aandelenbeleggingen niets opleveren. Ten onrechte.

Natuurlijk, als u nu naar de stand kijkt van de AEX index en die vergelijkt met 10 jaar geleden dan ziet dat er niet hoopgevend uit. In september 2000 bereikte de AEX de all time high van ruim 703 punten.

Op het moment van schrijven schommelt de index rond een stand van 337. Deze vergelijking is overigens niet helemaal correct. De samenstelling van de index is immers in de tussentijd behoorlijk gewijzigd. Maar toegegeven, het is nu eenmaal de maatstaf die we hanteren en dan blijkt dus dat in het laatste decennium de waarde is gehalveerd.

Traden
In het daaraan voorafgaande decennium bedroeg het rendement echter 392%. Waarvan akte. Het probleem is dat beleggen vaak wordt gezien als investeren in louter aandelen en/of aandelenopties en niet meer dan dat. Traden dus. En dat heeft nu juist geen zin. Een simpel voorbeeld. Stel dat een trader met een aandeel binnen enkele handelsdagen 10% rendement pakt. Prachtig. Maar wat dan? Wachten tot de koers weer daalt? Dat zou wel even kunnen duren. Een week, een maand, langer dan een jaar wellicht. Een ander aandeel dan? Bedenk dat gemiddeld genomen een aandeel maximaal op 4 handelsdagen per jaar met 10% of meer beweegt. Dat kan dus ook 10% omlaag zijn. De trader moet dan wel veel geluk hebben om weer precies het juiste aandeel op te pikken. Dit noem ik speculeren en niet beleggen. Aandelenbeleggingen zijn echt lange termijn beleggingen waarbij u moet denken aan een periode van minimaal 3 tot 5 jaar.

Opties
Naast de aandelen wordt ook veel gespeculeerd met opties. Heel spannend, maar het leidt vaak tot snelle verliezen. Dat komt doordat er gehandeld wordt met veelal long call of long put posities. Indien de verwachting van de trader niet uitkomt verliest hij, of zij, dagelijks geld. Dit in verband met de tijds- en verwachtingswaarde, de premie, die in de prijs van de optie wordt opgenomen. Elke dag dat de verwachte beweging niet uitkomt wordt de premie lager om uiteindelijk op expiratiedatum op nul te eindigen. Onverstandig dus. Veel traders lopen hiermee structureel tegen verliezen aan. (Zie ook mijn column “Uw Kapper als Beleggingsadviseur.”)

Obligaties
Het klinkt allemaal heel spannend dat beleggen in aandelen en aandelenopties, terwijl een goede beleggingsportefeuille juist rust moet brengen. En daarmee kom ik bij de obligaties. Die worden als heel saai ervaren. Door particuliere beleggers wordt doorgaans niet of nauwelijks naar obligaties gekeken. Dat is ergens begrijpelijk, het selecteren van obligaties is lastig. Om een mooie obligatie te kopen moet rekening worden gehouden met de rating, de aankoopkoers, de resterende looptijd en uiteindelijk het effectief rendement. Niettemin is het aantrekkelijke van een obligatie dat u vooraf kan berekenen welk rendement u kan maken.

Het bezwaar op dit moment is dat de rente bijzonder laag is. Bij een structurele stijging van de rente zullen de koersen van de obligaties dalen. Dat probleem kan worden opgelost door een buy and hold strategie te hanteren: u berekent het effectief rendement, u koopt de obligatie en houdt die aan tot de aflosdatum. Tenzij het bedrijf dat de obligatie uitgeeft failliet gaat, staat het rendement vast.

Wet van Meden en Perzen
Spreiding van het vermogen is dus lonend. Dat is een wet van Meden en Perzen. Dat is niks nieuws en u wist natuurlijk zelf ook wel dat beleggen meer is dan met aandelen traden. Toch is dat laatste nog steeds ongemeend populair. Waarom? Ik weet het niet… Wat ik wel weet is hoe u uw aandelenportefeuille kunt uitbreiden met een degelijk renderende obligatieportefeuille.

Edgar Samuel
Raad van Advies Helliot Vermogensbeheer
http://www.helliot.nl/

Top Tien Tips Hypotheken

2010-10-25T09:56:00.000-07:00

Na dienstverbanden bij een onafhankelijke assurantietussenpersoon, een vermogensbeheerder en een bank/verzekeraar, en een ‘master financial planner’ heeft Susan van der Graaf er begin 2008 voor gekozen om als zelfstandig deskundige een HypotheekAcademie te beginnen in haar geboortestad Haarlem.

Susan is Erkend Hypotheekadviseur, Erkend Hypothecair Planner en gecertificeerd Financieel Planner (FFP). Hieronder deelt zij graag met u haar “Top Tien Tips Hypotheken”.

Top Tien Tips Hypotheken

1. Bezint eer ge begint. Laat, voordat u serieus naar huizen gaat kijken, een Erkend Hypotheekadviseur uitrekenen hoeveel u precies kunt lenen. In de huidige omstandigheden kan een berekening van drie maanden geleden al niet meer kloppen. En internetmodules houden geen rekening met uitzonderingen.

2. Onderhandel altijd over rente. Niet alleen voor een nieuwe hypotheek wilt u de beste rente krijgen, ook als uw bestaande hypotheek afloopt, is het goed om korting te vragen. Omdat veel hypotheekverstrekkers in de eerste rentevaste periode korting op de rente geven, is het zaak extra alert te zijn als deze periode afloopt. Ga drie maanden van te voren al wat onderzoek doen.

3. Vraag korting op basis van de WOZ-waarde. De laatste jaren zijn de WOZ-waardes (taxatie voor de gemeentelijke belastingen) van veel huizen toch nog iets gestegen. Gebruik het laatste gemeentelijke aanslagbiljet om rentekorting te vragen op uw huidige hypotheek. Mogelijk kunt u een risicoklasse terug en 0,1% of 0,2% minder rente gaan betalen. Hiervoor hoeft u de hypotheek niet over te sluiten naar een andere bank en dat scheelt veel kosten.

4. Denk eens aan (een deel) variabele rente. Als u met een relatief hoge vaste rente toch maandelijks geld over weet te houden, kun u overwegen om (een deel van) uw hypotheek op variabele rente te zetten. Dit klinkt misschien vreemd, maar deze rente is nu weer aantrekkelijk. En als u berekent of u na een 2,5% stijging van de variabele rente nog steeds kunt betalen, houdt u een goede marge aan. Reserveer dan ook alvast maandelijks een bedrag, voor als de korte rente weer gaat stijgen. Bouw uw eigen buffer op en haal voordeel uit deze economisch moeilijke situatie.

5. Check de situatie bij overlijden. Wanneer uw pensioenoverzicht binnenkomt, kijk dan eens wat er aan nabestaandenpensioen voor uw partner opstaat. En kijk dan of dit klopt met de overlijdensrisicoverzekering bij uw hypotheek. Als dit niet klopt, dan moet het huis mogelijk verkocht worden bij overlijden als dit niet anders op te lossen is. Meestal is dit niet de bedoeling en kunt u dit voorkomen door de dekking bij overlijden in een bestaande polis te verhogen of zelf andere voorzieningen te treffen. Er is ook een ware concurrentieslag gaande onder levensverzekeraars. Soms zijn bestaande overlijdensrisicoverzekeringen nu elders voor veel minder te krijgen. Let op: in sommige pensioenregelingen en situaties is er niet eens een nabestaandenpensioen! Dit komt steeds vaker voor.

6. Scheiden is lijden. Dat geldt zeker als u samen een huis hebt gekocht. Probeer dingen zoveel mogelijk vooraf goed vast te leggen in een samenlevingscontract, partnerschapvoorwaarden of huwelijkse voorwaarden. En gaat het toch mis, en helaas gebeurt dit bij zo’n 40% van de gehuwde stellen, maak dan goede afspraken in een echtscheidingsconvenant. Ook samenwoners kunnen afspraken op papier zetten.

7. Aflossingsvrij maakt vogelvrij. In het verleden en nog steeds zijn volledige of grotendeels aflossingsvrije hypotheken erg populair. Realiseert u zich wel op tijd dat dit slechts uitstel en geen afstel van het afbetalen van een grote schuld is. Bij verkoop van uw woning blijft er dan minder over en soms zelfs een restschuld. En met steeds slechtere pensioenen, die ingaan tegen de tijd dat de hypotheek 30 jaar loopt, schuift u de schuld steeds verder voor u uit. En samen met de renteaftrek die nu gemaximeerd is tot 30 jaar, gaat dit voor problemen zorgen. Spaar of beleg zelf extra of voeg een extra spaar/beleggingsdeel toe aan lopende hypotheek. Misschien kunt u het nu populaire banksparen inbouwen in uw lopende hypotheek? Dit is ook een manier om een mouw te passen aan de slechte beleggingsresultaten in een beleggingspolishypotheek.

8. Altijd is Kortjakje ziek. Vraag es na, bij uw werkgever en/of pensioenfonds wat er met uw inkomen gebeurt als u langdurig ziek of arbeidsongeschikt zou worden. Ook op site van het UVW is informatie te vinden, met name over de WIA, de (veel mindere) opvolger van de WAO. De WIA is overigens alleen toegankelijk voor werknemers. Ontdekt u een grote inkomensdaling denk dan na over een woonlastenverzekering. Niet alle producten op de markt zijn slecht of met teveel provisie, de Consumentenbond heeft een goede test op haar site staan. Ook zijn woonlastenverzekeringen voordeliger dan ‘reguliere’ arbeidson-geschiktheidsverzekeringen. Een eigen voorziening treffen is ook altijd een optie.

9. Elke 5 jaar een « Hypotheek-APK ». Het loont echt de moeite uw hele hypotheek na 5 jaar es onder de loep te (laten) nemen. Niet alleen renteontwikkelingen, fiscale wijzigingen, productontwikkelingen en economische veranderingen bieden kansen, maar ook uw eigen situatie kan in die tijd behoorlijk veranderd zijn. Een “Hypotheek-APK” voorkomt verrassingen en geeft rust.

10. Vergeet uw eigen BV niet. Als u een huis koopt, mag u ook een (deel)hypotheek afsluiten bij uw eigen (pensioen)BV. Mits het kan volgens de staturen van de BV en het tegen een zakelijke rente gebeurt. En er moeten uiteraard langdurig middelen over zijn. En zo zijn er nog wel wat meer randvoorwaarden. Echter in een tijd dat banken steeds terughoudender zijn met het verstrekken van hypotheken, met name aan ondernemers, is dit een goed alternatief. Bekijk het eens met uw accountant en/of een Erkend Hypotheekadviseur.

Susan van der Graaf FFP
Erkend Hypothecair Planner
HypotheekAcademie

Drie keer is scheepsrecht

2010-09-27T15:32:00.000-07:00

Langzaam maar zeker was de markt de bovenkant van de trading range genaderd. Dit voor de derde keer (en voor de precieze teller zelfs voor de vierde keer) in 5 maanden. Het is opvallend dat de berichten en commentaren door de media direct worden aangepast aan de kleine rebound die we op dit niveau konden verwachten.

Landen als Portugal en Ierland deden deze week een beroep op de kapitaalmarkt en bij ieder kwartprocent punt hoger of lager gingen alle alarmbellen weer rinkelen en werden we geconfronteerd met de gevaren die ons prille herstel bedreigen. De grote geldverschaffers stonden al weken klaar om in deze kapitaalbehoeften te voorzien en lachten in hun vuistje. Weer uitstekende rendementen binnen gehaald: 6.24 % rente voor een tienjarige en 4.7 % voor een vierjarige lening door de Portugese overheid.

De dreiging van de markttucht draagt bij aan de juiste politieke wil van de overheden om de broodnodige bezuinigingen door te voeren. De risico’s lijken mij kleiner dan ze worden voorgewend. 'Een kleine zomerdip in de Europese orderstroom (-2,4 %) voor de maand juli melden en de broodnodige twijfel voor de financiële markten is wederom gezaaid.'

Ondanks dat al, geven de bedrijven zelf nog altijd krachtige omzetsignalen af. De vraag naar personeel, zeker in de uitzendbranche, is ook nog altijd robuust. De aangekondigde bezuinigen voor 2011 die voorlopig in geringe mate de koopkracht zullen aantasten doen mij geloven dat markten, die altijd baat hebben bij duidelijkheid, binnenkort een hogere top en een hogere bodem zullen neerzetten.

Natuurlijk zijn de sterkere Europese landen als bijv. Duitsland, Frankrijk en Nederland niet de enige aanjagers. Ook de herhaalde belofte van de FED om maatregelen te nemen de VS-economie te stimuleren en dat nog niet met onmiddellijke ingang behoeven te doen, duiden op onderliggende indicaties dat de orderstromen in het najaar weer wat zullen toenemen.

Al met al lijkt het mij een markt waar je nog geen afscheid van moet nemen. In een wereld van schijnzekerheden, denk aan onze gekorte pensioenen, zijn garanties niets waard. Daarom moet u voor uzelf ook een aantal argumenten verzinnen. Wellicht komt u dan toch tot de conclusie dat we op dezelfde lijn zitten.

Frank Oosthoek
Raad van Advies Helliot Vermogensbeheer
http://www.helliot.nl/

Banken in verzet

2010-09-27T10:20:00.000-07:00

Vorige week kwam de Basel Commissie met nieuwe voorstellen voor nieuwe standaarden en regelgeving voor de bankensector. Althans, deze nieuwe voorstellen zijn een versoepeling van eerder gedane voorstellen. Ook werd bekend dat de invoering van nieuwe regels een aantal jaar vooruit geschoven wordt. Kordaat handelen is kennelijk niet bij alle financiële toezichthouders al vanzelfsprekend.

Doelstelling
De Basel Commissie bestaat namelijk uit banktoezichthouders vanuit alle hoeken van de wereld, onder voorzitterschap van niemand anders dan de president van De Nederlandsche Bank (DNB)Nout Wellink. Een oude bekende. Als gevolg van de kredietcrisis doet deze commissie voorstellen om de bankensector beter te kunnen reguleren. Met andere woorden; strengere regels en meer toezicht waarbij ook beperkingen worden gesteld aan riskante bankbeleggingen, die in 2007 de crisis mede veroorzaakten. Het uiteindelijke doel is dat de belastingbetaler niet meer hoeft op te draaien voor fouten die door banken worden gemaakt.

Verzet
Of deze doelstelling zal worden gerealiseerd valt nog te bezien. De aanvankelijke voorstellen om de grootte van de banken te beperken, waarmee het ‘too big to fail’ scenario verdwijnt, en een tweedeling van de banken in zogenaamde ‘guts- en nutsbanken’, zijn al van de baan.

Ook de Nederlandse Vereniging van Banken (NVB) verzet zich tegen twee belangrijke onderdelen van de nieuwe internationale kapitaaleisen zoals die vorige week zijn voorgesteld door de Basel Commissie. Omdat het de banken teveel zouden beperken in hun bewegingsvrijheid en het te weinig effect zou sorteren. Let wel, dit is een reactie op de reeds versoepelde voorstellen.

Kapitaaleisen
Basel 3, zoals de nieuwe regels worden genoemd, moet zoals gezegd de internationale bankensector veiliger en sterker maken. Vanwege de versoepeling van de voorstellen stegen vorige week de aandelenkoersen van Europese banken. Beleggers kregen namelijk de hoop dat de banken niet direct een stevige hoeveelheid nieuw kapitaal zullen moeten ophalen. Beleggers met kennelijk een korte termijn visie.

Graag kom ik ook even terug op de stresstest van twee weken geleden. Met deze test werd onder andere gekeken naar de kapitaalbuffer die een bank restte na twee jaar van, hypothetische, zware tegenwind. (Volgens veel experts overigens niet zwaar genoeg.) Maar in ieder geval werd een kapitaalbuffer van minimaal 6 procent van het risicodragend uitgezet kapitaal, als voldoende beschouwd. Slechts 6 procent, denk ik dan.

Hogere eisen aan de hoeveelheid maar ook aan de kwaliteit van het kapitaal zijn dus meer dan welkom. Dat wordt bevestigd door de DNB. Die constateerde dat de leverage ratio van Nederlandse banken in het eerste kwartaal van 2010 is gedaald en waarschuwde daarbij dat Nederlandse banken mogelijk extra kapitaal zullen moeten ophalen om te voldoen aan de Basel 3-eisen.

Nout zat fout
Laten we hopen dat Basel 3 overeind blijft. Dan rest nog de controle op de uitvoering ervan. Want de voorzitter van de Basel Commissie is vreemd genoeg niet alleen dezelfde persoon die in de functie van President van DNB steken heeft laten vallen, maar was ook in de functie van directievoorzitter van de Bank voor Internationale Betalingen de man die zich in Europa hard maakte tegen regulering van financiële markten. De poppetjes zijn ook belangrijk.

Edgar Samuel
Raad van Advies Helliot Vermogensbeheer
http://www.helliot.nl/

Double dip: who cares?

2010-09-26T10:13:00.000-07:00

Mondiaal vragen beleggers zich af of we aan de vooravond staan van een tweede dip in de economie en vrezen een volgende crash op de aandelenmarkten.

Behalve in China natuurlijk. Dat land lijkt sinds het tweede kwartaal definitief Japan te hebben gepasseerd en zich te manifesteren als de tweede economie van de wereld. Niet verwonderlijk aangezien de Chinese economie in de afgelopen dertig jaar met 9,5% groeide.

Hoop en vrees
Ook de economische groei in Duitsland was in het tweede kwartaal spectaculair. Sterker nog, Duitsland beleefde met een stijging van maar liefst 2,2% de sterkste groei op kwartaalbasis sinds twintig jaar. Das Wirtschaftswunder. De Duitse economische cyclus loopt echter, net als die van de rest van Europa, achter op die van de VS. De VS ging eerder in recessie en herstelde ook eerder. De groeicijfers in de VS in het vierde kwartaal 2009 en het eerste kwartaal 2010 waren sterk. Het cijfer over het tweede kwartaal geeft aan dat die groei behoorlijk vertraagd. Indien Europa dezelfde weg volgt als de VS, dan zal dus ook hier het herstel over een halfjaar vertragen. (Sorry, maar Europa loopt echt altijd achter.)

De vraag of die vertraging uiteindelijk een volgende recessie gaat opleveren heeft in de afgelopen maanden een hele hoge volatiliteit veroorzaakt op de aandelenmarkten. Niemand weet het namelijk. Daar waar in het eerste kwartaal de macrocijfers vertrouwenwekkend waren zijn die nu afwisselend goed en slecht. Beleggers schommelen tussen hoop en vrees.

Laten we kijken naar de ontwikkelingen in de VS. Daar wordt u niet vrolijker van. Zoals bekend is het begrotingstekort is historisch hoog. De stimuleringsmaatregelen kunnen Obama en Bernanke daardoor niet tot in het oneindige volhouden. De huizenmarkt ligt er onverminderd slecht bij. De wekelijkse aanvragen voor werkloosheidsuitkeringen in de VS zijn in de week eindigend op 14 augustus onverwacht gestegen.

De consument
Als die arbeidsmarkt niet verbetert zal dat een negatief effect hebben op de consumentenbestedingen. En het zijn nu juist de consumentenbestedingen die de basis zijn voor herstel of economische groei in het algemeen. Het antwoord op de vraag dubbele dip of niet, ligt waarschijnlijk grotendeels in het gedrag van de consument. In Nederland hebben we wat dat betreft in 2009 een opmerkelijke beweging gezien. In dat jaar daalde de bestedingen terwijl de netto bestedingsruimte toenam. Een psychologisch effect. Het is crisis dus de hand gaat op de knip, ook al is het inkomen toegenomen.

U weet dus wat u als (werkende) consument te doen staat. Het is weekend, ga lekker uit eten! Boek alsnog die vakantie! Bij voorkeur naar Griekenland. Koop toch maar dat mantelpakje. Who cares?!

Hedgen
Voor de beleggers onder u ligt het wat lastiger. Onze strategie is om in de huidige volatiele markt het aandelenbelang te hedgen door het schrijven van korte calls. Daarbij is het van belang te weten dat we beleggen in aandelen met een lage bèta. Als gevolg daarvan kan er op korte termijn toch rendement gerealiseerd worden, ondanks de volatiele markt. Vanzelfsprekend moet bij deze korte termijn strategie continue de handen aan de knoppen worden gehouden.

Als consument zal ik mijn plicht doen door in de Rotterdamse horeca dit weekend wat extra steunaankopen te doen. Proost!

Edgar Samuel
Raad van Advies Helliot Vermogensbeheer
http://www.helliot.nl/

Black Cross

2010-07-10T05:01:00.000-07:00

Voorspellen is moeilijk. Er zijn namelijk ontelbare technische variabelen die allemaal, in het juiste tijdframe, een voorspellende waarde lijken te hebben. Ik laat me daar dus niet door meeslepen. Er is in de technische analyse echter wel een signaal dat ik niet zomaar negeer. De Golden Cross.

Black or Gold
In de technische analyse is een golden cross een bekende term. Dit betekent dat de 50ma (moving average) sluit boven 200ma. Dit is een positief signaal aangezien het weergeeft dat de trend stijgende is. Het ongekeerde is natuurlijk ook mogelijk en wordt een Black Cross genoemd (of death-cross). Hierbij kruist de 50ma de 200ma, dit is een bearisch (negatief) signaal.

In onderstaande grafiek heb ik de crosses die er in de AEX vanaf 2005 hebben plaatsgevonden met een cirkel aangegeven. De golden crosses (koopsignaal) zijn oranje en de Black crosses (verkoopsignaal) zijn zwart. In 2006 was er een vals signaal (whipsaw). In 2007 en 2009 respectievelijk een verkoop en een koop signaal wat goed heeft uitgepakt.

Toch las ik onlangs een onderzoek waaruit blijkt dat je gemiddeld niet beter scoort met een moving average crossover strategie dan een passieve buy & hold strategie. Zie hieronder het schema met de resultaten van het onderzoek op de S&P vanaf 1930 tot en met juni 2010.

MarketSci: Michael Stokes
De verklaring ligt in het feit dat je de signalen pas relatief laat krijgt. Je stapt uit als de markt al flink gecorrigeerd is en je stapt in als de markt al een flinke rit gemaakt heeft. Wat is wijsheid?

Ingrijpen
In de tabel is meer te zien dan alleen de het gemiddelde rendement. Je kunt tevens constateren dat de handelaren die met de golden-cross strategie werken hun maximale drawdown beperken. Dat scheelt dus wat grijze haren. Voor je gemoedsrust zou deze strategie dus een aanrader kunnen zijn.

Een ander punt is dat je door de golden-cross strategie maar 64% van de tijd in de markt zit. De tijd dat je niet in de markt zit, kun je je geld anders inzetten, bijvoorbeeld op een spaarrekening. Een spaarrekening is zeker nu geen goudmijn, maar het compenseert zeker de transactiekosten die je moet maken om in- en uit te stappen.

Optimaliseren
Om toch veel beter dan een Buy & hold strategie te presteren moet je dus slimmer zijn. Veel hedge funds en CTA’s (managed future bedrijven) werken met geautomatiseerde systemen, die soms wel 10 of meer variabelen tegelijk in de gaten houden om razendsnel in of uit te kunnen stappen in een markt waar dan ook ter wereld. Dit is een spel dat gespeeld wordt door gespecialiseerde handelaren, met supersnelle computers en de meest geavanceerde software. Voor een gemiddelde particulieren belegger gaat dit veel te ver.

Conclusie
In de AEX is een Black Cross neergezet. Dit is een negatief signaal. De kans is aanwezig dat de AEX nog wat lagere niveaus gaat zien. Het gebruiken van de golden-cross strategie (handelen op cross-overs van de 50ma/200ma) levert echter op de lange termijn geen extra performance. Om de markt te verslaan dien je van betere huize te komen. Hedge funds en cta’s trachten dit door complexe handelsmodellen.

Drs. ing Alain E. de Haas
Managing Director Helliot
http://www.helliot.nl/

Bubble transactiekosten vermogensbeheerders

2010-07-09T10:01:00.000-07:00

Een bubble? Ja, inderdaad. Er bestaat een huizenhoog luchtkasteel tussen de hoogte van transactiekosten van particuliere beleggers en die van vermogensbeheer cliënten. In de praktijk verhogen traditionele vermogensbeheerders de transactietarieven van de bank te met gemiddeld 200% tot 400%. Echtwaar? Jazeker, echtwaar.
Dat betekent dat cliënten van die vermogensbeheerders dus bij beleggingstransacties ongeveer twee tot vier keer zo duur uit zijn dan wanneer zij rechtstreeks bij hun bank beleggen.

Prehistorische tarieven
Dankzij de concurrentiestrijd die BinckBank en Alex hebben geleverd met de grootbanken, zijn transactietarieven drastisch verlaagd. De netto-tarieven van banken als BinckBank, Gilissen of SNS voor een order op de Euronext, variëren rond 0.1% en 0.25% per transactie.

De traditionele vermogensbeheerders hebben transactieprijzen voor cliënten echter op prehistorische niveaus gehouden. Voor dezelfde order via traditionele vermogensbeheerders of adviseurs betalen cliënten 0.7% tot 1% per transactie. U kunt het zelf controleren op uw tarievenoverzicht van uw beheerder.

Het verschil met het nettotarief van Banken is een opslag, die de traditionele vermogensbeheerder naast de afgesproken beheerfee bij zijn inkomsten mag rekenen. Deze opslag wordt vaak retourprovisie of kick-back genoemd.

Kick-backs verzwegen
Als u weet hoeveel deze kick-backs per jaar bedragen en u het er mee eens bent dat dit naast de beheerfee in de zak van uw vermogensbeheerder of adviseur verdwijnt en vindt dat hij dat verdient, dan is er uiteraard geen enkel probleem.

Echter, bijna geen enkele cliënt kent de precieze hoogte van deze dikke inkomstenbron die vaak bijna net zo hoog of hoger is als de gehele beheerfee. Vergeet niet dat als er wat geruild wordt in uw portefeuille dat uw dit tarief tweemaal betaalt, namelijk over de verkoop en vervolgens de aankoop. Op sites van de traditionele vermogensbeheerders is vaak nergens te vinden wat de tarieven zijn voor transacties. Voorstellen, afschriften en overzichten laten te raden over hoe hoog deze kick-back is. Deze inkomstenbron geniet een uiterst stil en zwijgzaam bestaan.

Om te voldoen aan de wetgeving van de Wft wordt vaak in de kleine lettertjes van een overeenkomst beschreven dat "het mogelijk is dat de beheerder retourprovisies kan ontvangen”. Er wordt echter nergens gespecificeerd hoeveel extra-inkomsten de beheerder precies aan zijn cliënt verdient op deze transactiekosten. Noch in de overeenkomsten, noch in de rapportages achteraf.

Geen toegevoegde waarde
Met jaarlijkse transactiekosten á 0.70%, een bewaarloon á 0.20% en een beheerfee van 1.20% inclusief BTW, is het voor traditionele vermogensbeheerders onmogelijk om toegevoegde waarde te bieden bij voornamelijk obligatiebeleggingen. Na aftrek van de kosten hou je immers hetzelfde of minder over als op een spaarrekening of depositorente. Bij andere soorten beleggingen wordt het in ieder geval een ‘vraagstuk’.

Toegevoegde waarde op de orderuitvoering dan? Welnee, ook vermogensbeheerders en adviseurs hebben geen enkele invloed op de koersen en handelen tegen dezelfde koersen als iedere andere particulier of beurshandelaar.

Eerlijk!
Hoewel de AFM haar uiterste best doet om transparantie in de financiële markten te brengen, geven maar een zeldzaam paar vermogensbeheerders 100% transparantie in hun kosten. Nieuwe stijl vermogensbeheerders als Alex Vermogensbeheer, BrandNewDay en niet te vergeten onze eigen beleggingsonderneming Helliot Vermogensbeheer zijn absolute voorlopers als het gaat om openheid van alle zaken en een 100% eerlijke en heldere kostenberekening.

Conclusie?

U heeft het recht om te weten wat buiten de afgesproken beheerfee΄s en advieskosten aan u verdiend wordt. Vraag hoe hoog deze totale kick-backs of retourprovisies op uw vermogen bedragen!
Vergelijk direct uw transactiekosten met die van brokers als BinckBank, Alex of een andere internetbrokers. Ziet u een verschil met de transactiekosten van uw beheerder, dan weet u zeker dat uw beheerder dit verschil als kick-back ontvangt voor het doen van transacties.
Zorg dat u weet wat u in totaal per jaar kwijt bent aan uw beheerder. Dus inclusief transactiekosten, beheerfee inclusief btw, bewaarloon, emissiekosten en fondsenkosten. Uw kosten gaan hand in hand met uw rendement, dus hou ze laag!

Roger Broekhuizen
Managing Director Helliot Vermogensbeheer
http://www.helliot.nl/

Speculatie op de Stresstest?

2010-07-09T05:35:00.000-07:00

Vrijdag 23 juli 2010 worden de resultaten na beurs bekend gemaakt om 18.00 uur De resultaten van de Stresstest voor 91 banken worden gepubliceerd. Een kleine reliefrally zou nog wel eens uit de hoge hoed kunnen worden getoverd.

Publicatie Stresstest
Op dat moment wordt een algemene rapportage gepubliceerd op internet door de CEBS (Committee of European Banking Supervisors). Vervolgens hebben de 91 banken (waaronder Rabo, ING, SNS en ABN) individueel en de landelijke toezichthouders een half uur de tijd om zelfstandig de resultaten per bank te publiceren. Om 18.30 uur zal de CEBS deze individuele resultaten namelijk óók publiceren op hun website en via een persconferentie in Londen die live is te volgen via de website van CEBS.

Stress
De publicaties en persconferentie zal wereldwijd via TV en Internet met argus ogen gevolgd worden. De test alleen al brengt een flinke Stress met zich mee, als er immers toch wat rotte appels tussen zitten zal dat op de beurs worden beantwoord met flink lagere koersen. In dat geval kan de zomer van 2010 nog wel eens voor slecht weer zorgen.

Grootste Europese reclame-offensief ooit
De marketinggedachte achter de test pleit echter voor meer mooi weer. De stresstesten zijn immers uitgevoerd om het vertrouwen in de financiële sector te herstellen en zorgen om een Europese schuldencrisis weg te nemen. Spanje heeft er stampvoetend op aangedrongen dat de testen individueel moeten worden gepubliceerd, ik ga er van uit dat ze voor ze dat deden hebben nagedacht of dat wel zo slim is.

Van Lanschot heeft tussen de grote bankjongens op z΄n tenen gestaan met een vinger omhoog of ze ‘alsjeblieft’ ook mochten meedoen aan de stresstest. De CEBS vind ze niet groot genoeg, daarom gaan ze samen met de DNB maar zelf het testje doen…. Zo overduidelijk graag wil Van Lanschot laten zien dat het met hen wel goed zit, als dat geen marketing is?

Planning marketingcampagne
Om zo goed mogelijk uit de verf te komen is goed nagedacht over de timing van de publicatie. Vlak voor het weekend, nabeurs zodat op de Europese beurzen niet meer kan worden gereageerd (op Dax-futures ná). We moeten er verplicht een weekendje over slapen.

De banken hebben er natuurlijk alles aan gedaan om zo goed mogelijk door de test te komen en krijgen ruimschoots de gelegenheid om hun prachtige resultaten te presenteren. De CEBS zal in de persconferentie vertellen hoe sterk de Europese banken wel niet zijn, daar is het immers allemaal om te doen.

En mocht er toch nog zwakke broeders tussen zitten dan hebben ze het hele weekend om te vertellen hoe ze daar mee om gaan want er is van tevoren al toegezegd dat ze gesteund worden door de overheid.

Speculeren op resultaten van de Stresstest
Uiteraard weet het publiek nog niet wat de resultaten zijn van de test, anders zou er sprake zijn van voorkennis en dat willen we niet. Vooralsnog moeten we spreken van kansen. De kans dat de resultaten door menselijke invloed overwegend beter zijn is groter dan dat ze slecht zijn, de kans op een reliefrally is dan ook wat groter dan een flinke correctie door deze publicatie. Uiteraard één en ander los van overige ontwikkelingen.

Als u wilt speculeren op een reliefrally dan zou een out-of-the-money Call op de Index of op ING een “nice bet” kunnen zijn. Anders een turbo of sprinter long, met een korte stop-loss op ING of de AEX.

Bent u niet zo overtuigd van een positieve uitkomst van de testen, dan is wellicht een strangle op de AEX of ING een idee. Bijvoorbeeld door tegelijkertijd een out-of-the-money call en een put te kopen.

Een strangle is eventueel ook mogelijk met Sprinters, door tegelijkertijd een Sprinter long en een Sprinter Short te kopen beide met een korte stoploss. U heeft dan in eerste instantie een neutrale positie die bij het raken van één van de twee stoplosses een long of short positie wordt. Neem voor meer informatie over beleggingskansen, contact op via 035-2400 121.

Roger Broekhuizen
Managing Director
Helliot Vermogensbeheer
http://www.helliot.nl/

Roger Broekhuizen is managing director van Helliot Vermogensbeheer NV, een vermogensbeheerder met registratie bij de AFM, DNB en DSI. Roger Broekhuizen schrijft zijn columns op persoonlijke titel. Op moment van publicatie had hij geen positie in de genoemde effecten. Op deze publicatie is de disclaimer inzake publicaties van Helliot Vermogensbeheer van toepassing. De informatie in dit artikel is niet bedoeld als professioneel beleggingsadvies of als aanbeveling tot het doen van bepaalde beleggingen en kan afwijken van of niet consistent zijn met de research adviezen of cliëntenbelangen op basis van fundamentele analyse. Voor de volledige tekst van de disclaimer verwijzen wij u naar http://www.Helliot.nl.

Market Movers juli

2010-06-25T09:11:00.000-07:00

De markt is wat tot rust gekomen, hoewel de kwantitatieve indicatoren nog steeds groen licht geven staan er een paar events op de agenda die ik in de gaten hou om een idee te krijgen van de stand van zaken (naast natuurlijk de gebruikelijke wekelijkse cijfers):

29 juni: US investeerdersvertrouwen en consumentenvertrouwen
30 juni: Inflatie Eurozone Eurostat, US hypotheek aanvragen, -werkgelegenheid
1 juli: Einde Liquidity providing -Purchase program ECB
2 juli: US Start bouw huizen, -Fabrieksorders, -Bureau of Labor Statistics en EU Werkloosheid en producentenprijzen
7 juli: US Hypotheek aanvragen Mortgage Bankers Association
8 juli: Press conf. ECB, EuroStat rentebesluit, Inflatiecijfers CBS
Mid Juli: Publicatie resultaten CEBS stresstest onder 25 zogeheten systeembanken in Europa (2009: bij 22 banken bleek de vermogensratio 8% te zijn, minimum is 4%)
11 juli: Finale WK-voetbal (weer meer media-aandacht voor de economie)
12 juli: ECB rentebesluit
13 juli: Overheidbegroting US Treasury Department:
14 juli: Inflatie EuroStat
21 juli: US Hypotheek aanvragen Mortgage Bankers Association
22 juli: US Leading Indicators, -Verkoop bestaande huizen, -Huizen Prijs Index
28 juli: Fed Beige Book

Publicatie Stresstest

Met name de publicatie van de resultaten van de CEBS (Committee van European Banking Supervisors) kunnen de markten weer in rep en roer brengen, zowel omhoog als omlaag. Ik ga er van uit dat de banken er alles aan doen om positief door de test te komen en indien nodig al steun bij de centrale bank aanvragen voor de publicatie. De banken krijgen van tevoren de resultaten om te kunnen anticiperen op de reacties van het publiek.

Spanje heeft het hardst geroepen om de stresstest, bij dit land ga ik er van uit dat ze voor ze dat deden wat telefoontjes hebben gepleegd naar de locale banken.

In het slechtste scenario is het mogelijk dat na deze Europese test de banken wederom hulp nodig blijken te hebben, Amerikaanse banken hadden na de testen $70 mrd extra kapitaal nodig.

Einde ECB Liquidity Providing
Eind deze maand (1 juli) eindigt het aankoopprogramma van de ECB, waarbij voor miljarden liquiditeiten zijn verstrekt sinds 6 juli 2009. Er zijn nog een paar aankoop-programma’s actief maar de grootste eindigen deze zomer. Door deze aankopen is de effectieve rente op staatspapieren uiterst laag geworden, bij afloop van de programma’s krijgt deze rente wellicht weer wat ademruimte. Het is dus denkbaar dat de koersen van staatspapieren wat zakken in de tweede helft 2010 of begin 2011.

Kwantitatieve indicatoren
Voor de voornaamste indices staan de meeste indicatoren nog op groen. Op de AEX geeft de MACD nog steeds een koopsignaal en noteren we boven de 200dagen Moving Average (200MA).

Ik hou een combinatie van een aantal signalen naast bovenstaande events in de gaten. De MACD heeft een mooie opwaartse beweging laten zien maar lijkt aan het einde van zijn Latijn te zijn. Op weekbasis is op de voornaamste indices een kop-schouder patroon aan het ontwikkelen, met op de AEX de neklijn op ongeveer 300-305 punten. De AEX lijkt op het moment de 200MA te testen.

Indien we op de AEX weer de 300-310 punten range mochten bereiken kan het nog wel eens grimmig worden: op dat moment heb je te kampen met een doorbraak van de steunlijn sinds maart 2009, een kop-schouder patroon dat negatief is, is de 200MA doorbroken en geeft de MACD hoogstwaarschijnlijk een verkoopsignaal.

Vooruitzicht aandelenmarkten
Deze zomermaanden staan er dus nog wat spannende momenten op de agenda. Als bovenstaande events samenvallen en negatief mochten uitpakken, dan kan het toch nog een uiterst grimmige zomer worden.

Ik hou tevens in m’n achterhoofd dat er zich toch nog een zomerrally kan voordoen. De stresstest kan met een grote kans zeer positief uitpakken waardoor een reliefrally ontstaat op de markten wereldwijd. Tevens is het onder professionals een trend om niet zozeer aandelen te verkopen maar te hedgen. Heftige verkoopdruk vanuit de professionele hoek blijft daarmee eerder uit en sterker nog, tegenover de hedgeposities staan vaak shortposities die moeten worden teruggekocht als de hedge wordt afgewikkeld.

Er staan dus nog een aantal interessante zaken op de agenda die voor flinke uitslagen op de aandelenmarkten kunnen zorgen.

Roger Broekhuizen

Managing Director Helliot Vermogensbeheer

http://www.helliot.nl/

Op vakantie? Bescherm uw portefeuille

2010-06-25T07:27:00.000-07:00

Door al die bewegelijkheid op de beurs bent u aan ontspanning toe. U boekt drie weekjes weg. Om lekker en onbezorgd van uw welverdiende vakantie te kunnen genieten dient u wel een paar zaken te regelen. Hieronder een checklist:

√ Reisverzekering afsluiten;
√ Reisvaccinaties halen;
√ Kalmeringspilletje tegen vliegangst inslaan;
√ Zonnebrandcrème met extra hoge factor kopen;
√ Effectenportefeuille hedgen;

Stressloos met vakantie gaan vergt wat organisatie maar het loont de moeite.

Oud nieuws
Als u al langer een effectenportefeuille heeft kent u vast het gevoel wel: u bent op vakantie en ziet in de krant dat de beurs fors is gedaald. Sterker nog het is de krant van eergisteren en de beurs is inmiddels gecrasht. U geniet even iets minder van uw cocktail.

Slecht nieuws kondigt zich nooit van te voren aan en zeker als u met vakantie bent hoort u het nieuws vaak pas een dag later, of erger nog van een populaire gast bij het zwembad.

Mocht u toch met uw mobieltje alle beurzen in de gaten willen houden, neem dan uw oplader mee, reken op een gepeperde rekening en laat als u geen ruzie wilt uw vriendin thuis…

De meeste mensen denken wel aan het verzekeren van hun camera maar niet aan het veilig stellen van hun beleggingen. Maar hoe doe je dat?

Dure of goedkope vakantie

Afhankelijk van uw zenuwen kunt u op verschillende manieren met uw effecten omgaan als u met vakantie gaat.

Niets doen
Portefeuille verkopen
Portefeuille hedgen
Beheerder zoeken

Niets doen, is wat de meeste beleggers doen. Het is een passieve aanpak die theoretisch in 50% van de gevallen goed gaat. Gedurende uw vakantie denkt u waarschijnlijk toch af en toe aan de beurs en uw vermogen. Bij terugkomst weet u of het een dure of goedkope vakantie is geweest.

Een relatief dure oplossing is het verkopen van uw portefeuille en cash gaan staan. U dient namelijk ook weer in te stappen als u terug bent en het kost u dus twee keer transactiekosten.

Tip: Mocht u hiervoor kiezen verkoop dan alleen die effecten met een hoge beweeglijkheid zoals aandelen en derivaten.

De portefeuille hedgen verdient mijn voorkeur. Dit kun je bijvoorbeeld doen door een Index Turbo short te kopen op uw aandelenpositie. Maar neem de stop loss niet te dicht bij, zeker niet als u er een tijdje tussenuit gaat. Als u terug komt dan haalt u het vangnet weg. U verkoopt gewoon de short positie, waardoor u de neutrale status opheft.

Tip: Afhankelijk van welke aandelen u in positie hebt dient u een turbo te kiezen die qua kenmerken het meest in de buurt komt.

Als laatste mogelijkheid kunt u er ook voor kiezen om een beheerder in de arm te nemen. Een actieve vermogensbeheerder bewaakt continue uw risico en grijpt in als dit nodig is.

Conclusie
Om lekker en onbezorgd van uw vakantie te kunnen genieten dekt u uw aandelen-exposure af. Dit kunt u gemakkelijk doen door het kopen van een turbo short met een hoge stop loss. Als u weer veilig terug bent verkoopt u de short positie. Mocht u hier geen zin in of verstand van hebben kunt u een actieve vermogensbeheerder inschakelen.

Drs. ing Alain E. de Haas

Managing Director Helliot Vermogensbeheer

http://www.helliot.nl/

Binck weer de beste broker in 2010

2010-06-18T05:47:00.000-07:00

In een beursklimaat waar dikke beleggingswinsten al lang niet meer vanzelfsprekend zijn, krijgen kosten een steeds belangrijkere rol. Begin maart blies Binck de prijzenoorlog onder internetbrokers met flinke tariefsverlagingen nieuw leven in.

Binck is volgens het Internet Brokeronderzoek 2010 van online marketingbureau Netprofiler en IEX, nog steeds de beste internetbroker. Zowel de klanten als de experts gaven Binck een hoog cijfer, waardoor de jonge Amsterdamse bank dit jaar de concurrentie weer het nakijken gaf.